Сом

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Сом
Silurus glanis 02.jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Silurus glanis Linnaeus, 1758

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  164068
NCBI  94993
EOL  224550

Звычайны сом, еўрапейскі сом (Silurus glanis) — буйная прэснаводная бязлускавая рыба сямейства сомавыя (Siluridae) атраду сомападобныя. Самая вялікая рыба вадаёмаў Беларусі.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Даўжыня цела да 5 м, вага да 300 кг. Цела верацёнападобнае, без лускі. Спіна чорная, бакі жоўта-зялёныя з плямамі няправільнай формы, бруха белае або светла-шэрае. Скура мяккая, слізкая. Галава вялікая, пляскатая. Рот шырокі, вялізны, з дробнымі вострымі зубамі па краях, ніжняя сківіца даўжэйшая за верхнюю. На верхняй сківіцы пара доўгіх вусікаў, якія даходзяць да канца грудных плаўнікоў; на ніжняй — дзве пары кароткіх вусікаў. Вочы невялікія. Спінны і парныя плаўнікі невялікія, анальны плаўнік вельмі доўгі, пачынаецца адразу за брушным і зліваецца з закругленым хваставым, тлуставы плаўнік адсутнічае, няпарныя плаўнікі не маюць шыпоў. У мяккай скуры ўтрымліваецца вялікая колькасць слізістых залоз.

Пашырэнне[правіць | правіць зыходнік]

Пашыраны ў Еўропе на ўсход ад ракі Рэйн (акрамя басейна Паўночнага Ледавітага акіяна і Балканскага паўвострава) і ў Азіі ў басейне Аральскага мора, ракі Амур.

На Беларусі сустракаецца ў сярэдніх і буйных рэках, некаторых буйных азёрах і вадасховішчах. У выніку развядзення сама ў Любанскім вадасховішчы з 1980-х гадоў там сфарміравалася значная папуляцыя, што дазволіла весці яго рассяленне ў іншыя вадаёмы Беларусі.

Асаблівасці біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Вядзе адзіночны, аселы спосаб жыцця. Пасяляецца ў ямах, вірах, пад стромкімі берагамі, каранямі дрэў, ля плацін, мастоў. Дзённы час праводзіць у сховішчы, на кармленне выходзіць пасля заходу сонца і палюе да світання. Інтэнсіўна корміцца ўсё лета да восені, з надыходам пахаладання вады сом залягае ў зімовую спячку.

Драпежнік. Корміцца галоўным чынам рыбай, пераважна з засады, уцягваючы здабычу ў велізарную пашчу разам з токам вады. Есць таксама жаб, буйных малюскаў, вядомыя выпадкі паядання вадаплаўных птушак і дробных сысуноў.

Палаваспелым становіцца ў 4-5-гадовым узросце. Нераст парцыённы. Пачатак нерасту звязаны з праграваннем вады да 18-20 °C і вышэй. У нерасце ўдзельнічае толькі адна пара — самец і самка. Нерасцілішчамі з’яўляюцца прыбярэжныя ўчасткі вадаёмаў, зарослыя воднай расліннасцю. Ікра адкладаецца на папярэдне расчышчаных пляцоўках, акружаных валікамі з раслінных рэшткаў. Інкубацыйны перыяд доўжыцца каля 3 сутак, на працягу якіх самец ахоўвае ікру і лічынак. Абсалютная пладавітасць даволі высокая, у залежнасці ад памераў самкі змяняецца ад 60-80 тыс. да 500 тыс. ікрынак і больш.

Промысел[правіць | правіць зыходнік]

Аб’ект промыслу, доля ва ўловах нязначная.

Ахоўваецца ў Еўропе ў рамках Бернскай канвенцыі. Занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь (дадатак).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 81. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]