Лысычанск

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Горад
Лысычанск
укр.: Лисичанськ
Сцяг[d] Герб[d]
Сцяг[d] Герб[d]
Street in Lisichansk.jpg
Краіна
Вобласць
Каардынаты
Заснаваны
Першае згадванне
Плошча
95,64[1] км²
Вышыня цэнтра
145 ± 1 м
Насельніцтва
  • 103 459 чал. (2014)
Часавы пояс
Паштовыя індэксы
93100–93199
Лысычанск на карце Украіны ±
Лысычанск (Украіна)
Лысычанск
Лысычанск (Луганская вобласць)
Лысычанск

Лысычанск (укр.: Лисичанськ) — горад абласнога падпарадкавання ў Луганскай вобласці Украіны, цэнтр тэрыторыі, падпарадкаванай Лысычанскаму гарсавету, адзін з найстарэйшых гарадоў Данбаса і буйны індустрыяльны цэнтр. Чыгуначная станцыя на лініі Куп’янск-Вузлавы — Папасная Данецкай чыгункі.

Насельніцтва на 01.05.2011 — каля 105.417 тыс.чал. (гарсавет — 121.124 тыс.чал.) (2011).

Плошча — 95,64 км² (гарсавет — 115,25 км²) (2010).

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Месца размешчанае ў паўночна-заходняй частцы Луганскай вобласці за 89 кіламетраў ад Луганска, на правым беразе ракі Северскі Данец. Места раскінулася на паўночных адрогах Данецкага кражу, што навісаюць над ракой, таму рэльеф складаецца як з пагоркаў і ўзвышшаў, так і з лагчынаў, балак і далінаў.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Перыяд Расійскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

На левым беразе Северскага Данца мястэчкі Бароўскае, Трохізбенскае і іншыя, заснаваныя на пачатку XVIII ст. беглымі сялянамі на тэрыторыі сучаснага Лысычанска, пасля Булавінскага паўстання былі перанесены паводле загаду Пятра Першага. Амаль адразу на іх месцы былі пераселены казакі.

З мэтай асваення правабярэжжа Северскага Данцу між рэкамі Бахмутка і Лугань урад Расійскай імперыі пачаў ствараць ваенныя паселішчы. Паселішча на рацэ Верхняй Беленькай атрымала падвойную назву: Трэцяя Рота — ад нумара ваеннага падраздзялення і вёска Верхняя — ад назвы ракі.

Інтэнсіўнае асваенне паўднёвых стэпаў і развіццё Чарнаморскага флоту запачаткавалі першяя прадпрыемствы Данбасу. 14 лістапада 1795 г. Кацярына II выдала загад «Пра стварэнне ліцейнага завода ў Данецкім павеце пры рацэ Лугані і пра заснаванне ломкі знайдзенага ў той краіне каменнага вуглю».

Пасля рэформы 1861 года жыхары Лысычанска і Верхняга былі вызвалены ад абавязковай работы на рудніку і надзеленыя зямлёю.

Паводле стану на 1886 г. у вёсцы, цэнтры Лысычанскай воласці, мешкала 2159 асоб, налічвалася 426 гаспадарак, існавалі праваслаўная царква, школа, 7 лавак, вінны пограб, 2 кірмашы на рок, базары па нядзелях[2].

У 1879 г. ад Папаснай да Лысычанска была пракладзена чыгунка, а ў 1895 г. Лысычанск быў злучаны чыгункаю з Купянскам, дзякуючы чаму атрымаў выхад у цэнтр краіны. Гэта спрыяла далейшаму развіццю прамысловасці. У 1890 г. у вёсцы Верхняй быў заснаваны Данецкі содавы завод, які ў 1892 г. пачаў выпускаць кальцынаваную соду. Побач з заводам быў адкрыты чыгуначны пост Любімаўская.

Перыяд Савецкага Саюза[правіць | правіць зыходнік]

Пасля сканчэння грамадзянскай вайны ў Расіі жыхары Лысычанска прыступілі да аднаўлення прамысловасці ў рэгіёне. У другой палове 1921 г. пачаў даваць прадукцыю содавы завод, быў пабудаваны шкляны завод колішняга Левенгофскага таварыства. Да 1926 года аднаўленне гаспадаркі раёну ў асноўным было завершана. Дзякуючы развіццю прамысловасці павялічылася колькасць насельніцтва, змянілася яго структура. У 1938 г. Лысычанск быў аднесены да катэгорыі гарадоў.

З пачаткам Другой сусветнай вайны тысячы гараджанаў пайшлі на фронт, у тым ліку 1200 добраахвотнікаў. Шмат прадпрыемстваў былі эвакуіраваны ўглыб краіны. Увосень 1941 г. фронт наблізіўся да горада. На гэтай лініі часткі савецкай арміі ўтрымлівалі абарону больш за паўгады. Лысычанск двойчы быў акупаваны, сотні яго жыхароў былі знішчаны немцамі. 1 верасня 1943 г. ў горад ўвайшлі часткі 279-й стралецкай дывізіі, хоць афіцыйнае свята вызвалення адзначаецца 2 верасня.

Пасля вайны прамысловасць ізноў пачала аднаўляцца, Лысычанск значна вырас і ў 1952 г. стаў горадам абласнога падпарадкавання. Далейшае развіццё атрымала хімічная, нафтахімічная і іншыя галіны прамысловасці. 7 сакавіка 1972 г. ў Лысычанску з'явілася першая тралейбусная лінія: ад заводу «Пралетарый» да Цагельнага завода, пазней былі адкрыты 2-я і 3-я лініі.

Сучаснасць[правіць | правіць зыходнік]

У 90-х справы горада станавіліся горш. Зачыняліся прадпрыемства, замарожваліся шахты. У 1995 крызіс адбіўся на тралейбуснай управе: маршрут № 2 закрылі, маршруты № 1 і № 3 скарацілі.

У першай палове 2000-х прадпрыемствы пайшлі на аднаўленне. У 2008 г. быў адрэстаўраваны футбольны стадыён. У месце з'явіліся новыя гандлёвыя комплексы. Але ў 2010 г. прыпыніў сваю працу содавы завод. Падвясная дарога з Белагораўкі ўжо цалкам дэмантаваная. А ў 2011 г. была замарожана работа на нафтаперапрацоўчым заводзе.

У перыяд 22 мая да 24 ліпеня 2014 горад знаходзіўся пад кантролем самаабвешчанай непрызнанай Луганскай Народнай Рэспублікі, пакуль яго не вызвалілі батальён «Данбас» і 24-я механізаваная брыгада Узброеных сіл Украіны.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Адміністрацыйна гораду Лысычанск падпарадкаваныя г. Навадружаск і Прывілле.

Колькасць насельніцтва гарадскрады складае 120 085 асоб[3].

  • г. Лысычанск — 104 314 асоб
  • г. Навадружаск — 7870 асоб
  • г. Прывілле — 7901 асоба

Нацыянальны склад насельніцтва па выніках перапісу 2001 года[4]:

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Дзейнічаюць 15 дашкольных устаноў, 17 сярэднеадукацыйных, 6 вучэльняў, тэхнікумы і аддзяленні ВНУ.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

У суседнім Севераданецку знаходзіцца аэрапорт, яшчэ адзін, буйнейшы — у Луганск.

Тралейбуснае злучэнне дзейнічае з 7 сакавіка 1972 года. Шырока разгалінаваная сетка маршрутных таксовак.

З Лысычанска ходзяць малыя аўтобусы ў найбліжэйшыя гарады: Севераданецк, Прывілле, Рубіжнае, Крамянная, Новадружаск, Старабільск. Наўпроставае міжгародняе злучэнне з Данецкам, Харкавам, Запарожжам, Бярдзянскам, Марыупалем і іншымі.

У месцы знаходзіцца чатыры чыгуначныя станцыі: Лысычанск, Насвітавіч, Пераезная і Воўчаярская. Чыгункай Лысычанск злучаны не толькі з гарадамі Украіны, а таксама Расіі і Беларусі.

Зноскі

  1. РЕГІОНИ УКРАЇНИ ТА ЇХ СКЛАД
  2. Волости и важнѣйшія селенія Европейской Россіи. По данным обслѣдованія, произведеннаго статистическими учрежденіями Министерства Внутренних Дѣл, по порученію Статистическаго Совѣта. Изданіе Центральнаго Статистическаго Комитета. Выпуск VIII. Губерніи Новороссійской группы. СанктПетербургъ. 1886. — VI + 157 с.
  3. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2012 года, Київ-2012 (rar) — Державний комітет статистики України
  4. Дністрянський М. С. Етнополітична географія України: проблеми теорії, методології, практики. — Львів: Видавничий центр ЛНУ імені Івана Франка, 2006. — 490 с ISBN 966-613-482-9

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]