Халаджы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Халадж
(خلج)
Khalaj coin. 8th century CE. Imitating Sasanian king Peroz I (438-457). Crowned bust right. Shiva standing facing, holding trident, to left χαλαγγ or χαλασσ in Bactrian.jpg
Халаджская манета VIII ст.
Агульная колькасць 54 000 (2022)
Рэгіёны пражывання Flag of Iran.svg Іран
Мова халаджская мова
Рэлігія іслам
Блізкія этнічныя групы азербайджанцы

Хала́джы (саманазва: خلج) — цюркскі народ у цэнтральным Іране. Агульная колькасць (2022 г.) — каля 54 000 чалавек[1].

Халаджы вядомы з сярэднявечча, першапачаткова як частка канфедэрацыі эфталітаў. Лічацца адным з першых цюркскіх плямён, якое перабралася праз раку Амудар’я. У X ст. узгадваліся сярод насельнікаў Балха і поўдню Бактрыі. У XI ст. частка з іх перасялілася ў Іран і Блізкі Усход.

Халаджы не былі шматлікімі, таму хутка асіміляваліся сярод суседніх народаў. У выніку племянныя супольнасці халаджаў сфарміраваліся сярод туркменаў і пуштунаў. Тапонімы, створаныя на аснове назвы халаджаў існуюць у Турцыі, Афганістане і Азербайджане. У Іране захавалася невялікая група халаджаў, што захоўвае сваю этнічную тоеснасць, шчыльна насяляе землі не далёка ад Кума.

Іранскія халаджы паходзяць ад качэўнікаў, што перасяліліся з усходняй Анатоліі. У 1403 г. яны ўзгадваліся як падданыя султана Эскандара, унука Тамерлана. Пазней падтрымлівалі саюзныя адносіны з кашкайцамі. Традыцыйныя заняткі: адгонная і качавая жывёлагадоўля, апрацоўка металаў.

Халаджская мова адносіцца да цюркскай групы моў. Вельмі блізкая да азербайджанскай, часам разглядаецца як яе дыялект. У нашы дні карыстаюцца пісьмом на аснове фарсі. Вернікі — мусульмане-шыіты.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]