Ігнацы Якуб Масальскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Ігнацій Якуб Масальскі)
Перайсці да: рух, знайсці
Ігнацій Якуб Масальскі
Ignacy Jakub Massalski
Ihnaci Jakub Masalski. Ігнаці Якуб Масальскі (F. Smuglevič, XVIII).jpg
І. Я. Масальскі. Мастак Ф. Смуглевіч, 17851786
POL COA Masalski Książę III.svg
Герб «Масальскі III»
Біскуп віленскі
1762 — 1794
Папярэднік: Міхал Ян Зянковіч
Пераемнік: Ян Непамуцэн Касакоўскі
 
Нараджэнне: 22 ліпеня 1727({{padleft:1727|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})
Смерць: 28 чэрвеня 1794({{padleft:1794|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:28|2|0}}) (66 гадоў)
Варшава
Род: Масальскія
Бацька: Міхал Юзаф Масальскі
Маці: Францішка з Агінскіх
 
Узнагароды:
Ордэн Белага арла

Ігнацы Якуб Масальскі (па-польску: Ignacy Jakub Massalski; 22 ліпеня 1727, Алекшыцы Гарадзенскага павета — 28 чэрвеня 1794, Варшава) — рэлігійны, грамадскі і палітычны дзеяч Рэчы Паспалітай, мецэнат. Доктар кананічнага права (1752).

Ігнацы Якуб Масальскі — адна з найбольш супярэчлівых постацей Асветніцтва ў Рэчы Паспалітай.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

З княжацкага роду Масальскіх гербу ўласнага, сын Міхала Юзафа, гетмана вялікага, і Францішкі з Агінскіх. Меў братоў Юзафа Адрыяна, Яна Мікалая і Казіміра Адрыяна.

З дзяцінства рыхтаваўся да духоўнага сану. У пятнаццаць гадоў стаў канонікам віленскага капітула. Навучаўся ад 1745 у місіянерскай семінарыі ў Варшаве; працягнуў навучанне ў Рыме, дзе атрымаў ступень доктара кананічнага і рымскага права (1752). Па вяртанні з Італіі ў 1752 стаў рэферэндарам вялікім літоўскім і прэлатам віленскім. Біскуп віленскі з 1762. У 1766 на сойме выступіў супраць ураўнавання дысідэнтаў з каталікамі. У 1772 пагадзіўся на першы падзел Рэчы Паспалітай.

На сойме 1773—1775 гадоў выказаўся за стварэнне Адукацыйнай камісіі, яе першы старшыня ў 17731776. Адначасова ў 1774 распарадчык фонду публічнай асветы. У 1774 выступіў на сойме за вызваленне сялян ад прыгону і надзяленне іх зямлёй, у тым самым годзе перавёў частку сялян свайго маёнтка каля Ігумена з паншчыны на чынш. Абвінавачаны ў злоўжываннях, пакінуў пасаду старшыні (1777), але членам камісіі працягваў заставацца да смерці.

Імкнуўся да лібералізацыі рэлігійнага жыцця ў Вялікім Княстве Літоўскім; на яго ініцыятыву рэарганізавалі Віленскую каталіцкую семінарыю і абнавілі яе праграму (1763); у праграму ўвайшла гісторыя Вялікага Княства Літоўскага, польская літаратура, французская мова. Дамагаўся таго, каб сельскае ніжэйшае духавенства ў сваёй дзейнасці карысталася мовамі, зразумелымі для парафіян. Прапагандаваў ідэі фізіякратаў, заахвочваў асвету сялянства, у Віленскай дыяцэзіі ствараў сетку пачатковых школ пры касцёлах, напісаў школьную праграму.

Дапамагаў архітэктарам Лаўрыну Гуцэвічу і Марціну Кнакфусу, мастаку Францішку Смуглевічу. Яго стараннямі і на яго сродкі рэканструяваўся віленскі Кафедральны сабор Святога Станіслава і Святога Уладзіслава. З 1780 быў уладаром палаца ў Верках, які на яго сродкі рэканструяваў у стылі класіцызм Лаўрын Гуцэвіч.

На Чатырохгадовым Сойме 1788—1792 гадоў выступаў супраць прагрэсіўных рэфом, быў праціўнікам Канстытуцыі 3 мая (1791). Член Пастаяннай Рады. Далучыўся да Таргавіцкай канфедэрацыі (1792). Прыхільнік Расіі, атрымліваў хабар ад расійскага пасла Якава Сіверса. Удзельнічаў у Гарадзенскі сойм, які пацвердзіў другі падзел Рэчы Паспалітай (1793).

Падчас паўстання 1794 года, супраць якога выступаў, быў арыштаваны па загаду Тадэвуша Касцюшкі і без суду павешаны ў Варшаве за здраду нацыянальным інтарэсам. Прах быў перавезены ў Вільню ў 1795 і пахаваны ў Кафедральны сабор Святога Станіслава і Святога Уладзіслава.

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • В. Шалькевіч Масальскі Iгнацій Якуб // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. Т.2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал.рэд.) і інш.; Маст. З.Э. Герасімовіч. – Мн.: БелЭн, 2006. – 792 с.: іл. С. 274. ISBN 985-11-0315-2, ISBN 985-11-0378-0 (т. 2)
  • Масальскі Iгнацій Якуб // Мысліцелі i асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік / гал. рэд. Б. I. Сачанка — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1995. — С. 255—256. — 672 с. — 6000 экз. — ISBN 985-11-0016-1.
  • Masalskis Ignacas Jokubas // Lietuviu dvasinikai kurejai. Kuriniai. Gyvenimai / Sudarytojas Ricardas Jakutis, vyr. red. kun. Vaclovas Aliulis. — Vilnius: Poli, 2000. — С. 649. — 728 с. — 2000 экз. — ISBN 9986-511-10-0.(літ.)