Ітсізм

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search


Рэлігія

P religion world.svg

Формы рэлігійнай свядомасці

Монатэізм · Політэізм  · Дэізм · Тэізм  · Ітсізм · Пантэізм

Сусветныя рэлігіі

Будызм · Хрысціянства  · Іслам ·

Аўраамічныя рэлігіі

Іўдаізм · Хрысціянства · Іслам  · Бахаі

Дхармічныя рэлігіі

Індуізм · Джайнізм · Сікхізм · Будызм

Традыцыйныя рэлігіі Далёкага Усходу

Даасізм · Канфуцыянства · Сінтаізм

Асноўныя паняцці

Бог · Душа · Грэх  · Сакральнасць · Дух · Вера  · Догма · Свяшчэнныя пісанні  · Жыццё пасля смерці  · Абрад  · Храм

Спіс рэлігій  · Партал:Рэлігія

г · р

Ітсі́зм (нідэрл.: Ietsisme, ад нідэрл.: Iets — штосьці, што-небудзь, абы-што) — тэрмін, які апісвае веру ў метафізічную сілу. Выраз вынайдзены для пазначэння формы рэлігійнага лібералізму для класіфікацыі веры, калі чалавек, з аднаго боку, падазрае, што штосьці ці хтосьці дзесьці ёсць, але, з іншага боку, не прымае і не падтрымлівае ўсталяваную сістэму вераванняў, дактрын, догм і існуючых тлумачэнняў прыроды Бога якой бы то ні было рэлігіі.

Вызначэнні[правіць | правіць зыходнік]

«…Магчыма, ёсць штосьці нашмат большае, чым тое, што мы можам ведаць».

Магчыма, што першае ўзгадаванне гэтага слова было ў нідэрландскім «Сацыяльна-культурнай справаздачы» 1996 года, (нідэрл.: Sociaal en Cultureel Rapport 1996). У лістападаўскім выданні перыядычнага часопіса філасофіі «Filosofie Magazine» таго ж года ў артыкуле «Вось, ідуць Ітсеры», паведамлялася: «Усё менш людзей праяўляюць цікавасць да царквы. Колькасць вернікаў у „невядомую, вышэйшую сілу“ павялічваецца; пачынаючы з 1991 года, з 2 % да 22 % (паводле дадзеных „Сацыяльна-культурнай справаздачы“ за 1996 рок). Гэта нацыянальная эпідэмія. Тыповы адказ ітсіста на пытанне: „Ці верыце вы ў агульнапрынятага хрысціянскага Бога?“ будзе: „Hе, але штосьці мусіць быць…“». Апытанне грамадскай думкі, што праводзілася галандскай штодзённай газетай «Trouw» у кастрычніку 2004 года, паказала, што каля 40 % яе чытачоў адчуваюць сябе менавіта «ітсістамі».

Выраз стаў вядомым у Нідэрландах пасля таго, як палітычны аглядальнік Рональд Пластарк (нідэрл.: Ronald Plasterk; у цяперашні час міністр адукацыі, культуры і навукі Нідэрландаў) выкарыстаў яго як асноўную тэму тэлевізійнай праграмы «Buitenhof». Але, мусіць, слова існавала і да гэтай праграмы.

У адрозненні ад традыцыйных агностыкаў, якія разглядаюць рэчы больш скептычна, «не веруючы ў тое, што невядома», ітсісты лічаць, што, «магчыма, ёсць штосьці нашмат большае, чым тое, што мы можам ведаць». Бог у гэтай форме рэлігійнага лібералізму можа ўяўляцца альбо як нейкая істота, якая існуе па-за светам (падобны пункт гледжання выказваецца і ў іўдаізму, хрысціянстве і ісламе), або як калектыўная духоўная сіла, што існуе ў межах свету (падобна будыйскаму «уяўленню пра свет»).

У кастрычніку 2005 года слова «ітсізм» было далучана да чатырнаццатага выпуску слоўніка «ван Дале» (нідэрл.: Dikke Van Dale)[1]. У англійскую мову гэты тэрмін трапіў у якасці запазычання з галандскай.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. ISBN13: 9789066484313, 14-ы выпуск галандскага слоўніку Dikke van Dale.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Атэізм