Юзаф Такажэвіч
Юзаф Такажэвіч | |
---|---|
польск.: Józef Tokarzewicz | |
![]() | |
Асабістыя звесткі | |
Псеўданімы | Hodі J.T.[1] |
Дата нараджэння | 8 студзеня 1841 |
Месца нараджэння | |
Дата смерці | 9 жніўня 1919 (78 гадоў) ці 2 жніўня 1919[2][3] (78 гадоў) |
Месца смерці | |
Грамадзянства | |
Прафесійная дзейнасць | |
Род дзейнасці | пісьменнік, журналіст, літаратурны крытык, перакладчык |
![]() |
Юзаф Такажэ́віч[4] (польск.: Józef Tokarzewicz; 8 студзеня 1841 — 2 жніўня 1919[4][5]) — польскі пісьменнік і публіцыст. Вядомы пад псеўданімам J.T.Hodі
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Нарадзіўся ў горадзе Бельск Падляскі (Польшча). У 1859 годзе скончыў гімназію ў Беластоку[6]. Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце ў 1859—1861 гадах. За ўдзел у студэнцкай дэманстрацыі ў Санкт-Пецярбургу ў 1861 годзе быў арыштаваны. Прымаў удзел у паўстанні 1863—1864 гадоў, у час якога стварыў атрад з бельскіх мяшчан і кіраваў ім. Пасля разгрому паўстання эміграваў у Францыю, вучыўся ў Парыжскім універсітэце. У пачатку 1865 года заснаваў Міжнароднае таварыства польскіх студэнтаў і двухтыднёвік «Przyszłość» (1866). У 1866—1867 гадах выпускаў рэвалюцыйна-дэмакратычнае выданне «Gmina», якое спачатку выходзіла ў рэдакцыі А. Герцэна ў Жэневе. У красавіку 1866 года Юзаф Такажэвіч быў вымушаны пакінуць Парыж. У 1867 годзе рэдагаваў «Gońca» у Жэневе, незадоўга да пруска-французскай вайны выдаваў рэвалюцыйную газету «Zmowę» («Змова») з літоўскім і беларуска-ўкраінскім падзагалоўкамі[5]. У маі 1882 года Юзаф Такажэвіч вярнуўся на радзіму. У 1883—1893 гадах супрацоўнічаў у часопісе «Kraju» («Край») у Санкт-Пецярбургу. У 1902—1904 гадах жыў на Слонімшчыне ў маёнтку Падоль М. Федароўскага, разам з якім праводзіў фальклорна-этнаграфічныя даследаванні. На мяжы 1905—1906 гадоў быў сакратаром «Nowin Wileńskich». У 1907—1908 гадах жыў у Кіеве, працаваў у штомесячніку «Nasza Przeszłość»[5].
Памёр Юзаф Такажэвіч у Гродзіску Мазавецкім 2 жніўня[6][5][4] 1919 года[5]. Пахаваны на мясцовых могілках[5].
Творчасць
[правіць | правіць зыходнік]Юзаф Такажэвіч вёў актыўную грамадска-палітычную, публіцыстычную і прапагандысцкую дзейнасць. Выступаў як літаратурны крытык. Прапагандаваў тэорыю абшчыннага сацыялізму А. Герцэна. Становішчу рускага і беларускага народаў прысвяціў артыкул «Рускае пытанне» (1868). Аўтар аповесцей «Пан сляпы Павел» (1881), «Пан глухі Гавал» (1891), успамінаў «У дні вайны і голаду» (1900). Пераклаў раман В. Гюго «Сабор Парыжскай Божай Маці» (1876)[5].
Часта падпісваў свае працы, выкарыстоўваючы псеўданімы, якіх налічвалася каля васьмідзесяці[5].
Памяць
[правіць | правіць зыходнік]У горадзе Бельск Падляскі імем Юзафа Такажэвіча названа адна з вуліц[5]. М. Федароўскі прысвяціў ўспаміны «Юзаф Такажэвіч — апошні камандзір атрада 1863 г.» (1921)[6].
Зноскі
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Беларусь у асобах і падзеях Праверана 7 красавіка 2024.
- ↑ Такажэ́віч Юзаф // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2002. — С. 391. — 552 с. — ISBN 985-11-0251-2
- ↑ O Józefie Tokarzewiczu «Hodim». Zarys biografii i bielskie resentymenty pisarz Праверана 7 красавіка 2024.
- ↑ а б в БелЭн 2002.
- ↑ а б в г д е ё ж з Zbigniew Romaniuk O Józefie Tokarzewiczu «Hodim». Zarys biografii i bielskie resentymenty pisarz // Bielski Almanach Historyczny, 4, 2019, s. 83-110 (польск.)
- ↑ а б в ЭГБ 2001.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Саламевіч І. У. Такажэ́віч Юзаф // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 391. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
- Янка Саламевіч. Такажэ́віч Юзаф // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 494. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
- Fionik Doroteusz Hodi — Białystok: Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach, 2019. — 96 s. - (Literatura Podlaskich Białorusinów) — ISBN 678-83-946675-9-7. (польск.)
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]- Нарадзіліся 8 студзеня
- Нарадзіліся ў 1841 годзе
- Нарадзіліся ў Бельску Падляскім
- Памерлі 9 жніўня
- Памерлі ў 1919 годзе
- Памерлі 2 жніўня
- Памерлі ў Мазавецкім ваяводстве
- Асобы
- Пісьменнікі паводле алфавіта
- Пісьменнікі Польшчы
- Публіцысты Польшчы
- Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
- Літаратурныя крытыкі Польшчы
- Перакладчыкі з французскай мовы