Фрыдрых Аўстрыйскі, герцаг Цешынскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Фрыдрых Марыя Альбрэхт Вільгельм Карл
ням.: Friedrich von Österreich-Teschen
Feldmarschall EH Friedrich 1915 Pietzner.png
Дата нараджэння 4 чэрвеня 1856(1856-06-04)
Месца нараджэння
Дата смерці 30 снежня 1936(1936-12-30) (80 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Бацька Карл Фердынанд, эрцгерцаг Аўстрыйскі[d]
Маці Елізавета Францыска Марыя Аўстрыйская[d]
Жонка: Princess Isabella of Croÿ[d]
Дзеці Archduchess Maria Anna of Austria[d], Archduchess Maria Christina of Austria[d], Archduchess Maria Henrietta of Austria[d], Archduchess Isabella of Austria[d], Archduke Albrecht Franz, Duke of Teschen[d] і Archduchess Maria Alice of Austria[d]
Прыналежнасць
Род войскаў Пяхота
Званне Генерал-фельдмаршал
Камандаваў Аўстра-Венгерская армія і Q9129675?
Бітвы/войны
Узнагароды і прэміі
Commons-logo.svg герцаг Цешынскі Фрыдрых Аўстрыйскі на Вікісховішчы
Герцаг Фрыдрых Цешынскі ў адваяванай крэпасці Пшэмысль, 1915

Фры́дрых Мары́я Альбрэ́хт Вільге́льм Карл (ням.: Friedrich von Österreich-Teschen; 4 чэрвеня 1856, замак Грос-Зеелавіц, Жыдлаховіцэ, Маравія30 снежня 1936, Мадзьяравар) — эрцгерцаг Аўстрыйскі, герцаг Цешынскі, военачальнік, галоўнакамандуючы аўстра-венгерскай арміі падчас Першай сусветнай вайны. Аўстрыйскі фельдмаршал (8 снежня 1914 года), германскі генерал-фельдмаршал (22 чэрвеня 1915 года).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям’і эрцгерцага Карла Фердынанда і эрцгерцагіні Лізаветы. Калі эрцгерцаг Карл Фердынанд памёр, Фрыдрыха і яго братоў Карла Стэфана і Яўгена ў 1874 годзе ўсынавіў яго дзядзька, фельдмаршал эрцгерцаг Альбрэхт.

У 5-гадовым узросце запісаны лейтэнантам у Цірольскі егерскі полк, дзейсную службу пачаў 19 сакавіка 1871 года. У маі 1876 года пераведзены ў 42-і пяхотны полк. У 1877 годзе ўзведзены ў маёры і пераведзены ў 25-ы пяхотны полк. 15 верасня 1878 атрымаў чын падпалкоўніка і пераведзены ў 13-ы пяхотны полк. З 23 кастрычніка 1879 года — камандзір 18-га пяхотнага палка, палкоўнік. З 1882 года — генерал-маёр, камандзір 27-й пяхотнай брыгады, з 31 ліпеня 1886 года — 14-й пяхотнай дывізіі, з 31 ліпеня 1889 — V армейскага корпуса (Прэсбург).

8 кастрычніка 1878 года эрцгерцаг Фрыдрых ажаніўся на прынцэсе Ізабеле фон Круа-Дзюльмен (von Croy-Duelmen). У 1892 годзе ў іх нарадзілася восьмая дачка і толькі ў 1897 годзе з’явіўся спадчыннік.

У лютым 1895 годзе наследваў пасля смерці эрцгерцага Альбрэхта тытул Цешынскага герцага і велізарныя зямельныя і прамысловыя валоданні, стаўшы адным з найбагацейшых людзей Аўстрыі. Яго маёнткі размяшчаліся ў Багеміі, Маравіі, Сілезіі і Венгрыі. Акрамя таго Фрыдрых валодаў і буйнымі прамысловымі прадпрыемствамі, ён быў адным з найбуйнейшых у Аўстрыі вытворцаў цыгар, брэндзі, цукру і малочных прадуктаў. Пра яго казалі, што «эрцгерцаг Фрыдрых поіць малаком усю Вену». Таксама быў вядомы як аматар мастацтва, мецэнат і калекцыянер карцін і манет. Нумізматычная калекцыя эрцгерцага была адной з найбуйнейшых у свеце[2].

З 11 красавіка 1905 года — генерал-інспектар узброеных сіл, з 25 чэрвеня 1907 года — галоўнакамандуючы ландвера. 11 ліпеня 1914 года эрцгерцаг Фрыдрых быў прызначаны галоўнакамандуючым узброеных сіл Аўстра-Венгрыі. Пасля смерці Франца-Іосіфа Фрыдрых 2 снежня 1916 года быў зняты з пасады імператарам Карлам I. Некаторы час ён заставаўся намеснікам галоўнакамандуючага, але ўжо 11 лютага 1917 года быў канчаткова адхілены ад камандавання.

Пасля распаду Аўстра-Венгрыі страціў большую частку сваіх маёнткаў. Выйшаў у адстаўку і з’ехаў у свае венгерскія маёнткі. У 1921 годзе прыняў венгерскае грамадзянства.

Дзеці[правіць | правіць зыходнік]

У шлюбе з Ізабелай фон Круа нарадзіліся 1 сын і 8 дачок:

  • Марыя Крысціна (1879—1962) — жонка прынца Мануэля Зальм-Зальмского.
  • Марыя Ганна (1882—1940) — жонка Эліі Бурбон-Пармскага, тытулярнага герцага Пармы і Пьячэнцы.
  • Марыя Генрыэта (1883—1956) — жонка прынца Готфрыда Гагенлоэ.
  • Наталля Марыя (1884—1898)
  • Стэфанія Марыя Ісабель (1886—1890)
  • Габрыэль Марыя Тэрэзія (1887—1954)
  • Ізабэла Марыя (1887—1973) — жонка прынца Георга Баварскага
  • Марыя Аліса (1893—1962) — жонка барона Фрыдрыха Вальдбот фон Басенхейма (Waldbott von Bassenheim)
  • Альбрэхт Франц (1897—1955) — прэтэндэнт на трон Венгрыі. Адмірал Хорці прызнаў за ім тытул прынца Венгерскага[3].

Эрцгерцаг Фрыдрых і яго жонка жадалі, каб адна з дачок стала жонкай эрцгерцага Франца Фердынанда. Але наследнік прастола ажаніўся марганатычным шлюбам на прыдворнай даме эрцгерцагіні Ізабелы — графіні Сафіі Хотэк. Гэта прывяло да сваркі і ўскладніла ваенную кар’еру эрцгерцага Фрыдрыха. У 1914 годзе з-за канфліктаў з Францам Фердынандам ён быў вымушаны пакінуць ваенную службу і вярнуўся толькі пасля гібелі прынца.

Зноскі

  1. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118861913 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.
  2. Шимов Я. Австро-Венгерская империя. — М.: Изд-во ЭКСМО,2006. — С.495—497.
  3. Агамов А.М. Династии Европы 400--2016: Полная генеалогия владетельных домов. — М.: Изд-во URSS,2017. — С.39.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]