Маладзечанскі замак

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Славутасць
Маладзечанскі замак
54°20′05″ пн. ш. 26°52′22″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Горад Маладзечна
Першае згадванне 16 снежня 1388
Дата заснавання XIV
Стан Захаваліся толькі земляныя валы

Маладзечанскі замак (Мінская вобласць)
Маладзечанскі замак
Маладзечанскі замак

Маладзечанскі замак — цэнтр абароны сярэдневяковага Маладзечна, які быў пабудаваны на правым балоцістым беразе ракі Уша і існаваў у ХIV-ХVIII стагоддзях.

Архітэктура і стыль[правіць | правіць зыходнік]

Крэпасць размяшчалася на востраве і ўяўляла сабой даволі грознае для таго часу ўмацаванне. Пры ўзвядзенні будаўнікі ўдала выкарысталі нізкі балоцісты рэльеф і прыродныя ўмацаванні. У ходзе будаўніцтва была падведзена плаціна, на балоце бярвёнамі вымашчаны ўчастак 120х80 м, насыпана з жвіру і пяску штучная пляцоўка вышынёй 4 м. Па яе краі ўзведзены пясчана-гліняныя валы вышынёй да 3,5 м і шырынёй 11 м. За землянымі валамі ішла сістэма ўмацаванняў з бярвення. Спачатку тут стаялі абарончыя сцены і вежы, у тым ліку ўязныя вароты. Акружаў замак роў з вадой. Па краі рова праходзіў яшчэ адзін земляны вал, у аснову якога закладваліся валуны.

У XVII ст. замак быў мадэрнізаваны. Для ўмацавання яго боегатоўнасці каля падножжа земляных валоў была ўстаноўлена агароджа з завостраных калоў, замест вуглавых вежаў пабудаваны бастыёны галандскага тыпу. Гэта адпавядала змяненням у тактыцы абароны і аблогі. Для прадухілення апаўзання зямлі каля падножжа бастыёнаў была агароджа слупавой канструкцыі, якая да таго ж павінна была ўтрымаць наступаючых ворагаў. Унутры вала, у месцах яго прылягання да варот, насыпы былі арміраваны каменнымі сценкамі.

На тэрыторыі замка быў невялікі каменны храм, які існаваў на працягу ХVI-ХVIII ст. Як сведчаць археалагічныя раскопкі, ён меў памеры 11х24 м і быў размаляваны фрэскамі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Як сведчаць пісьмовыя крыніцы, 16 снежня 1388 года ў Маладзечанскім замку Ноўгарад-Северскі князь Дзмітрый Альгердавіч падпісаў грамату на паслушэнства Вялікаму Князю Літоўскаму Ягайлу. Гэта дата лічыцца першым пісьмовым згадваннем пра Маладзечна. У розныя часы яго ўладальнікамі былі князі Заслаўскія, Мсціслаўскія, Сангушкі, Кішкі, Агінскія.

У 1519 (двойчы) і 1533 замак асаджвалі Наўгародска-пскоўскія ратнікі на чале з князем М. Кісліцаю і, напэўна, спалілі яго. Сляды агню ў профілі замкавага вала і культурным слоі пацвярджаюць шматразовыя пажары ўмацаванняў. У 1567 ў Маладзечне праходзілі папярэднія перагаворы паміж прадстаўнікамі ВКЛ і Польшчы аб умовах заключэння Люблінскай уніі. У пачатку ХVІІ ст. ўладальнікам Маладзечна быў Леў Сапега. Існуе меркаванне, што Карл XII у час Паўночнай вайны пабываў у Маладзечанскім замку.

У ХVІІІ ст. Маладзечна належала роду князёў Агінскіх. У замку знаходзілася іх рэзідэнцыя. На падвор'і замка быў узведзены свецкі палац, дзе была сабрана багатая бібліятэка і калекцыя карцін. Гаспадары замка стварылі цэлыя садова-паркавыя ансамблі са штучнымі сажалкамі, узгоркамі, каналамі, разбілі парк. Гордасцю палаца-паркавага комплексу былі яго аранжарэі, дзе раслі нават апельсіны, ананасы, лімоны і гранаты.

Пад час вайны паміж Расіяй і Францыяй у 1812 годзе напалеонаўскія войскі двойчы прайшлі праз Маладзечна: пры наступленні на Маскву ў чэрвені і пры адступленні ў лістападзе 1812. 22 лістапада (па старому стылю) атрады рускай арміі пад камандаваннем А. Ярмолава, Я. Чапліца, а таксама казакі М. Платава разбілі французаў пад Маладзечнам. Маладзечанскі бой стаў апошнім у зімовай кампаніі 1812 года. Страты ў вайне 1812 года былі вельмі вялікімі, замак напалавіну разбураны.

Напачатку ХІХ ст. Міхал Клеафас Агінскі не раз наведваў свайго дзядзьку ў Маладзечне, а пасля яго смерці, вясной 1814, стаў уладальнікам Маладзечанскага замка. Міхал Клеафас не адважыўся на капітальны рамонт палаца. Ён перадаў палавіну будынка з бібліятэкай і калекцыяй музычных інструментаў дваранскаму пяцікласнаму павятоваму вучылішчу.

У канцы ХІХ ст. замак прыйшоў у поўны заняпад.

Сучасны стан[правіць | правіць зыходнік]

На месцы замка засталіся толькі земляныя валы, якія лічацца археалагічным помнікам. Згодна з дзяржпраграмай «Замкі Беларусі» да 2014 года будзе праведзена добраўпарадкаванне тэрыторыі Маладзечанскага замчышча.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]