Пікардская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Пікардская мова
Саманазва:

picard

Краіны:

Flag of France.svg Францыя
Flag of Belgium (civil).svg Бельгія

Рэгіёны:

Нор-Па-дэ-Кале
Пікардыя
Валонія

Афіцыйны статус:

Flag of Wallonia.svg Французская супольнасць Бельгіі
(рэг. мова)

Агульная колькасць носьбітаў:

Класіфікацыя
Катэгорыя:

Мовы Еўразіі

індаеўрапейская сям'я

італійская група
італа-раманская падгрупа
раманская група
гала-іберыйская група
гала-раманская падгрупа
гала-рэцкая падгрупа
ойльская падгрупа
Пісьменнасць:

лацінка

Моўныя коды
ISO 639-1:

ISO 639-2:

ISO 639-3:

pcd

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка

Пікардская мова (пікард.: picard) — раманская ойльская мова, цяпер цесна звязана з французскай мовай. З'яўляецца гутарковай у двух рэгіёнах у Францыі — Нор-Па-дэ-Кале і Пікардыя і ў рэгіёне Валонія ў Бельгіі, дзе таксама ўжываецца валонская мова. У Пікардыі гэту мову завуць picard, аднак у Нор-Па-дэ-Кале яна больш вядома пад назвай ch’ti (шты) ці ch’timi, у Валанс'ене і Лілі яе клічуць rouchi (рушы). Таксама можа выкарыстоўвацца тэрмін «паўночны (пікардскі) патуа». У Сярэднявеччы, да ўсталявання літаратурнай французскай мовы на аснове дыялекту Парыжа, пікардская мова мела ўласную літаратурную форму, карысталася папулярнасцю і мела значны прэстыж на поўначы Францыі. У наш час з-за рэзкага звужэння сферы выкарыстання падчас моўнай палітыкі ўрада Францыі па цэнтралізацыі мовы (дырыжызм) уяўляе сабой дыялект уласна французскай мовы, і абмежавана выкарыстоўваецца толькі ў рэгіянальным фальклоры для надання нацыянальнага каларыту.

Пікардская мова
Пікардыя — Нор-Па-дэ-Кале — Валонія

Паходжанне[правіць | правіць зыходнік]

Пікардская мова, як і іншыя раманскія мовы, развілася на аснове народнай латыні часоў позняй антычнасці. Размяшчаючыся на перыферыі раманскага арэала Еўропы ўздоўж рамана-германскай моўнай мяжы, выпрабавала моцны ўплыў суседніх германскіх моў, у першую чаргу нідэрландскай. Сярэднявечная пікардская мова займала прамежкавае становішча паміж нармандскай мовай на захадзе і валонскай мовай на ўсходзе (найбольш германізаванай з усіх). Германцы склалі значную частку насельніцтва Пікардыі, Шампані і Нармандыі ў часы ранняга Сярэднявечча. Паколькі яны займалі больш высокія сацыяльныя пазіцыі ў Франкскай дзяржаве, чым аўтахтонныя гала-рымляне, прэстыж раманскай мовы гэтых рэгіёнаў быў таксама вышэйшы, паколькі менавіта ёй у першую чаргу авалодвалі германцы. Сярэднявечныя летапісцы зазначалі, што прэстыж пікардскай мовы быў настолькі высокі, што панаванне гэтай мовы пачыналася «ля паўночных варот Парыжа». Пры гэтым на перыферыі пікардскага арэала германская мова захоўвалася даволі доўга. Горад Кале быў нідэрландамоўным да канца XVI стагоддзя, што дазволіла англічанам кантраляваць горад да 1588 г. (Гл. Брытанскі Кале). Дзюнкерк і шматлікія сельскія акругі былі двухмоўнымі ці нават пераважна нідэрландамоўнымі да пачатку XX стагоддзя.

Статус мовы[правіць | правіць зыходнік]

Францыя[правіць | правіць зыходнік]

Пікардская мова не выкладаецца ў школах (за выключэннем пазакласных кружкоў для валанцёраў) і не з'яўляецца агульнаўжывальнай нават на поўначы Францыі. Тым не менш, ён вывучаецца на філалагічных факультэтах універсітэтаў у паўночнафранцузскіх гарадах Ліль і Ам'ен у складзе раманістыкі і параўнальна-гістарычнага мовазнаўства. Пісьмовая пікардская мова абмежавана выкарыстоўваецца ў шыльдах невялікіх гарадоў і пасёлкаў, вусновы — у фальклоры, прыказках і прымаўках, рознага роду абрадах.

Бельгія[правіць | правіць зыходнік]

Лінгвістычная карта Валоніі. Арэал пікардскай мовы пазначаны зялёным колерам.

Французская супольнасць Бельгіі (La Communauté française de Belgique) указам 1990 года прызнала пікардскую мову рэгіянальнай мовай, нароўні з валонскай, латарынгскай, шампанскай і латарынгскай франкскай мовамі. Пікардская мова не выкладаецца ў французскіх школах. Колькасць тых, хто размаўляе на гэтай мове бесперапынна скарачаецца, а большасць яго носьбітаў, для якіх гэта мова з'яўляецца роднай, старэйшыя за 50 гадоў.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • На пікардскай мове піша і перакладае на яе сучасны паэт Івар Ш’Вавар (сапраўднае імя — П'ер Івар, нар. у 1951).
  • Fernand Carton (en coll. avec Maurice Lebègue): Atlas linguistique et ethnographique picard, Vol. 1(1989), Vol. 2 (1998), Coll. Atlas linguistiques de France par régions, Paris, Ed. CNRS.
  • Jean-Michel Eloy, La constitution du picard : une approche de la notion de langue, Louvain, Peeters (Bibliothèque des Cahiers de l’Institut de Linguistique de Louvain), 1997, ISBN 90-6831-905-1.
  • Marie-Madeleine Duquef, Amassoér, dictionnaire picard-français, français-picard, Librairie du Labyrinthe, Amiens, 2004.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае раздзел, напісаны
Accueul пікардскай


Спасылкі на фр. і англ. мовах[правіць | правіць зыходнік]