Іван Іванавіч Грыгаровіч

Іван Іванавіч Грыгаровіч
Іван Іванавіч Грыгаровіч
Дата нараджэння	26 жніўня (6 верасня) 1792
Месца нараджэння	Прапойск, Старабыхаўскі павет, Магілёўскае намесніцтва, Расійская імперыя;
Дата смерці	13 лістапада 1852 (60 гадоў)
Месца смерці	Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя;
Месца пахавання	Літаратарскія масткі[d];
Грамадзянства	Расійская імперыя;
Дзеці	Мікалай Іванавіч Грыгаровіч[d]
Род дзейнасці	археолаг, гісторык, археограф, праваслаўны святар
Навуковая сфера	археалогія, гістарыяграфія, археаграфія і гісторыя
Альма-матар	Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія; Магілёўская духоўная семінарыя;
Вядомы як	збіральнік і даследчык рукапісаў па гісторыі Беларусі
	Творы ў Вікікрыніцах
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Іван Іванавіч Грыгаровіч (1792, Прапойск, Расійская імперыя — 1852) — археолаг, гісторык^[2], археограф, святар, збіральнік рукапісаў па гісторыі Беларусі. Належаў да «старабеларускага» гістарычнага напрамку^[3]. Бацька расійскага гісторыка і бібліёграфа Мікалая Іванавіча Грыгаровіча.

Біяграфія

Нарадзіўся ў 1792 годзе ў горадзе Прапойск Магілёўскай губерні (цяпер — горад Слаўгарад Магілёўскай вобласці Беларусі)^[4]. У 1811 годзе скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю. У 1811—1815 гадах выкладаў у Магілёўскім духоўным вучылішчы. У 1819 годзе І. І. Грыгаровіч са ступенню кандыдата скончыў Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію^[2]^[5], затым знаходзіўся на пасадзе рэктара вучылішчаў у Віцебску і Гомелі, пазней — служыў прыдворным протаіерэем. З 1837 года быў сябрам археаграфічнай камісіі, у 1839 годзе быў прызначаны галоўным рэдактарам выдаваных камісіяй «Актаў гістарычных» і «Актаў Археаграфічнай экспедыцыі».

Пры ідэйнай падтрымцы і за грошы М. Румянцава выдаў першы беларускі археаграфічны зборнік крыніц — «Беларускі архіў старажытных грамат» (ч.1, Масква 1824; ч. 2-я знойдзена ў рукапісным стане ў 1958 годзе).

У сваёй дзейнасці І. Грыгаровіч меў выразныя патрыятычныя матывы. Пасля публікацыі «Беларускага архіва…» у 1824 г. ён пісаў у лісце брату: «Няхай жа і наша святая беларуская зямля не зусім знікне з твару зямлі: але няхай ведае свет, што былі часы, калі яна была больш слаўнай і больш дабрадзейнай, чым цяпер». Выкарыстанне ў назве кнігі слова "беларускі" спрыяла станаўленню самастойнай навуковай галіны – беларусістыкі. Выданне «Беларускага архіва...» было важным археаграфічным дасягненнем, на яго звярнулі ўвагу многія тагачасныя інтэлектуалы.

Публікацыя “Беларускага архіва…” была важнай вяхой у пашырэнні філалагічнай дыскусіі, у 1825--1828 гг. яна выклікала абмеркаванне мовы надрукаваных дакументаў у польскім часопісе «Варшаўскі дзённік» (Dziennik Warszawski), французскім «Бюлетэні гістарычных навук, антычнасці, філалогіі» (Bulletin des sciences historiques, antiquités, philologie) і расійскім часопісе гісторыі, археалогіі і параўнальных касцюмаў «Русский зритель». У 1995 г. публікацыю гэтага зборніка брытанскі даследчык Д. Сондэрс назваў «расійскім адкрыццём Беларусі».^[6]

Асноўная праца, выдадзеная І. І. Грыгаровічам па беларускай гісторыі і археаграфіі — 5-томныя «Акты, относящиеся к истории Западной России…» ( СПб, 1843-53), у якіх сабраны ўнікальныя дакументы па гісторыі Беларусі, Літвы і Украіны XIV—XVII стагоддзяў^[2]. Быў таксама аўтарам духоўнай літаратуры, напісаў «Исторические сведения о жизни Святого Митрофания» (СПб, 1832).

Праца

Белорусский архив древних грамот. — М., 1824. Архівавана 5 верасня 2009.
Исторические сведения о жизни святого Митрофана. — СПб., 1832.
Переписка пап с российскими государями в XVI в. — СПб., 1834.
Акты, относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. В 5 т. Т.5. 1633—1699. 1853. Архівавана 5 верасня 2009.
Сочинения духовного содержания. СПб., 1862.
Собрание сочинений Георгия Конисского. СПб., 1835.

Зноскі

↑ Visuotinė lietuvių enciklopedija Online Праверана 2 лютага 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581'></a>
1 2 3 Белорусская ССР. Краткая энциклопедия 1982, с. 171.
↑ Я. І. Трещенок.Дзве беларускія нацыянальныя ідэі (каталіцкі нацыянал-сепаратызм і праваслаўная нацыянальная ідэя).
↑ Гісторыя Слаўгарадскага раёна Архівавана 18 мая 2012.
↑ Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі.
↑ Запрудскі С. М. Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ХІХ стагоддзя. — Мн.: БДУ, 2020. — С. 129--132, 136--137.

Літаратура

Суднік М. Збіральнік беларускай старажытнасці // «Беларусь», 1945, № 11-12
Иконников В. С. Опыт русской историографии, т. 1-2. — Киев, 1891—1908.
Грыгаро́віч Іван Іванавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 252. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
Григорович Иван Иванович // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия в 5 т. (руск.) / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. Биографический справочник. — С. 171. — 737 с. — 50 000 экз.

Спасылкі

Біяграфія ў Рускім біяграфічным слоўніку
Грыгаровіч Іван (Іаан) на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

[_f8643b02bbe69d50-1] Visuotinė lietuvių enciklopedija Online Праверана 2 лютага 2026.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581'></a>

[FOOTNOTEБелорусская_ССР._Краткая_энциклопедия1982171-2] 1 2 3 Белорусская ССР. Краткая энциклопедия 1982, с. 171.

[3] Я. І. Трещенок.Дзве беларускія нацыянальныя ідэі (каталіцкі нацыянал-сепаратызм і праваслаўная нацыянальная ідэя).

[4] Гісторыя Слаўгарадскага раёна Архівавана 18 мая 2012.

[5] Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі.

[6] Запрудскі С. М. Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ХІХ стагоддзя. — Мн.: БДУ, 2020. — С. 129--132, 136--137.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]