Нідэрландская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Нідэрландская мова
Саманазва:

Nederlands

Краіны:

Нідэрланды, Бельгія, Сурынам, Нідэрландскія Антыльскія астравы, Аруба

Афіцыйны статус:

Сцяг Арубы Аруба
Сцяг Бельгіі Бельгія
Сцяг Кюрасаа Кюрасаа
Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды
Flag of Sint Maarten.svg Сінт-Мартэн
Сцяг Сурынама Сурынам

Арганізацыя, якая рэгулюе:

Nederlandse Taalunie (Нідэрландскі моўны саюз)

Агульная колькасць носьбітаў:

22 млн (2005)

Рэйтынг:

37—48

Класіфікацыя
Катэгорыя:

Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская сям'я

Германскія мовы
Заходнегерманскія мовы
Моўныя коды
ISO 639-1:

nl

ISO 639-2:

dut (B); nld (T)

ISO 639-3:

nld

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка

Нідэрландская мова (таксама галандская або фламандская) — германская мова заходнегерманскай падгрупы.

Распаўсюджанне: Нідэрланды, Бельгія, Сурынам, некаторыя краіны Цэнтральнай Амерыкі. Колькасць носбітаў у свеце 24 млн., Нідэрланды 16 млн.ч. (2003). Для 4 млн. другая мова. 7 млн гаворыць на мове афрыкаанс (узнікла з галандской мовы).

Статус афіцыйнай або нацыянальнай мовы (1990): Нідэрланды, Бельгія, Сурынам.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Нідэрландская або галандская мова паходзіць ад мовы берагавых франкаў і з'яўляецца наўпростым нашчадкам протагерманскай мовы індаеўрапейскай моўнай групы. Найбліжэйшыя сваякі — старажытнаанглійская, фрызская, ніжненямецкая мовы.

Сінтаксіс[правіць | правіць зыходнік]

У сучаснае нідэрландскае мове няма склонаў (за выключэннем дыялектаў). Ёсць тры роды: ніякі, мужчынскі і жаночы. Апошнія два паступова зліваюцца ў адзін агульны род: існуюць, напрыклад, толькі два вызначаныя артыклі — het, для ніякага роду, і de, для жаночага і мужчынскага роду.

Звесткі аб дыялектах[правіць | правіць зыходнік]

Для нідэрландскай мовы характэрна вялікая колькасць дыялектаў, толькі ў Фландрыі іх каля дзвюх з паловай тысяч. У адукацыі, СМІ і ў якасці дзяржаўнай выкарыстоўваецца «ўсеагульная нідэрландская мова» (AN, Algemeen Nederlands), зацверджаны нідэрландскім моўным саюзам (Nederlandse Taalunie) афіцыйны варыянт мовы. З 15 кастрычніка 2005 праводзіцца рэформа арфаграфіі[1].

Ад нідэрландскай мовы параўнальна нядаўна адлучыўся афрыкаанс.

Афрыка́анс[правіць | правіць зыходнік]

Раёны ў ПАР, дзе большасць насельніцтва размаўляе на афрыкаанс (пазначаны сінім колерам)

Гісторыя афрыкаанс пачынаецца з масавага перасялення фермераў (нідэрл.: boer) з Галандыі, Фландрыі і іншых рэгіёнаў паўночна-заходняй Еўропы, якія былі хутка асіміляваныя мясцовым насельніцтвам.[2]

Пасля пераходу калоніі пад кіраўніцтва Брытаніі на пачатку XIX стагоддзя, каланісты пачалі засвойваць новыя ўнутраныя раёны Паўднёвай Афрыкі, забраўшы сваю мову з сабой. Наступствы ізаляцыі ад астатняга нідэрландскамоўнага свету зрабілі мову каланістаў такой, якая яна ёсць на сённяшні дзень, гэта значыць афрыкаанс.[3]

На пачатку XX стагоддзя народны «афрыканскі» варыянт нідэрландскай мовы стаў пераважаць над літаратурнай «еўрапейскай» мовай. У 1925 годзе ў канстытуцыю Паўднёва-Афрыканскага Саюза ад 1909 года была ўнесена папраўка, якая сцвярджала «нідэрлядскае слова ў артыкуле 137 (…) уключае ў сябе афрыкаанс».[4][5] Новая канстытуцыя ад 1961 года толькі пералічала англійскую і нідэрландскую мовы ў якасці афіцыйных.

Згодна з прыкладнай ацэнкай, каля 90% словаў афрыкаанс маюць нідэрландскае паходжанне.[6][7] Абедзве мовы маюць высокую ступень узаемапаразумення, аднак гэтая ступень у некаторых выпадках (у дачыненні да лексікі, напісання) можа быць асіметрычнай: для нідэрлядскамоўнага чалавека часцей лягчэй зразумець афрыкаанс, чым жыхару ПАР зразумець нідэрландскую.[8]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае раздзел, напісаны
Hoofdpagina нідэрландскай

Лагатып «Вікіслоўнікі»
У Вікіслоўніку спіс слоў нідэрландскай мовы утрымліваецца ў катэгорыі «Нідэрландская мова»
Сцяг Еўрасаюза Афіцыйныя мовы Еўрапейскага Саюза Сцяг Еўрасаюза
англійская | балгарская | венгерская | іспанская | грэчаская | дацкая | ірландская | італьянская | латышская | літоўская | мальтыйская | нідэрландская | нямецкая | партугальская | польская | румынская | славацкая | славенская | фінская | французская | чэшская | шведская | эстонская