Ельскі ўніверсітэт

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Ельскі ўніверсітэт
Па-англійску

Yale University

Дэвіз

іўр.: אורים ותמים
лац.: Lux et Veritas
бел.: Святло і Ісціна

Заснаваны ў

1701

Тып

прыватны

Мэтавы фонд

$ 20,8 млрд. (2013)

Прэзідэнт

Пітэр Салавзй

Месца размяшчэння

Нью-Хэйвен, Канектыкут, ЗША
Каардынаты: 41°18′38″ пн. ш. 72°57′37″ з. д. / 41.310556° пн. ш. 72.960278° з. д. (G) (O) (Я)41°18′38″ пн. ш. 72°57′37″ з. д. / 41.310556° пн. ш. 72.960278° з. д. (G) (O) (Я)

Кампус

гарадскі, 339 га

Студэнтаў

11 660

Бакалаўраў

5 279

Магістраў і дактароў

6 381

Выкладчыкаў

3 810

Колер

Сіні Ель     

Талісман

Бульдог «Прыгожы Дэн» (Handsome Dan)

Афіцыйны сайт

www.yale.edu

Yale logo.png

Ельскі ўніверсітэт (англ.: Yale University) — адзін з найбольш вядомых універсітэтаў ЗША, знаходзіцца ў г. Нью-Хэйвен, штат Канектыкут. Уваходзіць у групу самых элітных амерыканскіх універсітэтаў, г. зв. Лігу плюшчу.

Выпускнікамі ўніверсітэту стала мноства вядомых асоб, у т.л. 52 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, 5 прэзідэнтаў ЗША, 13 мільярдэраў і мноства кіраўнікоў краін.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Ельскі ўніверсітэт быў заснаваны як «Акадэмічная Школа» (Collegiate School) у 1701 годзе пурытанскай суполкай у тагачаснай калоніі Канектыкут, стаўшы трэцяй найстарэйшай установай вышэйшай адукацыі ў Злучаных Штатах. Першапачаткова школа дзейнічала ў горадзе Сэйбрук, але праз 15 год была перанесена ў Нью-Хэйвен, другі паводле велічыні горад Канектыкута. У 1718 годзе, у гонар шчодрага фінансавага ўнёску ад тагачаснага кіраўніка Брытанскай Ост-Індскай Кампаніі Элайху Еля, школа атрымала назву «Ельскі Каледж».

Першапачатковай мэтай установы была адукацыя пратэстанцкіх пастараў у тэалогіі і свяшчэнных мовах, але каля 1777 года навучальная праграма пачала надаваць увагу гуманітарным і навуковым дысцыплінам. Каледж таксама паступова пашыраўся, у 1810 годзе была заснаваная Медыцынская школа, у 1822 — Школа багаслоўя, у 1843 — Юрыдычная школа. У 1847 годзе заснаванна першай у Злучаных Штатах аспірантуры (Yale Graduate School of Arts and Sciences), якая прапаноўвала бакалаўрам працягваць навучанне па вялікім шэрагу спецыяльнасцяў — ад мастацтваў і гуманітарных дысцыплін да прыродазнаўчых і прыкладных навук. Так, на працягу XIX ст. Ельскі Каледж стаў надаваць прафесійныя і навуковыя ступені, у т.л. з першай у ЗША ступенню доктара навук у 1861 годзе, і ў 1887 годзе атрымаў статус універсітэта.

Структура[правіць | правіць зыходнік]

Ельскі ўніверсітэт уключае дванаццаць падраздзяленняў — Ельскі каледж, чатырохгадовая адукацыя ў якім сканчаецца атрыманнем ступені бакалаўра; Гуманітарная і навуковая аспірантура (Graduate School of Arts and Sciences), а таксама 10 прафесійных факультэтаў, якія рыхтуюць спецыялістаў у галінах юрыспрудэнцыі, медыцыны, бізнесу, аховы навакольнага асяроддзя, а таксама тэолагаў, архітэктараў, музыкантаў, мастакоў і акцёраў. Праграмы Ельскага ўніверсітэту вылучаецца сваёй шырынёй і паглыбленасцю. Паводле даўняй традыцыі прафесарска-выкладчыцкі склад універсітэта надае выключную ўвагу навучанню студэнтаў. Шматлікія пачатковыя і ўводныя курсы вядуцца заслужанымі навукоўцамі і прафесарамі ўніверсітэта.

Кампус[правіць | правіць зыходнік]

Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінг
Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінга у цэнтры Ельскага кампусу.

Ельскі ўніверсітэт вядомы сваім гатычным кампусам у стылі характэрным для найстарэйшых амерыканскіх універсітэтаў, што імкнуліся імітаваць слаўныя еўрапейскія установы, як Оксфард і Кембрыдж. Выключэннем з агульнай стылістыкі сталі мастацкія галерэі, два найноўшыя каледжы, а таксама Школа мастацтва і архітэктуры.

Асобна выступае Бібліятэка рэдкіх манускрыптаў Байнэке, якая, апроч Бібліі Гутэнберга, таксама вядома сваёй архітэктурай. Яна пабудаваная з белага мармуру, настолькі тонкага, што часткова прапускае сонечнае святло. Байнэке таксама захоўвае багата старажытных славянскіх і ўсходнееўрапейскіх дакументаў.

Не менш знакамітая Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінга, пабудаваная ў стылі кафедральнага сабору, дзе замест алтара знаходзіцца месца выдачы кніг. Будынак упрыгожаны мноствам скульптур і вітражоў, і захоўвае каля 4 мільёнаў кніг і дакументаў. Галоўная фрэска бібліятэкі, што адлюстроўвае Багародзіцу і апосталаў, вядомая схаванымі на ёй аўтарам сярпом і молатам. Мемарыяльная бібліятэка Стэрлінга злучана падземны ходам з Бібліятэкай Баса, якая захоўвае яшчэ 150 тысяч тамоў.

Ельскі ўніверсітэт таксама выкупіў і аднавіў вялікую колькасць прыватных дамоў на прылеглай да яго Хілхаўс авеню, які Чарльз Дыкенс, падчас візіту ў ЗША ў 1840-х гадах, назваў прывабнейшай вуліцай Амерыкі. Ельскі кампус лічыцца адным з прыгажэйшых акадэмічных кампусаў у ЗША[1].

Вядомыя выпускнікі[правіць | правіць зыходнік]

Званіца Харкнэс — класічны сімвал Ельскага кампусу
Званіца Харкнэса — класічны сімвал Ельскага кампусу. Музыканты званіцы ажыўляюць будні студэнтаў разнастайнымі мелодыямі: ад Баха да Брытні Спірс.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]