Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі
1-ы Патрыярх
Царква: Сусветны Амерыканскі Патрыярхат
Пераемнік: Адам Білецкі

Нараджэнне: 1925
Смерць: 1 сакавіка 1978(1978-03-01)

Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі (1925 — 1 сакавіка 1978) — беларускі грамадска-культурны і рэлігійны дзеяч. Каталіцкі артадаксальны святар, доктар тэалогіі. Удзельнік беларускага хрысціянскага руху ў эміграцыі, заснавальнік і тэарэтык беларускай артадаксальнай каталіцкай царквы, вучоны, тэолаг, педагог, выдавец, паэт. У беларускім эмігранцкім перыядычным друку выступаў пад псеўданімам У. Сноп.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся, верагодна, на Віленшчыне. Паходзіў з сям’і беларусаў-католікаў.

Нацыянальна-рэлігійную дзейнасць Уладзіслаў Рыжы пачаў на Глыбоччыне. Прымаў удзел у арганізацыі касцельнага хору ў Глыбокім. Працаваў настаўнікам. У гады Другой сусветнай вайны — дзеяч Беларускай народнай самапомачы ў Глыбоцкай акрузе. З 1943(?) жыў у Менску. Быў прызначаны сакратаром аддзела моладзі Беларускай цэнтральнай рады. Пазней перайшоў у аддзел прапаганды Беларускай краёвай абароны. Сябра Беларускай незалежніцкай партыі.

З 1944 г. — у эміграцыі. Спачатку жыў у Германіі. З 2-й паловы 1940-х гадоў — у Бельгіі. Адзін з ініцыятараў стварэння і старшыня Саюза беларусаў у Бельгіі (з 1946). Прымаў удзел у арганізацыі беларускага студэнцкага саюза ў Лёвенскім каталіцкім універсітэце. Адзін з заснавальнікаў і рэдактараў эмігранцкага перыядычнага выдання «Беларуская Праўда» (1946—47). На пачатку 1950-х гадоў знаходзіўся ў Рыме. Вучыўся ў ватыканскім тэалагічным інстытуце «Russicum». За арганізацыю беларускага гуртка і грамадскую дзейнасць выключаны з ліку студэнтаў. Пэўны час жыў у Iспаніі. Адзін з арганізатараў беларускага студэнцкага саюза ў Мадрыдскім універсітэце. У Мадрыдзе выдаваў часопіс «Беларускі прапаведнік». Прыкладаў намаганні па арганізацыі беларускіх праграм на радыё.

З 2-й паловы 1950-х гадоў у ЗША. Тут яго прозвішча было зменена на Рыжы-Рыжскі. Вучыўся ў Прынстанскім універсітэце, дзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэалогіі. Працаваў выкладчыкам у гэтым жа ўніверсітэце. Ініцыятар і адзін з заснавальнікаў Інстытута Льва Сапегі (Іспанія-ЗША). Выкладаў у Жэнеўскім каледжы ў Пенсільваніі.

Заснавальнік і тэарэтык беларускага артадаксальнага каталіцкага руху ў эміграцыі і «місійнай Старакаталіцкай Субожні». Са студзеня 1960 ўсклаў на сябе абавязкі апостальскага візітатара для беларусаў-католікаў. Праводзіў арганізацыйна-адміністрацыйную дзейнасць па стварэнні і функцыянаванні беларускай артадаксальнай каталіцкай царквы як альтэрнатывы Апостальскаму пасаду ў Рыме і «экспансіі польскага каталіцызму».

У 1965 годзе быў узведзены ў святарскі сан «Амерыканскай каталіцкай праваслаўнай царквы», а з 1967 года стаў архіепіскапам. На 1972 год, калі Уладзіслава Рыжага адлучылі ад «Амерыканскай каталіцкай праваслаўнай царквы», ён паспеў высвяціць 17 незалежных патрыярхаў, імкнучыся стварыць міжнародную арганізацыю. У сан патрыярхаў ён узводзіў звычайна «незалежных епіскапаў», якія амаль ці зусім не мелі прыхажанаў. Уладзіслаў Рыжы назваў сваю юрысдыкцыю «Сусветны Амерыканскі Патрыярхат» (САП). У 1968 арганізаваў для падрыхтоўкі святароў «Універсітэт народаў Амерыкі» ў ЗША, на яго базе адкрыўся Інстытут Беларусаведы св. Ефрасінні Полацкай «Беларусікум». Пазней у межах САП ён яшчэ стварыў «Беларускую праваслаўную нацыянальную царкву» і «Праваслаўную каталіцкую аўтакефальную царкву ЗША».

Памёр у Нью-Ёрку.

Светапогляд[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар рэлігійна-філасофскіх прац «Чалавек у гісторыі», «Матэрыялістычнае талкаваньне гісторыі», «Выклад інстытуцыі хрысьціянскай рэлігіі Яна Кальвіна». Тэалагічна-філасофскую дактрыну і сутнасць беларускага артадаксальнага каталіцызму выклаў у працы «Веравызнаньне беларускай хрысьціянскай Артадаксальна-Каталіцкай Субожні».

Публіцыстыка, літаратурная творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Рэдагаваў і выдаваў рэлігійны часопіс «Беларускі каталік». Супрацоўнічаў з беларускім эмігранцкім друкам («Беларускі голас», «Баявая Ўскалось» і інш.). Сябра літаратурнага згуртавання «Баявая Ўскалось». Аўтар паэтычнага зборніка «Маці мая».

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / аўтар-укладальнік: Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3