Цэль (Асіповіцкі раён)

Вёска Цэль Краіна Беларусь Вобласць Магілёўская Раён Асіповіцкі Сельсавет Пратасевіцкі Каардынаты 53°23′41″ пн. ш. 28°27′25″ у. д. Насельніцтва ▼673 чал. (2019) Часавы пояс UTC+3 Тэлефонны код +375 2235 Паштовыя індэксы 213727 Аўтамабільны код 6 СААТА 7248840061 Цэль Цэль

Цэль (трансліт.: Ceĺ, руск.: Цель) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.

За 16 км на паўднёвы захад ад Асіповіч, 5 км ад чыгуначнай станцыі Лапічы на лініі Асіповічы—Мінск, 149 км ад Магілёва, на правым беразе Свіслачы (прытока Бярэзіны), вакол лес. Чыгуначны прыпыначны пункт Цэль. Побач аўтадарога Мінск — Бабруйск.

Гісторыя

Мясцовасць заселена са старажытнасці, на ўсходняй ускраіне вёскі, на мысе высокага абрывістага берага Свіслачы, абмежаваным з захаду і поўдню ярам, а з поўначы ракой, захавалася селішча ранняга жалезнага веку і часоў старажытнай Русі.

Вядома з 1560 года як сяло Свіслацкай воласці Мінскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, дзяржаўная ўласнасць. У 1589 годзе вылучана са Свіслацкай воласці ў трыманне па ленным праве князю Фёдару Друцкаму-Горскаму, маёнтак складаўся толькі з Цэлі, але меў статус староства. Пазней трымальнікамі і старостамі цэльскімі былі сын і ўнук князя Фёдара — князі Рыгор Юрый (з 1631) і Міхал Юрый Друцкія-Горскія (да 1648—1651).

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. З 1799 года ў Бабруйскім старостве Мінскай губерні, дзейнічала карчма. У 1857 годзе ў Ігуменскім павеце, скарбовая ўласнасць. У 1884 годзе адкрыта школа граматы. У 1890 годзе ў школе граматы 12 вучняў. У 1897 годзе ў Пагарэльскай воласці Ігуменскага павета, дзейнічаў хлебазапасны магазін. У 1907 годзе ў Замошскай воласці Бабруйскага павета.

У 1925 годзе ў вясковай школе 47 вучняў. Дзейнічала бібліятэка і гурток па ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослых. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Кастрычнік». У 2-ю сусветную вайну на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 27 вяскоўцаў.

У 1990 годзе з Дамбавара (Венгрыя) у Цэль перадыслакавана 22-я ракетная брыгада, узброеная ракетамі Р-17 з ядзернымі боегалоўкамі. У 1996 годзе два дывізіёны брыгады пераўзброены на комплексы 9К79 («Точка»). У 2005 годзе 22-я ракетная брыгада расфарміравана, 383-ці асобны ракетны дывізіён з яе складу ўвайшоў у 465-ю ракетную брыгаду, перадыслакавую ў Цэль красавіком 2005 года з Баранавіч. У 2018 годзе 465-я брыгада перадыслакавана ў ваенны гарадок у Асіповічы.

Інфраструктура

Планіроўка вёскі квартальная з пераважна драўлянай забудовай сядзібнага тыпу. На поўдні паселішча адасоблены ўчастак жылой забудовы.

Станам на 2007 года дзейнічалі лясніцтва, базавая школа, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін, сталовая.

Насельніцтва

• 1560 год — 24 дымы
• 1799 год — 122 жыхары
• 1897 год (перапіс) — 62 двары, 353 жыхары
• 1917 год — 79 двароў
• 1959 год (перапіс) — 431 жыхар
• 1986 год — 110 гаспадарак, 184 жыхары
• 2002 год — 59 гаспадарак, 78 жыхароў
• 2007 год — 43 гаспадаркі, 62 жыхары

Славутасць

• Селішча (1-е тысячагоддзе н.э., IX–XII стагоддзі), на ўсходняй ускраіне вёскі, на мысе, утвораным паміж ярам і правым берагам р. Свіслач —  Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 513В000748.

Літаратура

• Цэль // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 5, кн. 1. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2008. — С. 132-133. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0409-9.

Спасылкі

• На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх