Ельскі ўніверсітэт

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Ельскі ўніверсітэт
Па-англійску

Yale University

Дэвіз

іўр.: אורים ותמים
лац.: Lux et Veritas
бел.: Святло і Ісціна

Заснаваны ў

1701

Тып

прыватны

Мэтавы фонд

$ 20,8 млрд. (2013)

Прэзідэнт

Пітэр Салавзй

Месца размяшчэння

Нью-Хэйвен, Канектыкут, ЗША
Каардынаты: 41°18′38″ пн. ш. 72°57′37″ з. д. / 41.310556° пн. ш. 72.960278° з. д. (G) (O) (Я)41°18′38″ пн. ш. 72°57′37″ з. д. / 41.310556° пн. ш. 72.960278° з. д. (G) (O) (Я)

Кампус

гарадскі, 339 га

Студэнтаў

11 660[1]

Бакалаўраў

5 279[1]

Магістраў і дактароў

6 381[1]

Выкладчыкаў

3 810[1]

Колер

Сіні Ель     

Талісман

Бульдог «Прыгожы Дэн» (Handsome Dan)

Афіцыйны сайт

www.yale.edu

Yale logo.png

Ельскі ўніверсітэт (англ.: Yale University) — адзін з найбольш вядомых універсітэтаў ЗША, знаходзіцца ў г. Нью-Хэйвен, штат Канектыкут. Уваходзіць у групу самых элітных амерыканскіх універсітэтаў, г. зв. Лігу плюшчу.

Выпускнікамі ўніверсітэту стала мноства вядомых асобаў, улучна 52 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, 5 прэзідэнтаў ЗША, 13 мільярдэраў і мноства кіраўнікоў краін.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Ельскі ўніверсытэт быў заснаваны як "Акадэмічная Школа" (Collegiate School) ў 1701 годзе пурытанскай суполкай у тагачаснай калоніі Канэктыкут, стаўшы трэцяй найстарэйшай установай вышэйшай адукацыі ў Злучаных Штатах. Першапачаткова школа дзейнічала ў горадзе Сэйбрук, але праз 15 год была перанесеная у Нью-Хэйвен, другі па велічыні горад Канектыкута. У 1718 годзе, у гонар шчодрага фінансавага ўнёску ад тагачаснага кіраўніка Брытанскай Ост-Індскай Кампаніі Элайху Еля, школа атрымала назву "Ельскі Каледж".

Першапачатковай мэтай установы была адукацыя пратэстанцкіх пастараў у тэалогіі і свяшчэнных мовах, але каля 1777 года навучальная праграма пачала надаваць увагу гуманітарным і навуковым дысцыплінам. Універсітэт таксама паступова пашыраўся: у 1810 годзе была заснаваная Медыцынская школа, у 1822 - Школа багаслоўя, у 1843 - Юрыдычная школа. 1847 год пабачыў заснаванне першай у Злучаных Штатах аспірантуры (Yale Graduate School of Arts and Sciences), якая прапаноўвала бакалаўрам працягваць навучанне па вялікім шэразе спецыяльнасцяў - ад мастацтваў і гуманітарных дысцыплінаў да прыродазнаўчых і прыкладных навукаў. Так, напрацягу 19 стагоддзя Ельскі Каледж стаў надаваць прафесійныя і навуковыя ступені, улучна з першай у ЗША ступенню доктара навук у 1861 годзе, і ў 1887 годзе атрымаў статус універсітэта.

Структура[правіць | правіць зыходнік]

Ельскі ўніверсытэт улучае дванаццаць падраздзяленняў: Ельскі каледж, чатырохгадовая адукацыя ў якім сканчаецца атрыманьнем ступені бакалаўра; Гуманітарная і навуковая аспірантура (Graduate School of Arts and Sciences), а таксама 10 прафэсійных факультэтаў, якія рыхтуюць спецыялістаў у галінах юрыспрудэнцыі, медыцыны, бізнесу, аховы навакольнага асяроддзя, а таксама тэолагаў, архітэктараў, музыкаў, мастакоў і акцёраў. Праграма Ельскага каледжу, асновы ўніверсітэта, адрозьніваецца сваёй шырынёй і паглыбленасцю. Паводле даўняй традыцыі прафесарска-выкладчыцкі склад універсітэта надзяляе выключную ўвагу навучанню студэнтаў. Шматлікія пачатковыя і ўводныя курсы вядуцца заслужанымі навукоўцамі і прафесарамі ўніверсітэта.

Кампус[правіць | правіць зыходнік]

Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінг
Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінг у цэнтры Ельскага кампусу

Ельскі ўніверсітэт вядомы сваім гатычным кампусам у стылі, характэрным для найстарэйшых амерыканскіх універсітэтаў, што праглі імітаваць слаўныя еўрапейскія установы, як Оксфард і Кембрыдж. Нешматлікімі выняткамі з агульнай стылістыкі сталі мастацкія галерэі, два найноўшыя каледжы, а таксама Школа мастацтва і архітэктуры.

Асобна выступае Бібліятэка рэдкіх манускрыптаў Байнэке, якая, апроч Бібліі Гутэнберга, таксама славіцца сваёй архітэктурай. Яна пабудаваная з белага мармуру, настолкі тонкага, што ён часткова прапускае сонечнае святло. Байнэке таксама месціць багата старажытных славянскіх і ўсходнееўрапейскіх дакументаў.

Ня менш знакамітая таксама Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінг, пабудаваная ў стылі катэдральнага сабору, дзе замест алтара месца выдачы кніг. Будынак упрыгожаны мноствам скульптураў і вітражоў, і утрымлівае каля 4 мільёнаў кніг і дакументаў. Галоўная фрэска бібліятэкі, што адлюстроўвае Маці Божую і апосталаў, вядомая схаванымі на ёй аўтарам серпам і молатам. Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінг праз падземны ход злучаецца з Бібліятэкай Бас, якая мае дадатковыя 150 тыс тамоў.

Ельскі ўніверсітэт таксама выкупіў і аднавіў вялікую колькасць прыватных дамоў на прылеглай да Хілхаўс авеню, які Чарльз Дыкенс, падчас візыту ў краіну ў1840х гадах, назваў найбольш прывабнай вуліцай у Амерыцы. Ельскі кампус таксама лічыцца адным з найпрыгажэйшых акадэмічных кампусаў у ЗША[2]

Вядомыя выпускнікі[правіць | правіць зыходнік]

Званіца Харкнэс - класічны сімвал Ельскага кампусу
Званіца Харкнэс - класічны сімвал Ельскага кампусу. Музыкі званіцы ажыўляюць будні студэнтаў разнастайнымі мелодыямі: ад Баха да Брытні Спірс

Вонкавыя спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named end
  2. America's Most Beautiful College Campuses - Yale University http://www.travelandleisure.com/articles/americas-most-beautiful-college-campuses/19