Міхал Апанасавіч Вітушка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Міхал Апанасавіч Вітушка
Род дзейнасці:

Кіраўнік беларускага антысавецкага супраціву

Дата нараджэння:

5 лістапада 1907(1907-11-05)

Месца нараджэння:

Нясвіж, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя

Дата смерці:

27 красавіка 2006(2006-04-27) (98 гадоў)

Месца смерці:

Мюнхен, Баварыя, Германія

Бацька:

Апанас Вітушка

Маці:

Марыя Вітушка

Альма-матар:

Карлаў універсітэт
Варшаўская палітэхніка[d]

Міха́л Віту́шка (Псеўданімы: Чорны Кот; 5 лістапада 1907, Нясвіж — 27 красавіка 2006, Германія) — беларускі палітычны дзеяч, кіраўнік беларускага антысавецкага супраціву, калабарацыяніст.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Атрымліваў адукацыю ў Клецкай і Віленскай беларускіх гімназіях, апошнюю скончыў у 1930 г. Вучыўся ў Пражскім універсітэце і Варшаўскім політэхнічным інстытуце, уваходзіў у кіраўніцтва Аб'яднання беларускіх студэнцкіх арганізацый і Асветнага таварыства беларусаў у Варшаве.

Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР выконваў абавязкі начальніка міліцыі ў Нясвіжы. Быў арыштаваны органамі НКУС і праз нядоўгі час выпушчаны на волю. У 1941 г. арганізаваў Палескую беларускую самаабарону, якая супрацоўнічала з украінскай Сеччу і байцы якой вялі партызанскія дзеянні супраць адступаючых савецкіх войск.

У ліпені 1941 г. прыязджае з Нясвіжа ў Мінск, дзе бургамістр горада Вітаўт Тумаш прызначае яго намеснікам Дзмітрыя Касмовіча, каменданта гарадской паліцыі і начальніка аправізацыйнага аддзела гарадской управы.[1] Адзін з стваральнікаў беларускай паліцыі ў Мінску. У жніўні 1941 г. Міхал Вітушка камандзір аднаго з аддзелаў Беларускай самааховы на Заходнім Палессі, дзе Беларуская самаахова праводзіла сумесную з Палескай сеччу УПА антысавецкую аперацыю. Увосень 1941 г. пасля ўсталявання цывільнай нямецкай улады з'язджае ва ўсходнюю ваенную зону Беларусі. У канцы кастрычніка 1941 г. разам з Радаславам Астроўскім і Дзмітрыем Касмовічам арганізуе мясцовую адміністрацыю ў Бранску, сярод іншага займаецца зборам цёплых рэчаў у насельніцтва для Вермахта.[2] Вясной 1942 г. займаецца арганізацыяй нямецкай службы парадку ў Бранскай акрузе. 20 красавіка 1942 г. накіраваны ў Смаленск, дзе таксама разам з Р. Астроўскім і Дз. Касмовічам арганізуе мясцовую адміністрацыю і службу парадку. Міхал Вітушка ўваходзіў у Цэнтральны камітэт Беларускай незалежніцкай партыі, ад якога атрымаў чын генерала. У чэрвені 1944 г. удзельнічаў у II Усебеларускім кангрэсе. Адзін з арганізатараў планаванага антынямецкага выступу ў Мінску, мэтай якога было абвяшчэнне незалежнай Беларускай Народнай Рэспублікі. З лета 1944 г. — афіцэр дэсантнага батальёна «Дальвіц», маёр Беларускай краёвай абароны.

Паводле адных звестак, 17 лістапада 1944 г. дэсантаваны на Віленшчыну на чале атраду парашутыстаў і 7 студзеня 1945 г. быў забіты ў баі.[3] Паводле іншых звестак, пад яго імем дэсантаваны іншы чалавек, а Вітушка з'явіўся ў Беларусі пазней, быў дэсантаваны ў ноч з 30 лістапада на 1 снежня[4]. Паводле гэтых звестак, дзейнасць у Беларусі Вітушка пачаў у 1946 г., рэарганізаваўшы антысавецкі партызанскі рух Цэнтральнай і Заходняй Беларусі ў Беларускую вызваленчую армію. Кіраваў Беларускай незалежніцкай партыяй, рэдагаваў часопіс «За волю». Спыніў партызанскую дзейнасць, узначальваў падполле. У пачатку 1950-х вывеў ацалелыя партызанскія атрады праз Польшчу і Латвію на Захад; сам ён заставаўся ў Польшчы, адкуль кіраваў антысавецкім падполлем, а ў 1960-х перабраўся на Захад.[5]. Яго справа ў КДБ дасюль не закрытая[Крыніца?]. Паводле звестак, атрыманых ад яго сына, Міхал Вітушка памёр 27 красавіка 2006 г.[5].

Зноскі

  1. Язэп Найдзюк, Іван Касяк. Беларусь учора і сяньня. – Менск: Навука і тэхніка, 1993. – 416 с. ISBN 5-343-01458-5. С.261
  2. Язэп Найдзюк, Іван Касяк. Беларусь учора і сяньня. – Менск: Навука і тэхніка, 1993. – 416 с. ISBN 5-343-01458-5. С.304
  3. Сямашка Я. Армія Краёва на Беларусі. Mн., 1994. С. 416.
  4. Ёрш С., Горбік С. Беларускі супраціў. Львоў, 2006. С. 148—155.
  5. 5,0 5,1 Ёрш С. Міхал Вітушка памёр двойчы // Наша Ніва, 29.06.2006

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]