Людзі на балоце (раман)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Літаратурны твор
«Людзі на балоце»
Выданне
Вокладка кнігі «Людзі на балоце»
выдавецтва «Мастацкая літаратура», 1991
Жанр: проза
Аўтар: Іван Мележ
Мова арыгінала: беларуская
Дата напісання: 1962
Дата першай публікацыі: 1961
Электронная версія

«Людзі на балоце» — раман беларускага пісьменніка Івана Мележа з цыкла «Палеская хроніка», надрукаваны ў 1962 годзе. Твор апавядае пра ўсталяванне савецкіх улад у палескай вёсцы Курані.

Сюжэт[правіць | правіць зыходнік]

Раман «Людзі на балоце» ўваходзіць у залаты фонд шэдэўраў сусветнай прозы ХХ стагоддзя. Гэта нацыянальны эпас, у якім увабраныя найлепшыя рысы беларускага рамана.

Раман «Людзі на балоце» І. Мележ пачаў як твор лірычны і называў яго «лірычным раманам». Лёс і драма жыцця і кахання Васіля Дзятліка і Ганны Чарнушкі індывідуальныя, глыбока народныя. Астатнія вобразы паказаны ва ўсёй іх складанасці, глыбіні і непаўторнасці, яны паказваюць чалавечнасць у чалавеку.

Галоўныя героі[правіць | правіць зыходнік]

  • Васіль Дзятлік
  • Ганна Чарнушка
  • Глушакi
  • Мiканор
  • Хадоська
  • Апейка
  • Шабета

Ілюстрацыі[правіць | правіць зыходнік]

Да выдання 1968 года ілюстрацыі стварыў графік Л. П. Асецкі[1]. У выданнях 1973 і 1978 гадоў змешчаны ілюстрацыі Барыса Цітовіча[2]. У выданні 1991 ілюстратарам быў В. Ф. Александровіч[3].

Экранізацыі і тэатральныя пастаноўкі[правіць | правіць зыходнік]

Першую экранізацыю раману ажыццявілі рэжысёр Аляксандр Гутковіч і сцэнарыст Эдуард Герасімовіч у 1965 годзе на Беларускім тэлебачанні. Трохсерыйная тэлекарціна «Людзі на балоце» была заснавана на асноўных сюжэтных лініях рамана. Творчы калектыў карціны атрымаў Дзяржаўную прэмію БССР[4].

Наступную спробу экранізацыі зрабіў рэжысёр Уладзімір Забэла ў 1979 годзе. На Усесаюзным фестывалі тэлевізійных спектакляў гэты варыянт экранізацыі твора Мележа атрымаў адзін з прызоў[4].

Самай вядомай экранізацыяй раману стала праца Віктара Турава «Палеская хроніка». Усяго пад яго кіраўніцтвам былі зняты дзве дзвюхсерыйныя кінастужкі — «Людзі на балоце» (1981 г.) і «Подых навальніцы» (1982 г.), а таксама аднасерыйны тэлевізійны фільм «Апейка», якія ў 1985 годзе былі аб'яднаны ў васьмісерыйную тэлевізійную эпапею «Людзі на балоце». Стужка была адзначана шматлікімі прэміямі і стала ўнікальнай з'явай у нацыянальным экранным мастацтве[4].

Спектакль, пастаўлены Барысам Эрыным у Купалаўскім тэатры ў шасцідзесятыя гады, стаў культавым[5]. Ролю Васіля Дзятліка ў ім выконваў Генадзь Гарбук. Пастаноўка выконвалася трупай дзевятнаццаць гадоў і была спынена толькі таму, што ўзрост галоўных герояў зусім перастаў адпавядаць узросту акцёраў[5].

У 2012 годзе Iгарам Анiсенка пастаўлены спектакль «Людзі на балоце», які таксама ідзе на сцэне Купалаўскага[6][7].

Пераклады[правіць | правіць зыходнік]

На латышскую мову раман пераклаў Ю. П. Ванаг[8], на нямецкую мову — У. П. ЧапегаГ. Чапега і Г. Бярэзкам, 1974), на эстонскую — Олеў Йыгі, на рускую — Н. Кіслік і М. Гарбачоў[9].

У культуры[правіць | правіць зыходнік]

У Хойніцкім гарадскім парку культуры і адпачынку побач з сядзібным домам Абрамавых, дзе цяпер знаходзіцца гарадскі краязнаўчы музей, пастаўлены помнік героям рамана.

Зноскі

  1. т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.
  2. Лірычная драма ў графіцы
  3. Александровіч Віктар — мастак-графік, Мінск
  4. 4,0 4,1 4,2 Як «…Хроніка» стала серыялам?
  5. 5,0 5,1 На падмостках і ў прамым эфіры
  6. «Людзі на балоце» вернулись в Купаловский театр
  7. Людзі на балоце
  8. Ванаг Юлий Петрович // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 100. — 737 с.
  9. Горбачёв Евстрат Денисович // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 160. — 737 с.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]