Эдгар Алан По

Эдгар Алан По
Edgar Allan Poe
Дагератып, зроблены ў 1848 годзе, за год да смерці
Імя пры нараджэнні:	Эдгар Алан По
Дата нараджэння:	19 студзеня 1809(1809-01-19)
Месца нараджэння:	Бостан, ЗША
Дата смерці:	7 кастрычніка 1849(1849-10-07) (40 гадоў)
Месца смерці:	Балтымар, ЗША
Грамадзянства:	ЗША
Род дзейнасці:	пісьменнік паэт
Кірунак:	рамантызм сімвалізм
Жанр:	дэтэктыў
Мова твораў:	англійская
Подпіс:
Творы на сайце Lib.ru
Творы ў Вікікрыніцах.

Эдгар Алан По (англ.: Edgar Allan Poe; 19 студзеня 1809, Бостан, ЗША — 7 кастрычніка 1849) — амерыканскі паэт, празаік, эсэіст, вынаходнік дэтэктыўнай навелы (detective story), заснавальнік жанру жахаў (horror), крытык і адна з вядучых постацей амерыканскага рамантызму. Найвялікшую славу здабыў як аўтар «жахлівых апавяданняў».

Біяграфічныя звесткі

Вучыўся ў Англіі (1815-20), Віргінскім універсітэце (1826), ваеннай акадэміі Уэст-Пойнт (1830-31). У 1835-46 рэдактар часопісаў і газет.

Творчасць

У творчасці пераважаюць матывы прыгажосці, кахання, смерці, хуткаплыннасці ўсяго існага. Паэтычным зборнікам «Тамерлан і іншыя вершы» (1827, выданы ананімна), «Аль-Аарааф, Тамерлан і малыя вершы» (1829), «Вершы» (1831), «Крумкач і іншыя вершы» (1845) уласцівы сімволіка, сугестыўнасць, музыкальнасць, спалучэнне рамантычнага зместу і лагічнай формы. Стваральнік псіхалагічнай, ці «жахлівай» («Падзенне дома Ашэраў», «Чорны кот», «Вільям Вільсан»), дэтэктыўнай, ці «лагічнай» («Забойства на вуліцы Морг», «Таямніца Мары Ражэ», «Украдзенае пісьмо», «Залаты жук»), навукова-фантастычнай («Рукапіс, знойдзены ў бутэльцы», «Незвычайныя прыгоды нейкага Ганса Пфааля», «Гісторыя з паветраным шарам») навелы. Аўтар «Аповесці аб прыгодах Артура Гордана Піма» (1838), зборнікаў прозы «Гратэскі і арабескі» (т. 1-2, 1840), «Апавяданні» (1845), філасофскай паэмы ў прозе «Эўрыка» (1848), гумарыстычных і сатырычных апавяданняў і інш. Распрацаваў эстэтычную праграму паэзіі («Філасофія творчасці», 1846; «Паэтычны прынцып», 1850), у якой падкрэсліваў значэнне эмацыянальна-псіхалагічнага ўздзеяння твораў («татальны эфект»).

Да творчасці Эдгара Алана По звярталіся кампазітары Клод Дэбюсі, Марыс Равель, Сяргей Рахманінаў, Сяргей Пракоф'еў.

На беларускую мову асобныя яго творы пераклалі Ю. Бушлякоў, С. Шупа, У. Шчасны (проза), А. Мінкін, В. Савіч, А. Хадановіч (лірыка).

Беларускія пераклады

• По Э. Маска Чырвонае Смерці: Выбраныя навелы, вершы, эсэ / Пераклад з англійскай. — Мінск: Кнігазбор, 2011. — 472 с.
  • Апавяданні
  • Авальны партрэт. Пераклад С. Шупы
  • Акуляры. Пераклад М. Мартысевіч
  • Анёл Надзвычайнасцяў. Пераклад К. Дубоўскай
  • Берэніка. Пераклад Г. Янкута
  • Вільям Вільсан. Пераклад В. Рыжкова
  • Д'ябал пярэчання. Пераклад Н. Клабанавай
  • Забойствы на вуліцы Морг. Пераклад У. Шчаснага
  • Залаты жук. Пераклад Ю. Цімафеевай
  • Калодзеж і ківач. Пераклад Ю. Цімафеевай
  • Лігея. Пераклад М. Дзергачовай
  • Марэла. Пераклад М. Дзергачовай
  • Маска Чырвонае Смерці. Пераклад С. Шупы
  • Некалькі выпадкаў з жыцця знакамітасці. Пераклад Г. Янкута
  • Падзенне Дому Ашэраў. Пераклад К. Маціеўскай
  • Падзенне ў Мальстрэм. Пераклад Ю. Шадзько
  • Праўда пра тое, што здарылася з містэрам Вальдэмарам. Пераклад К. Маціеўскай і Г. Янкута
  • Размова з муміяй. Пераклад Г. Янкута
  • Сістэма доктара Смола і прафесара Пер'е. Пераклад К. Маціеўскай
  • Сфінкс. Пераклад Н. Клабанавай
  • Сэрца выкрывае. Пераклад Ю. Бушлякова
  • Цішыня. Пераклад А. Пятровіч
  • Чалавек натоўпу. Пераклад С. Шупы
  • Чорны кот. Пераклад Ю. Бушлякова
  • Элеанора. Пераклад В. Сідарэнка
  • Вершы
  • Анабэль Лі. Пераклад А. Мінкіна
  • Гімн. Пераклад А. Арцёмава
  • Гімн. Пераклад Г. Янкута
  • Да ***. Пераклад Г. Янкута
  • Да Зантэ. Пераклад Г. Янкута
  • Да Ф(рэнсіс) С(арджэнт) О(сгуд). Пераклад Г. Янкута
  • Да Ф***. Пераклад Г. Янкута
  • Да***. Пераклад Г. Янкута
  • Для Эні. Пераклад Г. Янкута
  • Духі мёртвых. Пераклад Г. Янкута
  • Званы. Пераклад Г. Янкута
  • Калізей. Пераклад Г. Янкута
  • Крумкач. Пераклад А. Хадановіча
  • Крумкач. Пераклад А. Мінкіна
  • Лiнор. Пераклад Г. Янкута
  • Песня. Пераклад Г. Янкута
  • Раманс. Пераклад М. Шчура
  • Самотны. Пераклад Г. Янкута
  • Санет да навукі. Пераклад Г. Янкута
  • Серэнада. Пераклад Г. Янкута
  • Сон у сне. Пераклад Г. Янкута
  • Сон. Пераклад Г. Янкута
  • Тамерлан. Паэма. Пераклад Л. Баршчэўскага
  • Улялюм. Пераклад А. Мінкіна
  • Улялюм. Пераклад К. Маціеўскай
  • Цішыня. Пераклад Г. Янкута
  • Шчаслівы дзень. Пераклад Г. Янкута
  • Эль — да радасці. Пераклад Г. Янкута
  • Эльдарада. Пераклад А. Хадановіча
  • Эльдарада. Пераклад Г. Янкута
  • Юлалі. Пераклад Г. Янкута
  • Эсэістыка
  • Паэтычны прынцып. Пераклад Г. Янкута
  • Філасофія кампазіцыі. Пераклад Г. Янкута

Спасылкі

• Беларускія пераклады на knihi.com