Розніца паміж версіямі "Канстытуцыя СССР"

Jump to navigation Jump to search
др
clean up, replaced: мэту → мету (2), мету → мэту (2), аштоўнасцяў → аштоўнасцей, м ў → м у (2), фармава → фармірава, ]] - → ]] — , асцяў → ас using AWB
др (The file Image:Cnst1924.jpg has been removed, as it has been deleted by commons:User:INeverCry: ''Copyright violation: copyvio via (example) http://finefeed.ru/images/image/291/ = http://finefeed.ru/apps/journals/media/img/a...)
др (clean up, replaced: мэту → мету (2), мету → мэту (2), аштоўнасцяў → аштоўнасцей, м ў → м у (2), фармава → фармірава, ]] - → ]] — , асцяў → ас using AWB)
* Распрацоўка асноў заканадаўства (агульнасаюзная юстыцыя).
 
Зацвярджэнне і змяненне асноў Канстытуцыі знаходзіліся ў выключнай кампетэнцыі З'езду Саветаў СССР. За саюзнай рэспублікай захоўвалася права выхаду з СССР, тэрыторыя магла быць зменена толькі з яе згоды. Усталёўвалася [[Грамадзянства СССР|адзінае саюзнае грамадзянства]]. Вярхоўным органам СССР аб'яўляўся [[З'езд Саветаў СССР]], выбіраўся ад гарадскіх Саветаў і ад губернскіх з'ездаў Саветаў. Пры гэтым ўсталёўваласяусталёўвалася сістэма непрамых выбараў дэлегатаў з'езду. У перыяд паміж з'ездамі вярхоўным органам улады быў Цэнтральны Выканаўчы Камітэт (ЦВК) СССР, які складаўся з Саюзнага савета (які абіраўся з'ездам з прадстаўнікоў рэспублік прапарцыйна насельніцтву) і Савета нацыянальнасцяўнацыянальнасцей (складзенага з прадстаўнікоў саюзных і аўтаномных рэспублік). У прамежках паміж сесіямі [[ЦВК СССР]] вышэйшым заканадаўчым органам быў Прэзідыум ЦВК СССР (выбіраўся на сумесным пасяджэнні палат), які мог прыпыняць дзеянне пастаноў з'ездаў саветаў саюзных рэспублік і адмяняць пастановы СНК СССР, [[Наркамат]]аў СССР, ЦВК і СНК саюзных рэспублік. ЦВК СССР фармаваўфарміраваў вышэйшы выканаўчы і распарадчы орган - [[Савет народных камісараў СССР]], у які ўваходзіў старшыня СНК, яго намеснікі і дзесяць наркамаў. Змена статусу саюзных рэспублік у працэсе стварэння СССР выявілася ў тым, што яны сталі часткай федэратыўнага саюза і траплялі ў падпарадкаванне яго органаў улады і кіравання. Юрысдыкцыя рэспубліканскіх органаў стала распаўсюджвацца на тыя сферы і пытанні, якія не складалі выключную кампетэнцыю Саюза. Інтарэсы рэспублік былі прадстаўлены ў структурах саюзных органаў (Прэзідыум ЦВК СССР, Савет нацыянальнасцяўнацыянальнасцей) іх прадстаўнікамі. Па Канстытуцыі цэнтр атрымліваў значныя паўнамоцтвы для кантролю перыферыі. Канстытуцыя ставіла мэтай стварэнне новай палітычнай культуры - «пралетарскай па змесце і нацыянальнай па форме», і ўяўляла сабой кампраміс паміж камуністычнымі планамі ўсеагульнага аб'яднання і нацыянальнымі традыцыямі.
 
== Канстытуцыя СССР 1936 года ==
 
=== Змест ===
[[Канстытуцыя]] абвясціла, што [[сацыялізм]] у [[СССР]] перамог і ў асноўным пабудаваны. Гэта азначала, што знішчана [[прыватная ўласнасць|прыватная ўласнасць на сродкі вытворчасці]] і эксплуататарскай класы (і такім чынам пралетарыят больш не існуе, т. е. [[дыктатура пралетарыяту]] - пройдзены этап), перамаглі сацыялістычныя вытворчыя адносіны. Эканамічнай асновай абвяшчалася планавая сацыялістычная сістэма гаспадаркі, якая абапіраецца на сацыялістычную ўласнасць у двух яе формах - дзяржаўную і калгасна-кааператыўную.
 
Упершыню ў гісторыі Савецкай дзяржавы Канстытуцыя 1936 года ўсім грамадзянам давала роўныя правы:
Першы раздзел Канстытуцыі замацоўваў агульныя прынцыпы сацыялістычнага ладу і асноўныя рысы развітога сацыялістычнага грамадства.
 
'''Артыкул 1''' сведчыў, што СССР «ёсць сацыялістычная агульнанародная дзяржава, якая выражае волю і інтарэсы працоўных, сялян, інтэлігенцыі, працуючых усіх нацый і народнасцяўнароднасцей краіны».
 
'''Артыкул 6''' заканадаўча замацоўваў [[аднапартыйная сістэма|кіруючую ролю]] КПСС, якая з'яўлялася ядром палітычнай сістэмы СССР. Заканадаўча замацоўвалася важная роля ў палітычнай сістэме прафсаюзаў, камсамола і іншых масавых грамадскіх арганізацый, што было значным адрозненнем ад ранейшых Канстытуцый: у Канстытуцыя СССР 1936 года ВКП (б) была «кіруючым ядром ўсіхусіх арганізацый працоўных, як грамадскіх, так і дзяржаўных »(арт. 126), а ў Канстытуцыя СССР 1924 года не згадвалася зусім. Пра магчымасць існавання іншых партый у Канстытуцыі нічога не гаварылася; Канстытуцыя прызнавала толькі права грамадзян «аб'ядноўвацца ў грамадскія арганізацыі» (арт. 51).
 
У 1990 годзе былі прыняты значныя папраўкі ў Канстытуцыю 1977 года, у прыватнасці, уводзіцца шматпартыйная палітычная сістэма. Разам з тым новая рэдакцыя артыкула 6 захоўвала згадка пра КПСС, што дазваляе характарызаваць усталяваны палітычны лад як [[сістэма з дамінуючай партыяй|сістэму з дамінуючай партыяй]].
* '''Артыкул 66'''. Грамадзяне СССР абавязаны клапаціцца аб выхаванні дзяцей... Дзеці абавязаны клапаціцца пра бацькоў і аказваць ім дапамогу.
* '''Артыкул 67'''. Грамадзяне СССР абавязаны берагчы прыроду, ахоўваць яе багацці.
* '''Артыкул 68'''. Клопат аб захаванні гістарычных помнікаў і іншых культурных каштоўнасцяўкаштоўнасцей - абавязак грамадзян СССР.
* '''Артыкул 69'''. Інтэрнацыянальны доўг грамадзяніна СССР - садзейнічаць развіццю дружбы і супрацоўніцтва з народамі іншых краін, падтрыманню і ўмацаванню ўсеагульнага міру.
{{USSR-stub}}
 
{{СССР у тэмах}}
[[Катэгорыя:Канстытуцыі СССР| ]]
[[Катэгорыя:Права СССР]]
 
 
{{USSR-stub}}
 
[[ca:Constitució soviètica]]
171 518

правак

Навігацыя