Перайсці да зместу

Фабіян Мацвеевіч Ярэміч

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
(Пасля перасылкі з Фабіян Ярэміч)
Фабіян Мацвеевіч Ярэміч
Пасол I кадэнцыі сейма Польскай Рэспублікі
5 лістапада 1922 — 27 лістапада 1927
Пасол II кадэнцыі сейма Польскай Рэспублікі
1928 — 1930
Пасол III кадэнцыі сейма Польскай Рэспублікі
1930 — 1935
Нараджэнне 18 студзеня 1891(1891-01-18)
Смерць 29 чэрвеня 1958(1958-06-29) (67 гадоў)
Месца пахавання
Грамадзянства
Веравызнанне Каталіцтва
Партыя
Член у
Адукацыя
Дзейнасць палітык, тэлеграфіст
Месца працы
Бітвы
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы
Лагатып Вікікрыніц Творы ў Вікікрыніцах
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з прозвішчам Ярэміч.

Фабія́н Мацве́евіч Ярэ́міч (20 студзеня 1891, вёска Дуляўцы сучаснага Ваўкавыскага раёна — 29 чэрвеня 1958) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, пасол Сойма Польскай Рэспублікі.

Біяграфія

[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў з беларускай сялянскай каталіцкай сям’і. Скончыў народную школу і курсы тэлеграфістаў. У 1912 годзе скончыў электратэхнічны інстытут у Пецярбургу[1]. Падчас вучобы ў Пецярбургу далучыўся да сацыял-дэмакратычнай партыі[1]. Паводле ацэнак польскай палітычнай паліцыі (1924), юны Ярэміч, які вырваўся з вясковай беднаты ў сталіцу і меў абмежаваны светапогляд, быў зачараваны ідэямі рэвалюцыі, хоць слаба разумеў яе сапраўдныя прынцыпы[1].

Пасля вяртання ў Вільню ён пачаў працаваць на паштова-тэлеграфнай станцыі, дзе ў той час панавалі моцныя расійскія чарнасоценныя настроі. Ярэміч трапіў пад гэты ўплыў і стаў актыўным членам віленскага аддзялення чарнасоценнага Саюза Міхаіла Арханёла, прымаючы ўдзел у іх маніфестацыях у 1911—1913 гадах[2]. Менавіта ў гэты перыяд, пад уплывам прарасійскага «псеўдабеларускага» дзеяча Саланевіча, які выдаваў рускамоўныя «беларускія» газеты пры падтрымцы царскага ўрада, Ярэміч пачаў лічыць сябе беларусам і наведваць «Беларускае таварыства Вільні»[3].

У 1917 годзе, пасля пачатку Лютаўскай рэвалюцыі, Ярэміч разарваў усе сувязі з чарнасоценцамі і зноў далучыўся да левых сіл. Падчас знаходжання бальшавікоў у Вільні ён працаваў загадчыкам ваеннага харчовага забеспячэння на таварнай чыгуначнай станцыі. Польскія спецслужбы падазравалі яго ў датычнасці да крадзяжу вялікай колькасці цукру падчас эвакуацыі бальшавікоў, а таксама ў ліквідацыі адзінага сведкі гэтага злачынства з дапамогай польскіх уланаў[3].

У 1917 годзе ён стаў дэлегатам Першага Усебеларускага з’езда ў Мінску. Працаваў старшынёй Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні, увайшоў у яго склад як прадстаўнік сацыял-дэмакратаў ад чыгуначнікаў. Сябра прэзідыума Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гродзеншчыны. Сябра Рады БНР (1918).

Фабіян Ярэміч пад сцягам «Сялянскі саюз» на карыкатуры ў часопісе «Маланка» № 15, 1926

У 1919—1922 гадах Ярэміч працаваў начальнікам тэлефоннай станцыі ў Вільні. У 1922 годзе, падчас першых выбараў у польскі Сойм, ён быў абраны дэпутатам, а пазней пераабіраўся яшчэ двойчы (заставаўся дэпутатам да 1935 года). Паводле польскай паліцыі, Ярэміч першапачаткова атрымаў пасаду «старшыні Беларускага клуба Віленскага нацыянальнага камітэта» менавіта дзякуючы свайму слабаму характару, чым хацеў скарыстацца Антон Луцкевіч[3]. У 1925—1930 гадах Ярэміч з'яўляўся віцэ-старшынёй, а пасля старшынёй Беларускага пасольскага клуба ў польскім Сойме.

Адзін з арганізатараў і лідараў правых беларускіх арганізацый: Беларускага сялянскага саюза (створаны ў лістападзе 1925 разам з Васілём Рагулем, Усеваладам Більдзюкевічам і Браніславам Туронкам[4]) і Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры (1926). Выдаваў газету «Сялянская ніва» (1925—1930). У 1926 годзе ў складзе польскай парламенцкай дэлегацыі разам з Пятром Мятлой наведаў БССР. У 1930-я гады атрымаў статус асадніка на паўночна-ўсходніх крэсах і стаў сябрам Саюза асаднікаў[3].

З пачаткам Другой сусветнай вайны Ярэміч бег у Францыю, але ў 1941 годзе вярнуўся на Беларусь. Падчас нямецкай акупацыі працаваў у органах адміністрацыі ў Менску і Барысаве. З'яўляўся бургамістрам Барысава. Быў удзельнікам Другога Усебеларускага кангрэса ў Мінску (1944).

У 1945 годзе быў арыштаваны органамі НКУС за калабарацыянізм і зняволены ў працоўных лагерах на 11 гадоў (да 1956 года)[2]. Выйшаўшы на волю, вярнуўся ў Вільню, дзе і памёр праз два гады.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ а б в Gierowska-Kałłaur 2016, с. 53.
  2. ↑ а б Gierowska-Kałłaur 2016, с. 53—54.
  3. ↑ а б в г Gierowska-Kałłaur 2016, с. 54.
  4. ↑ Gierowska-Kałłaur 2016, с. 52.

Літаратура

[правіць | правіць зыходнік]
  • Gierowska-Kałłaur J. The biographies of leading Belarusian activists in the light of information gathered by the Polish Governmental Commissioner for the City of Vilnius in 1924(англ.) // Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej. — 2016. — Т. LI-SI (2). — С. 31—71. — ISSN 2353-6403. — DOI:10.12775/SDR.2016.EN2.02
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Фабіян_Мацвеевіч_Ярэміч&oldid=5117720"