Гульнявая прыстаўка

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Гульнявая прыстаўка (для кішэнных сістэм больш карэктны варыянт гульнявая кансоль) — спецыялізаваная электронная прылада, распрацаваная і створаная для відэагульняў. Найбольш папулярнай прыладай вываду з'яўляецца тэлевізар ці, часам, камп'ютарны манітор — таму такія прылады завуць прыстаўкамі, бо яны прыстаўляюцца да незалежнай прылады адлюстравання. Партатыўныя (кішэнныя) гульнявыя сістэмы маюць уласную ўбудаваную прыладу адлюстравання (ні да чаго не прыстаўляецца).

Першапачаткова гульнявыя прыстаўкі адрозніваліся ад персанальных камп'ютараў па шэрагу важных прыкметаў — яны прапаноўвалі ўжыванне тэлевізара ў якасці асноўнай прылады адлюстравання і не падтрымлівалі большасць стандартных перыферыйных прылад, створаных для персанальных камп'ютараў — такіх як клавіятура ці мадэм. Да нядаўніх часоў амаль усе прадаваныя прыстаўкі прызначаліся для запуску ўласніцкіх гульняў, якія распаўсюджваліся на ўмовах адсутнасці падтрымкі іншых прыставак.

Аднак, з цягам развіцця гульнявых прыставак, розніца паміж імі і персанальнымі камп'ютарамі стала паступова сцірацца — некаторыя прыстаўкі могуць дазволіць далучэнне клавіятуры, цвёрдага дыску і нават запуск на іх аперацыйнай сістэмы Linux ці xBSD. Схемы і праграмнае забеспячэнне некаторых прыставак могуць распаўсюджвацца, пад вольнымі ліцэнзіямі.

Рынак гульнявых прыставак пачынаўся з параўнальна простых электронных тэлевізійных гульнявых сістэм, такіх як Pong, развіўшыся ў нашыя дні ў моцныя шматфункцыянальныя гульнявыя сістэмы.

Пакаленні гульнявых прыставак[правіць | правіць зыходнік]

Пералічаны найбольш вядомыя прадстаўнікі пакаленняў.

1-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

The Magnavox Odyssey была першай гульнявой кансоллю, прэзентавана ў 1972.

Першыя хатнія гульнявыя сістэмы (1972—1980 года).

2-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

The Atari 2600 стала самай папулярнай гульнявой прыстаўкай другога пакалення.

Раннія 8-бітныя прыстаўкі з гульнямі на картрыджах (1979—1983 года).

3-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

Гульнявая кансоль NES набыла папулярнасць пасля крызісу 1983 года.

Эпоха 8-бітных гульнявых сістэм (1985—1990 года).

4-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

Эпоха 16-бітных гульнявых прыставак (1986—1993 года).

5-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

32- і 64-бітныя гульнявыя сістэмы (1993—1999 года).

6-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

7-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

Перыяд: 2005 год — с. ч.

Новыя фарматы носьбітаў (HD DVD, Blu ray), бесправодныя гульнявыя кантролеры, магчымасць IR-трэкінгу і выкарыстання рухаў для кіравання гульнёй. Падтрымка далучэння ў Інтэрнэт.

8-е пакаленне[правіць | правіць зыходнік]

Перыяд: 2011 год — с. ч.

Уладкаванне прыстаўкі[правіць | правіць зыходнік]

Звычайна гульнявая прыстаўка складаецца з некалькіх асноўных элементаў:

  • Асноўны блок — корпус прыстаўкі, да якога далучаюцца яе астатнія элементы. Унутры корпуса змяшчаецца мацярынская плата, на якой усталяваны шэраг мікрасхем, уключаючы АЗП, ПЗП і цэнтральны працэсар, змяшчаецца порт картрыдж ці прывад аптычных дыскаў.
  • Блок сілкавання — далучаецца да бытавой сеткі пераменнага тока і сілкуе прыстаўку пастаянным токам. У некаторых варыянтах блок сілкавання ўбудаваны ў корпус прыстаўкі.
  • Аўдыё-відэа кабель, а таксама высокачастотны «антэнны» кабель для далучэння наўпрост да антэннага раз'ёма тэлевізара — перадае выяву з прыстаўкі на тэлевізар.
  • Гульнявыя кантролеры — прылада уводу інфармацыі (джойстык, гэймпад, руль, клавіятура, мыш і г. д.), дазваляе гульцу кіраваць прыстаўкай і аб'ектамі на экране.
  • Носьбіт даных — большасць гульнявых прыставак працуе з гульнямі, запісанымі на знешнім носьбіце, якім звычайна з'яўляецца картрыдж ці аптычны дыск, часам дыскета.
  • Карта памяці — некаторыя прыстаўкі ўжываюць здымныя карты памяці, на якія запісваюцца файлы, напрыклад, стан гульні.

Віды носьбітаў даных[правіць | правіць зыходнік]

Картрыдж[правіць | правіць зыходнік]

Картрыджы для гульнявых сістэм уяўляюць сабой друкаваную плату, змешчаную ў пластыкавы корпус. С аднаго боку корпусу знаходзіцца раз'ём для далучэння да прыстаўкі. На друкаванай плаце змяшчаецца ПЗП, у якой запісана гульня. У многіх картрыджах акрамя ПЗП маюцца іншыя кампаненты, якія могуць павялічыць магчымасці прыстаўкі, напрыклад, дадатковае АЗП ці сапрацэсар.

Картрыджы былі першымі носьбітамі інфармацыі для гульнявых прыставак і самымі папулярнымі аж да 1995 года.

Карты памяці[правіць | правіць зыходнік]

Некаторыя прыстаўкі, напрыклад Sega Master System і PC Engine выкарыстоўвалі разнастайныя віды карт памяці для захоўвання гульняў. Карты ўяўлялі сабой спрошчаны і паменшаны картрыдж, у якіх не маглі ўсталёўвацца якія-небудзь кампаненты акрамя ПЗП.

Магнітныя носьбіты[правіць | правіць зыходнік]

Працяглы час бытавыя камп'ютары ўжывалі магнітныя носьбіты інфармацыі: магнітныя стужкі (напрыклад, звычайныя аўдыякасеты) і дыскеты. Значны ўклад у іх папулярнасць уносіла магчымасць перазапісу носьбіта на той жа прыладзе, на якой адбываецца яго чытанне.

У гульнявых прыстаўках магнітныя носьбіты выкарыстоўваліся рэдка.

Аптычныя носьбіты[правіць | правіць зыходнік]

Пераход на аптычныя носьбіты (кампакт-дыскі) пачаўся ў сярэдзіне 1990-х. Нягледзячы на тое, што загрузка гульняў з дыскаў патрабавала больш часу, чым пры ўжыванні картрыджаў, дыскі былі значна танней у вытворчасці і мелі аб'ём даных для захоўвання. Адна з першых прыставак, якая выкарыстоўвала дыскі, — Amiga CD32, выпушчаная ў верасні 1993 года. На пачатку XXI стагоддзя большая частка масавых прыставак ужывала аптычныя носьбіты: CD-ROM, DVD-ROM і іншыя.

Наступнае пакаленне гульнявых сістэм перайшло на больш ёмкія стандарты: PlayStation 3 ужывала Blu-ray, а Xbox 360 — двухслойныя DVD (DVD-DL) і HD-DVD (з дапамогай знешняй прылады).

У PlayStation Portable выкарыстоўваецца UMD.

Інтэрнэт[правіць | правіць зыходнік]

Тры асноўныя кансолі 7-га пакалення (Xbox 360, PlayStation 3 і Wii) падтрымліваюць які-небудзь варыянт распаўсюджвання гульняў праз сеціва Інтэрнэт. Сэрвісы: Microsoft Xbox Live (Xbox Live Arcade, Xbox Live Marketplace), Sony PlayStation Network (PSN), Nintendo Virtual Console, WiiWare.

Савецкія гульнявыя прыстаўкі[правіць | правіць зыходнік]

Савецкія гульнявыя прыстаўкі выпускаліся ў 1980—1990-е гады ў серыі «Электроніка», якая выраблялася заводамі, што знаходзіліся на тэрыторыі Расіі і Беларусі. Тыражы прыставак былі недастатковымі, аднак гульні мелі вялікую папулярнасць і адразу сталі дэфіцытам. Большасць гульняў у той ці іншай ступені паўтаралі замежныя распрацоўкі, таму маглі мець поспех толькі пры закрытых межах.

Пасля распаду СССР савецкі рынак стаў актыўна насычацца замежнымі прыстаўкамі і іх клонамі, першай з якіх была 8-бітная прыстаўка «Dendy» (кітайскі аналаг NES), з даступным коштам, агрэсіўную рэкламу якой фірма Steepler няспынна круціла па цэнтральным тэлебачанні.

Тэлевізійныя прыстаўкі[правіць | правіць зыходнік]

Першая савецкая гульнявая прыстаўка − «Палестра-02». За ёй з'явіліся «Электроника Экси Видео 01» (5 гульняў) і «Электроника Экси Видео 02», якая выраблялася ў пачатку 1980-х гадоў («Экситон», г. Паўлаўскі Пасад), далучалася да тэлевізара і дазваляла гуляць у сем гульняў (з чорна-белай графікай):

  • Тэніс, Футбол, Сквош, Трэніроўка, Футбол з гандзікапам, Стральба-1, Стральба-2.

Да прыстаўкі, акрамя тэлевізара, далучаліся два джойстыка і светлавы пісталет. Гэтай жа фірмай вырабляліся чатыры варыянта прыстаўкі «Электроника Видеоспорт»: «Видеоспорт», «Видеоспорт-2», «Видеоспорт-М», «Видеоспорт-3».

Спіс замежных гульнявых прыставак[правіць | правіць зыходнік]

Ніжэй падаецца спіс замежных гульнявых прыставак, структураваны па эпохах. Эпохі названы па дамінуючай пазнацы, якая вызначыла эпоху (нават калі не ўсе прыстаўкі падпадаюць пад гэтую пазнаку). У спіс таксама уключаны кішэнныя гульнявыя сістэмы, якія звычайна з'яўляюцца прыладамі, па магчымасцях параўнальнымі з папярэднім пакаленнем поўнафарматных гульнявых прыставак. Напрыклад, магчымасці і архітэктура PlayStation Portable бліжэй да PlayStation 2 чым да PlayStation 3.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Шаблон:Віды камп'ютараў