Ёган Георг Эльзэр

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ёган Георг Эльзэр
Johann Georg Elser
Georg Elser 2-12179.jpg
Імя пры нараджэнні: ням.: Johann Georg Elser
Род дзейнасці: цясляр, joiner, змагар Супраціўлення
Дата нараджэння: 4 студзеня 1903(1903-01-04)
Месца нараджэння:
Грамадзянства: Flag of Germany.svg Германія
Дата смерці: 9 красавіка 1945(1945-04-09) (42 гады)
Месца смерці:
Бацька: Людвіг Эльзер
Маці: Марыя Мюлер
Партыя:
Сайт: georg-elser.de
Commons-logo.svg Ёган Георг Эльзэр на Вікісховішчы

Ёган Георг Эльзэр (ням.: Johann Georg Elser; 4 студзеня 1903, Гермарынген — 9 красавіка 1945, Дахау) — нямецкі антыфашыст, які здзейсніў замах на Адольфа Гітлера, Германа Герынга і Ёзэфа Гебельса у 1939 годзе.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 4 студзеня 1903 года ў Гермарынгене ў сям'і Людвіга Эльзэра і Марыі Мюлер. Завяршыў навучанне па спецыяльнасці цясляра ў 1922 годзе, працаваў у сталярных майстэрнях у Кёнігсброне, Алене і Гайдэнгайме. Быў веруючым пратэстантам, членам прафсаюза працаўнікоў дрэваапрацоўчай прамысловасці, у 1928—1929 гг. членам Саюза чырвоных франтавікоў, баявой арганізацыі Камуністычнай партыі Германіі і членам Камуністычнай партыі Германіі.[2] Ён не быў членам КПГ, але галасаваў за яе на выбарах і падтрымліваў сувязі з некаторымі яе членамі.[3]

8 лістапада 1939 года здзейсніў няўдалы замах на Гітлера, быў арыштаваны і адпраўлены ў канцлагер. У якасці «асаблівага зняволенага» Эльзэр быў змешчаны ў канцлагер Заксенгаўзен, затым пераведзены ў Дахау. 9 красавіка 1945 года, за 20 дзён да вызвалення канцлагера саюзнікамі, па асабістым распараджэнні Гімлера, з ведама Гітлера, Эльзэра расстралялі.

Замах на Гітлера[правіць | правіць зыходнік]

Пасля прыходу нацыстаў да ўлады ў Германіі Эльзер асцерагаўся, што яны ўцягнуць краіну ў вялікую вайну і прыйшоў да высновы аб неабходнасці забіць Гітлера для прадухілення гэтага. Пачатак вайны ў Польшчы толькі ўзмацніў яго асцярогі. Паводле яго ўласнага прызнання, ён жадаў «пазбегнуць яшчэ большага кровапраліцця»[3].

8 лістапада 1939 года ў мюнхенскай піўной «Бюргербройкелер», дзе Гітлер штогод у гадавіну «Піўнога путчу» выступаў перад ветэранамі Нацыянал-сацыялістычнай рабочай партыі Германіі, Эльзер умантаваў самаробнае выбуховае прыстасаванне з гадзіннікавым механізмам у калону, перад якой звычайна ўстанаўлівалі трыбуну для правадыра. У выніку тэрарыстычнага акту 7 чалавек былі забіты выбухам адразу (1 сканаў у бальніцы) і 63 паранены. Аднак Гітлера сярод пацярпелых не апынулася. Фюрар, абмежаваўшыся гэтым разам кароткім прывітаннем, пакінуў залу за сем (паводле іншых звестак трынаццаць) хвілін да выбуху, таму што яму трэба было вяртацца ў Берлін.

Тым жа вечарам Эльзер быў схоплены на швейцарскай граніцы. Пры асабістым вобыску ў яго выявілі паштоўкі з выявай піўной «Бюргербройкелер» і пасля некалькіх допытаў ён ва ўсім прызнаўся. Следчыя не маглі паверыць, што замах быў задуманы і падрыхтаваны ў адзіночку. Замах стаў спускавым кручком для запуску аперацыі па захопу эсэсаўцамі брытанскіх агентаў у Нідэрландах, паколькі Гімлер лічыў, што за замахам стаялі брытанскія сакрэтныя службы[4].

У якасці «асобага зняволенага» Эльзер быў кінуты ў канцлагер Заксенгаўзен, затым пераведзены ў Дахау. У сувязі з набліжэннем саюзнікаў, 9 красавіка 1945 года па асабістым загадзе Гімлера быў расстраляны ў Дахау.[5]

Ушанаванне памяці[правіць | правіць зыходнік]

Мемарыяльная дошка ў гонар Ёгана Георга Эльзэра ўстаноўлена ў Кёнігсброне, яго імем названы шэраг вуліц і плошчаў, устаноўлены помнікі.[6]

У гонар Эльзэра ў Германіі ў 2003 годзе выпушчана паштовая марка.[7][8]

У кіно[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118530046 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 10 снежня 2014.
  2. http://www.georg-elser-arbeitskreis.de/index.htm
  3. 3,0 3,1 В одиночку против Гитлера. Совершенно секретно. Архівавана з першакрыніцы 8 кастрычніка 2012. Праверана 3 ліпеня 2012.
  4. Хайнц Хёне Чёрный орден СС — Olma Media Group, 2003. — С. 256-259. — 541 с. — (Архив). — ISBN 9785224038435.
  5. Энциклопедия для детей Аванта+. — Т. 1. Всемирная история. — 4-е издание, испр. и перераб. / Ред. коллегия: М. Аксёнова, Д. Володихин, О. Елисеева и др. — М., 2007. — С. 582—583. — ISBN 5-98986-050-1.
  6. Германія: У Берліне ўсталявалі скульптуру ў памяць пра замах на Гітлера. Lenta.ru (9 лістапада 2011). Архівавана з першакрыніцы 4 кастрычніка 2012. Праверана 1 кастрычніка 2012.
  7. Eine Briefmarke für Georg Elser (ням.) . georg-elser.de. Архівавана з першакрыніцы 8 кастрычніка 2012. Праверана 14 ліпеня 2012.
  8. Georg Elser: Briefmarke (ням.) . georg-elser-arbeitskreis.de. Архівавана з першакрыніцы 8 кастрычніка 2012. Праверана 14 ліпеня 2012.
  9. Georg Elser — Einer aus Deutschland (англ.)  на сайце «Internet Movie Database»

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]