Фарныя могілкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Капліца

Каталіцкія фарныя могілкі — даўнія могілкі каталіцкай грамады Гродна. Тэрыторыя могілак абмежавана вуліцамі Прыгараднай, Падольнай і 4-м завулкам Падольным. На іншым баку завулка размешчаны Праваслаўныя могілкі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Фарныя могілкі

Уладкаванне могілак «ex urbem» было часткай плана гарадскіх пераўтварэнняў, распачатых у Рэчы Паспалітай яшчэ ў часы караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Паводле рашэння Камісіі Паліцыі Абодвух Народаў Рэчы Паспалітай у 1791 могілкі ва ўсіх буйных гарадскіх асяродках краіны пераносіліся па-за горад. У выніку гэтага рашэння ў 1792 ля ўсходняга ўскрайку Гродна былі заснаваныя новыя фарныя каталіцкія могілкі.

У 1822 на могілках пабудавана капліца па праекце архітэктара К. Багеміла. Асаблівую ўвагу заслугоўваюць надмагільныя помнікі працы Б. Шушкевіча, Г. Забароўскага і інш.

Закрытыя ў 1973 годзе. У 1986 паводле рашэння Гродзенскага аблвыканкама старыя гродзенскія каталіцкія могілкі атрымалі статус помніка абласнога значэння.

Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках[правіць | правіць зыходнік]

  • Эліза Ажэшка (18411910) — польская і беларуская пісьменніца, грамадская дзеячка, педагог;
  • Станіслаў Нагорскі (18261896) — гродзенскі юрыст, муж Элізы Ажэшкі;
  • Джузэпэ Сака (17351798) — архітэктар ВКЛ, прадстаўнік стылю барока і класіцызму;
  • Міхась Багун (19081938) — беларускі паэт, празаік, перакладчык. Пахаваны паблізу Элізы Ажэшка.
  • Баляслаў Шышкевіч — выдатны скульптар, філосаф у скульптуры, які трымаў у Гродне майстэрню па вырабе надмагілляў;
  • Вільгельміна Зындрам-Касцялкоўская — пісьменніца;
  • кс. Францішак Грынкевіч — каталіцкі святар, кіраўнік гродзенскага гуртка беларускай моладзі;
  • айцец М. Арановіч,
  • Я. Каханоўскі,
  • генерал Ф. Баркоўскі,
  • гродзенскія віцэ-губернатары Т. Янеўскі і К. Максімовіч,
  • барон 3. Дангел,
  • Эдвард Лістоўскі — палітычны дзеяч, першы мэр Гродна ў міжваенны час;
  • Аляксандр Тальгейм — гродзенскі ўрач, грамадскі дзеяч, старшыня таварыства аматараў мастацтва «Муза»;
  • Станіслаў Холснер — падпалкоўнік, камандзір батальёна. Аўтар помніка — Баляслаў Шышкевіч. Якар і ланцуг да яго — сімвал канца жыцця.
  • Юзаф Кунц — заснавальнік гарадзенскага бровара, аўстрыйскі падданы, выпускнік піваварнай школы ў чэскім Плзені. Помнік зроблены ў майстэрні Раманіі Шышкевіч — удавы Баляслава Шышкевіча
  • Фларэнціна Лежэ, жонка генерала Мікалая Лежэ. Аўтар — майстар Дэ Векі з Кіева. У помніку праглядаюцца выразныя рысы стылю мадэрн. Помнік зроблены ў майстэрні Віктара дэ Векі з Кіева (майстэрня працавала з 1902 г.).
  • Ян Каханоўскі — выкладчык мужчынскай гімназіі Гродна, стваральнік Гродзенскага заапарка. Падчас фашысцкай акупацыі быў як закладнік расстраляны на 2-м форце Гродзенскай крэпасці каля вёскі Навумавічы.

Побач з капліцай знаходзіцца квартал, у якім пахавана каталіцкае духавенства (напрыклад, францысканец Мельхіёр Фордан, а таксама манахіні брыгіткі і назарэтанкі, у тым ліку мастачка Паўла Гажыч).

На могілках таксама пахаваны салдаты Польскай рэспублікі, якія загінулі падчас польска-савецкай вайны 1919—1920 гадоў.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]