Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Канвелішкі)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Славутасць
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса
Канвелішкі. Касцёл Найсв. Сэрца Ісуса (01).jpg
Краіна Беларусь
Вёска Канвелішкі
Канфесія Каталіцызм
Дата пабудовы 1916 год
Стан дзейнічае

Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса знаходзіцца ў цэнтры вёскі Канвелішкі (Воранаўскі раён Гродзенскай вобласці). Дзейнічае.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паселішча вядома з другой паловы XVIІ ст. як маёнтак Калвелішкі ў Ашмянскім павеце, які належаў роду Пражмоўскіх і ў склад якога ўваходзілі вёска Калвелішкі і мястэчка Смолінск (пазней Канвалішкі). Смолінскі касцёл адзначаны ў 1738 годзе як дзеючы і прыпісаны ў якасці капліцы да беняконскай парафіі. Гэта была пабудаваная ў выглядзе цэнтрычнай, хутчэй за ўсё васьміграннай ратонды святыня. У алтары быў змешчаны абраз св. Ганны. У канцы ХІХ ст. капліца па невядомых прычынах стаяла зачыненая.

У 1808 годзе Мікалай Янкоўскі, канонік мінскай катэдры і тагачасны ўладальнік вёскі, сумесна з пляменнікамі Амброзіем і Алойзам Янкоўскімі, зафундавалі тут самастойную парафію і касцёл, кансэкраваны пад тытулам св. Мікалая 28 жніўня 1809 года. Дзвюхвежавая святыня была пабудавана з сасны над каменнай крыптай – родавай пахавальняй роду Янкоўскіх. Першымі тут былі пахаваны тры фундатары касцёла – Мікалай Янкоўскі (1821), Амброзій, маршалак шляхты ашмянскай (1828) і Алойзы, ветэран польскага войска (1840). У галоўным алтары было змешчана вялікае разьбянае Укрыжаванне.

Да 1827 года канвелішскі касцёл абслугоўвалі ксяндзы з віленскага кляштара місіянераў (парафія лічылася місійнай пляцоўкай), а потым толькі дыяцэзіяльныя пробашчы. У ХІХ ст. парафія ўваходзіла ў склад Вішнеўскага дэканата, у той час да парафіі адносілася капліца ў Стоках (сёння Літва) і дзейнічала місіянерская школка ў саміх Канвелішках. “За польскім часам” парафія ўвайшла ў новаўтвораны Беняконскі дэканат, пры гэтым капліца ў Стоках атрымала статус філіяльнага касцёла. Колькасць вернікаў парафіі тады перавышала 3500 чалавек.

У канцы ХІХ ст. касцёл у Канвелішках уяўляў сабою дзвюхвежавую святыню ў стылі г.зв. “станіславаўскага класіцызму”. Чатыры магутныя круглыя слупы неслі хвалісты франтон галоўнага фасада, які фланкавалі дзве двух’ярусныя чацверыковыя вежы пад паўсферычнымі купаламі з васьміграннымі барокавымі глаўкамі. Злева, асобна ад касцёла, стаяла двух’ярусная (меншы чацвярык на большым), таксама драўляная званіца пад чатырохсхільным гонтавым дахам з крыжам. Комплекс быў агароджаны драўляным плотам.

Дзеючы сёння драўляны неагатычны касцёл у Канвелішках быў пабудаваны на гістарычным месцы (стары касцёл згарэў, крыж ад яго знаходзіцца над безымяннай магілай на парафіяльных могілках) у цэнтры вёскі ў 1916 годзе і асвечаны пад новым двайным тытулам – у гонар Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса і Найчысцейшага Сэрца Найсвяцейшай Панны Марыі.

У 1970-я гады касцёл у Канвелішках быў залічаны да помнікаў архітэктуры неагатычнага стылю, дзейнічаў увесь час бесперапынна.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Помнік архітэктуры неаготыкі. Складаецца з аднолькавых па вышыні 4-сценнага зруба і выцягнутай 5-граннай апсіды з бакавымі сакрысціямі. Над фасадам узвышаецца стромкая 2-ярусная чацверыковая вежа-званіца са шпілем, якую фланкіруюць падобныя, але меншыя сігнатуркі; паміж імі 3-вугольны франтон. Тры ўваходы аформлены арачнымі парталамі з вокнамі-ружамі над імі. Астатнія праёмы з паўцыркульнымі архівольтамі.

Інтэр'ер[правіць | правіць зыходнік]

Інтэр'ер падзелены 6 слупамі на 3 нефы, бакавыя з якіх апяразаны абхаднымі галерэямі пад плоскай столлю, цэнтральны неф вышэйшы за бакавыя. У архітраве цэнтральнага нефа па перыметры змешчаны карціны на евангельскія сюжэты ў паўкруглых рамах. У касцёле тры алтары: галоўны – у стылі неабарока, з абразом Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса ў цэнтры і абразом Маці Божай Балеснай у другім ярусе, левы бакавы – прысвечаны св. Ганне, правы бакавы – тытульны, прысвечаны св. Мікалаю, біскупу і мучаніку.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Кулагін А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 216 с.: іл. ISBN 985-11-0199-0.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]