Мішэль дэ Мантэнь

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Мішэль дэ Мантэнь
Michel de Montaigne
Michel de Montaigne 1.jpg
Асабістыя звесткі
Імя пры нараджэнні: Мішэль Экем дэ Мантэнь (Michel Eyquem de Montaigne)
Дата нараджэння: 28 лютага 1533[1]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 13 верасня 1592(1592-09-13)[2][3][…] (59 гадоў) ці 12 верасня 1592(1592-09-12)[5] (59 гадоў)
Месца смерці:
Грамадзянства:
Бацька: Pierre Eyquem de Montaigne[d]
Жонка: Françoise de La Chassaigne[d]
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: французскі пісьменнік і філосаф-гуманіст эпохі Адраджэння
Валодае мовамі: італьянская мова, лацінская мова, сярэднефранцузская мова[d] і Гасконская мова
Подпіс: Unterschrift des Michel de Montaigne.png
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Мішэ́ль дэ Мантэ́нь (фр.: Michel de Montaigne; поўнае імя — Мішэ́ль Эке́м дэ Мантэ́нь, фр.: Michel Eyquem de Montaigne; 28 лютага 1533, замак Мантэнь у Сен-Мішэль-дэ-Мантэнь — 13 верасня 1592, Бардо) — французскі пісьменнік і філосаф эпохі Адраджэння, аўтар кнігі «Вопыты». Лічыцца заснавальнікам жанру эсэ[6].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Мантэнь нарадзіўся ў фамільным замку ў горадзе Сен-Мішэль-дэ-Мантэнь (Дардонь) зблізку Перыгё і Бардо. Яго бацька, удзельнік Італьянскіх войн П'ер Эйкем (атрымаў арыстакратычны тытул «дэ Мантэнь») быў у свой час мэрам Бардо; памёр у 1568. Маці — Антуанэта дэ Лопез, з сям'і заможных арагонскіх яўрэяў. У раннім дзяцінстве Мішэль выхоўваўся па ліберальнай-гуманістычнай педагагічнай методыцы бацькі — яго настаўнік, немец, зусім не валодаў французскай мовай і размаўляў з Мішэлем выключна на латыні.

Падчас гугеноцкіх войн Мантэнь часта выступаў як пасрэднік паміж абодвума бакамі, яго аднолькава паважалі кароль-каталік Генрых III і пратэстант Генрых Наварскі.

У 1565 Мантэнь жаніўся, атрымаўшы вялікі пасаг. Пасля смерці бацькі ў 1568 г. ён атрымаў у спадчыну радавы маёнтак Мантэнь, дзе і пасяліўся ў 1571, пасля таго як прадаў сваю судзейскую пасаду і выйшаў у адстаўку. У 1572 г., ва ўзросце 38 гадоў Мантэнь пачынае пісаць свае «Вопыты» (першыя дзве кнігі апублікаваны ў 1580 г.). Яго блізкім сябрам быў філосаф Эцьен дэ Ла Баэсі, аўтар «Разваг пра добраахвотнае рабства», некаторыя часткі з якіх Мантэнь уключыў у свае «Вопыты».

У 15801581 г. падарожнічаў па Швейцарыі, Германіі, Аўстрыі і Італіі. Уражанні ад гэтага падарожжа адлюстраваны ў дзённіку, апублікаваным толькі ў 1774 г.

Памёр 13 верасня 1592 г. падчас імшы.

Творчасць, светапогляд[правіць | правіць зыходнік]

У аснўным літаратурна-філасофскім творы «Вопыты» (кн. 1—3, 1580—88) развіваў сістэму скептыцызму, накіраваную супраць сярэдневяковай схаластыкі. Дапускаў існаванне Бога, сцвярджаў бяссілле розуму ў тлумачэнні звышнатуральнага і выкарыстанне яго толькі ў чалавечых справах, адмаўляў бяссмерце душы і пасмяротнае ўшанаванне. Высмейваў веру ў цуды і патрабаваў прычыннага тлумачэння ўсіх з'яў, падкрэсліваў універсальнасць законаў аб'ектыўнага свету, адстойваў свабоду сумлення. Яму напежыць шэраг прагрэсіўных ідэй у педагогіцы. Паўплываў на развіццё матэрыялізму і атэізму ў Францыі і па-за яе межамі. Яго ідэі прадаўжалі П. Гасеадзі, Р. Дэкарт, П. Бейль, Вальтэр, Ж. Ж. Русо, французскія матэрыялісты 18 ст.

Зноскі

  1. Encyclopædia BritannicaEncyclopædia Britannica, Inc., 1768. — Т. 22.
  2. Encyclopædia BritannicaEncyclopædia Britannica, Inc., 1768. — Т. 22.
  3. Michel de Montaigne // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Michel de Montaigne // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  5. Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000 Праверана 30 жніўня 2019.
  6. prajdzisvet.org

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]