Лявон Бароўскі

Лявон Бароўскі
Любіч
Нараджэнне	27 мая 1784(1784-05-27) ці 24 чэрвеня (5 ліпеня) 1784 Пінскі павет, Берасцейскае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая
Смерць	4 красавіка 1846(1846-04-04) (61 год), 4 (16) красавіка 1846 (61 год) ці 16 красавіка 1846(1846-04-16) (61 год) Вільня, Віленскі павет, Віленская губерня, Расійская імперыя
Месца пахавання	Бернардзінскія могілкі
Род	Бароўскія[d]
Грамадзянства	Расійская імперыя Рэч Паспалітая
Член у	Таварыства шубраўцаў ()
Адукацыя	Імператарскі Віленскі ўніверсітэт ()
Дзейнасць	філалогія
Месца працы	Імператарскі Віленскі ўніверсітэт Віленская духоўная акадэмія
Цывільны чын	стацкі саветнік
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Лявон Баро́ўскі або Леан Бароўскі (польск.: Leon Borowski; 27 мая 1784, Пінскі павет — 4 красавіка 1846, Вільня) — літаратуразнавец, філолаг, гісторык і тэарэтык літаратуры, педагог і публіцыст; адзін з вядомых прафесараў Віленскага ўніверсітэта 1820-х гадоў, калі Адам Міцкевіч і яго аднагодкі атрымлівалі ў Вільні адукацыю; член таварыства шубраўцаў (з псеўданімам Pergrubius).

Біяграфія

Нарадзіўся 27 мая 1784 года ў Пінскім павеце Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

Скончыў гімназію ў Паставах. Вучыўся ў Віленскім універсітэце, адначасова працаваў там сакратаром (1801—1807). У 1803 годзе атрымаў навуковую ступень кандыдата філасофіі. У 1807—1811 гадах выкладаў рыторыку і паэтыку ў Свіслацкай гімназіі.

У 1814 годзе, пасля смерці прафесара Эўсэбіюша Славацкага, пачаў выкладаць рыторыку, паэзію, філасофскую граматыку ў Віленскім універсітэце. У 1816 годзе атрымаў ступень магістра філасофіі, з 1821 года — экстраардынарны прафесар, з 1823 года — ардынарны прафесар.

Бліскучы лектар, першым пачаў вучыць на семінарах аналізу літаратуры. Аказаў значны ўплыў на Адама Міцкевіча, быў адным з першых прыхільнікаў яго паэзіі і першым назваў геніям. Лекцыі Л. Бароўскага слухалі і іншыя будучыя пісьменнікі, у тым ліку Сімонас Даўкантас, Сімонас Станявічус, Юльюш Славацкі.

Пасля закрыцця Віленскага ўніверсітэта (1832), у 1833 годзе прызначаны прафесарам гамілетыкі ў рымска-каталіцкую Віленскую духоўную акадэмію і да 1842 года выкладаў там гамілетыку і польскую літаратуру, пакуль Акадэмія не была пераведзена з Вільні ў Санкт-Пецярбург. Доўгі час служыў цэнзарам польскіх выданняў.

Магіла Л. Бароўскага

Памёр 4 красавіка 1846 года ў Вільні. Пахаваны ў Вільні на Бернардынскіх могілках. На тыльным баку надмагілля ў выглядзе скалы ў 1900 годзе была змешчана шыльда з тэкстам на польскай мове, дзе Леан Бароўскі названы першым, хто распазнаў у Адама Міцкевіча нацыянальнага генія, і тым, хто сфарміраваў самых выдатных польскіх паэтаў і празаікаў XIX стагоддзя. Помнік упрыгожаны таксама вершаванай эпітафіяй Марыі Канапніцкай.

Дзейнасць

Выгадаваны на літаратурных густах XVIII стагоддзя, Леан Бароўскі лічыцца адным з заснавальнікаў рамантызму ў польскай літаратуры; спрабаваў узгадняць яго з класіцызмам. Быў знаёмы з творамі класічных літаратур. Перакладаў з латыні, французскай, англійскай на польскую мову. Сярод перакладаў Бароўскага — камедыі Мальера «Скупы» і «Жанчыны філосафы», фрагменты твораў Шэкспіра, Мільтана, Байрана. Пасля Бароўскага застаўся ў рукапісе пераклад «Дон Кіхота» з іспанскага арыгінала. Выдаў паэму «Манахамахія» Ігнацыя Красіцкага са сваімі навуковымі каментарамі.

У 1815—1826 гадах супрацоўнічаў з часопісам «Dziennik Wileński», дзе публікавалася адна з галоўных прац Леана Бароўскага «Заўвагі пра паэзію і рыторыку з пункту гледжання іх падабенства і адрознення» (польск.: «Uwagi nad poezją i wymową pod względem ich podobieństwa i różnicy»). Аўтар прац па педагогіцы, біяграфіі Эўсэбіюша Славацкага, сачыненняў «Uwagi nad poezją i wymową» (1820); «Retoryka» (1824); «O poznawaniu zdolności umysłowych w młodzieży» (1826).

Літаратура

• Kasperavičienė Audronė, Surwiło Jerzy. Przechadzki po Wilnie. Zarzecze. Cmentarz Bernardyński. — Wilno: Efekt, 1997. — С. 49—50. — 132 с.
• Конан У. М. Бароўскі Лявон // Мысліцелі i асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік / гал. рэд. Б. I. Сачанка. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1995. — С. 364—366. — 672 с. — 6000 экз. — ISBN 985-11-0016-1.
• Уладзімір Конан. Бароўскі Леан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — С. 328—329. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.
• Боровский, Лев // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907. (руск.)
• Algis Kalėda. Leonas Borovskis // Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. III (Beketeriai-Chakasai). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2003. — 371 p. (літ.)