Прэм’ер-міністры Чэхаславакіі

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Прэм'ер-міністр Чэхаславакіі)
Jump to navigation Jump to search
Гэта старонка — інфармацыйны спіс.
Старшыня ўрада Чэхаславакіі
Скасаваная
дзяржаўная пасада
Ян Страскі
(апошні на пасадзе)

Краіна Чэхаславакія
Першы на пасадзе Уласціміл Тусар
Апошні на пасадзе Ян Страскі
Заснавана 14 лістапада 1918 (1918-11-14) года
Скасавана 31 снежня 1992 (1992-12-31) года

Старшыня ўрада Чэхаславакіі (чэшск.: předseda vlády Československa, славацк.: predseda vlády Česko-Slovenska) з'яўляўся главой урада Чэхаславакіі, з моманту стварэння Першай Чэхаславацкай Рэспублікі ў 1918 годзе да роспуску Чэшскай і Славацкай Федэратыўнай Рэспублікі ў 1992 годзе.

У перыяды, калі пасада прэзідэнта Чэхаславакіі была вакантнай, некаторыя прэзідэнцкія абавязкі выконваліся старшынёй урада (што не было прама прапісана чэхаславацкімі канстытуцыямі).

Першая і Другая Чэхаславацкія Рэспублікі (1918—1939)[правіць | правіць зыходнік]

Першая Чэхаславацкая Рэспубліка (чэшск.: první Československá republika) — першая чэхаславацкая дзяржава, якая існавала з 1918 года па 1938 год. Яна складалася з Багеміі, Маравіі, Чэшскай Сілезіі, Славакіі і Падкарпацкай Русі.

Рэвалюцыйны нацыянальны сход Чэхаславакіі (чэшск.: Revoluční národní shromáždění, славацк.: Revolučné národné zhromaždenie), вышэйшы прадстаўніцкі і заканадаўчы орган у перыяд стварэння Чэхаславакіі, быў створаны 14 лістапада 1918 (1918-11-14) года на базе Нацыянальнага камітэта на аснове палажэнняў Часовай канстытуцыі. У той жа дзень на першым пасяджэнні[1] ім быў распушчаны абвешчаны ў Парыжы часовы ўрад Томаша Масарыка і зацверджаны ўрад Карала Крамаржа[2]. Пасля мясцовых выбараў 1919 года, якія прынеслі перамогу левым сілам, сход перадаў уладу першаму ўраду Уласціміла Тусара. Праца Рэвалюцыйнага нацыянальнага сходу скончылася пасля прыняцця Канстытуцыйнай Хартыі 1920 года(англ.) бел. і правядзенні на яе аснове выбараў у Нацыянальны сход у красавіку 1920 года.

Пасля падпісання 30 верасня 1938 (1938-09-30) года Мюнхенскага пагаднення (без удзелу прадстаўнікоў Чэхаславакіі) Германія далучыла да сябе Судэцкую вобласць, затым адбыліся новыя тэрытарыяльныя страты на карысць Польшчы і Венгрыі. Традыцыйна пост-мюнхенскі перыяд чэхаславацкай гісторыі з 1 кастрычніка 1938 (1938-10-01) года ці, у залежнасці ад пункта гледжання, з 6 кастрычніка 1938 (1938-10-06) года (даты абвяшчэння аўтаноміі Славакіі), і да ўтварэння 15 сакавіка 1939 (1939-03-15) года на чэшскіх землях Пратэктарата Багеміі і Маравіі, называюць Другой Чэхаславацкай Рэспублікай (чэшск.: Druhá československá republika).

Адзіная чэхаславацкая дзяржава спыніла існаванне пасля абвяшчэння незалежнасці 14 сакавіка 1939 (1939-03-14) года Славацкай Рэспублікі (славацк.: Slovenská republika; у гістарычнай літаратуры названай «Першая Славацкая Рэспубліка»), утварэння 15 сакавіка 1939 (1939-03-15) года на чэшскіх землях германскага Пратэктарата Багеміі і Маравіі і абвяшчэння ў той жа дзень незалежнай Карпацкай Украіны (укр.: Карпатська Україна) на тэрыторыі Падкарпацкай Русі, якая 18 сакавіка 1939 (1939-03-18) года была цалкам акупавана Венгрыяй.

старшыня савета міністраў Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
1 Karel Kramář.jpg Карал Крамарж
(1860—1937)
чэшск.: Karel Kramář
14 лістапада 1918 (1918-11-14) 8 ліпеня 1919 (1919-07-08) Чэшская дзяржаўна-прававая дэмакратыя
Чэхаславацкая нацыянальная дэмакратыя[3]

у кааліцыі з Аграрнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэшскай сацыялістычнай партыяй, Каталіцкай нацыянальнай партыяй Маравіі і незалежнымі палітыкамі
Крамарж
2
(I—II)
Vlastimil Tusar.jpg Уласціміл Тусар
(1880—1924)
чэшск.: Vlastimil Tusar
8 ліпеня 1919 (1919-07-08) 25 мая 1920 (1920-05-25) Чэхаславацкая сацыял-дэмакратычная
рабочая партыя


у кааліцыі з Рэспубліканскай партыяй чэхаславацкага сяла, Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй і незалежнымі палітыкамі
Тусар-I
25 мая 1920 (1920-05-25) 16 верасня 1920 (1920-09-16) 1920 Тусар-II
3
(I)
Jan Černý.jpg Ян Чэрны
(1874—1959)
чэшск.: Jan Černý
16 верасня 1920 (1920-09-16) 27 верасня 1921 (1921-09-27) незалежны Чэрны-I
4 Edvard Beneš.jpg Эдвард Бенеш
(1884—1948)
чэшск.: Edvard Beneš
27 верасня 1921 (1921-09-27) 7 кастрычніка 1922 (1922-10-07) незалежны

у кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Рэспубліканскай партыяй чэхаславацкага сяла, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй і незалежнымі палітыкамі
Бенеш
5
(I—II)
Antonín Švehla.jpg Антанін Швегла
(1873—1933)
чэшск.: Antonín Švehla
7 кастрычніка 1922 (1922-10-07) 9 снежня 1925 (1925-12-09) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй і незалежным палітыкам
Швегла-I
9 снежня 1925 (1925-12-09) 19 сакавіка 1926 (1926-03-19) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. и независимыми политиками
1925 Швегла-II(чэшск.) бел.
3
(II)
Jan Černý.jpg Ян Чэрны
(1874—1959)
чэшск.: Jan Černý
19 сакавіка 1926 (1926-03-19) 13 кастрычніка 1926 (1926-10-13) незалежны Чэрны-II(чэшск.) бел.
5
(III)
Antonín Švehla.jpg Антанін Швегла
(1873—1933)
чэшск.: Antonín Švehla
13 кастрычніка 1926 (1926-10-13) 1 лютага 1929 (1929-02-01) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Глінкавы славацкай народнай партыяй, Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Нямецкай хрысціянска-сацыяльнай народнай партыяй(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Швегла-III(чэшск.) бел.
6
(I—II)
František Udržal.jpg Францішак Удржал
(1866—1938)
чэшск.: František Udržal
1 лютага 1929 (1929-02-01) 7 снежня 1929 (1929-12-07) Удржал-I(чэшск.) бел.
7 снежня 1929 (1929-12-07) 30 кастрычніка 1932 (1932-10-30) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. и незалежнымі палітыкамі
1929(англ.) бел. Удржал-II(чэшск.) бел.
7
(I—III)
Jan Malypetr.jpg Ян Маліпетр
(1873—1947)
чэшск.: Jan Malypetr
30 кастрычніка 1932 (1932-10-30) 14 лютага 1934 (1934-02-14) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Маліпетр-I(чэшск.) бел.
14 лютага 1934 (1934-02-14) 4 чэрвеня 1935 (1935-06-04) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Маліпетр-II(чэшск.) бел.
4 чэрвеня 1935 (1935-06-04) 5 лістапада 1935 (1935-11-05) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
1935(англ.) бел. Маліпетр-III(чэшск.) бел.
8
(I—III)
Milán Hodža.jpg Мілан Годжа
(1878—1944)
славацк.: Milan Hodža
5 лістапада 1935 (1935-11-05) 18 снежня 1935 (1935-12-18) Годжа-I(чэшск.) бел.
18 снежня 1935 (1935-12-18) 21 ліпеня 1937 (1937-07-21) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Нямецкай хрысціянска-сацыяльнай
народнай партыяй
(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Годжа-II(чэшск.) бел.
21 ліпеня 1937 (1937-07-21) 22 верасня 1938 (1938-09-22) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел., Нацыянальным аб'яднаннем(чэшск.) бел., Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Нямецкай хрысціянска-сацыяльнай народнай партыяй(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Годжа-III(чэшск.) бел.
8
(I—II)
JAN SYROVÝ.jpg Ян Сыравы
(1888—1970)
чэшск.: Jan Syrový
22 верасня 1938 (1938-09-22) 14 кастрычніка 1938 (1938-10-14) незалежны Сыравы-I(чэшск.) бел.
14 кастрычніка 1938 (1938-10-14) 1 снежня 1938 (1938-12-01) Сыравы-II(чэшск.) бел.
9 R. Beran.JPG Рудальф Беран
(1887—1954)
чэшск.: Rudolf Beran
1 снежня 1938 (1938-12-01) 15 сакавіка 1939 (1939-03-15) Партыя нацыянальнага адзінства[4] Беран(чэшск.) бел.

Урады ў выгнанні (1939—1945)[правіць | правіць зыходнік]

17 кастрычніка 1939 (1939-10-17) года арганізаваная ў Парыжы Янам Шрамекам(чэшск.) бел. нарада абвясціла пра стварэнне Чэхаславацкага нацыянальнага камітэта(чэшск.) бел. на чале з прэзідэнтам у выгнанні Эдвардам Бенешам і часовым віцэ-прэзідэнтам Янам Шрамекам. Нацыянальны камітэт быў прызнаны ўрадамі Вялікабрытаніі і Францыі ў якасці прадстаўніка чэхаславацкага народа. У 1940 годзе пад пагрозай германскай акупацыі Францыі, Нацыянальны камітэт перамясціўся ў Лондан.

9 ліпеня 1940 (1940-07-09) года Эдвард Бенеш паведаміў пра пераўтварэнне Нацыянальнага камітэта ў сістэму часовага дзяржаўнага кіравання, якая ўключала прэзідэнта, урад і дзяржаўны савет. 21 ліпеня 1940 (1940-07-21) года быў створаны Нацыянальны камітэт вызвалення Чэхаславакіі (чэшск.: Národní výbor pro osvobození Československa), ці Часовая дзяржаўная ўстанова Чэхаславакіі (чэшск.: Prozatímní státní zřízení československé) — чэхаславацкі ўрад у выгнанні, які першапачаткова атрымаў дыпламатычнае прызнанне Вялікабрытаніі, а ў далейшым і іншых краін-саюзніц, уключаючы СССР (праз пасольства СССР пры Саюзных урадах у Лондане).

Ён ставіў мэтай адмену прызнання законнасці Мюнхенскага пагаднення і наступнай нямецкай акупацыі Чэхаславакіі і яе аднаўленне ў граніцах 1937 года. Па меры набліжэння вызвалення краіны стала відавочна, што ўрад павінен забяспечваць кіраванне вызваленымі тэрыторыямі, для чаго 3 жніўня 1944 (1944-08-03) года быў прыняты ўказ аб стварэнні прызначанай урадам канцылярыі па кіраванні вызваленай тэрыторыяй на чале з прэзідэнтам Эдвардам Бенешам. 5 красавіка 1945 (1945-04-05) года ў Кошыцах прадстаўнікамі Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў, чэшскага і славацкага нацыянальных сходаў і ўрада ў выгнанні была ўхвалена ўрадавая праграма(чэшск.) бел. («Нацыянальная і дэмакратычная рэвалюцыйная праграма»), якая ў тым ліку пацвердзіла абвешчаныя напярэдадні паўнамоцтвы Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў як часовага ўрада Чэхаславакіі.

старшыня Нацыянальнага камітэта вызвалення Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Кабінет
А
(I—II)
Jan Šrámek.jpg Ян Шрамек(чэшск.) бел.
(1870—1956)
чэшск.: Jan Šrámek
21 ліпеня 1940 (1940-07-21) 12 лістапада 1942 (1942-11-12) Чэхаславацкая народная партыя

(у кааліцыі з Нацыянальнай партыяй працы,
Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй,
Рэспубліканскай партыяй земляробчага і дробнасялянскага насельніцтва і незалежнымі палітыкамі)
Шрамек-I(чэшск.) бел.
12 лістапада 1942 (1942-11-12) 5 красавіка 1945 (1945-04-05) Шрамек-II(чэшск.) бел.

Чэхаславацкая Рэспубліка (1945—1960)[правіць | правіць зыходнік]

У сакавіку 1945 года ў Маскве прадстаўнікамі чэхаславацкага ўрада ў выгнанні і камуністамі быў падпісаны дагавор аб стварэнні Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў (чэшск.: Národní fronta Čechů a Slováků) — аб'яднанні ўсіх антыфашысцкіх і патрыятычных палітычных партый Чэхаславакіі. Першы ўрад Нацыянальнага фронту, які дзейнічаў на вызваленай тэрыторыі, быў прызначаны 5 красавіка 1945 (1945-04-05) года ў Кошыцах. Яго праграма(чэшск.) бел. была абавязковай для выканання ўсімі партыямі Нацыянальнага фронту.

9 мая 1945 (1945-05-09) года была прынята канстытуцыя, якая замацавала народна-дэмакратычныя пераўтварэнні ў краіне. 11 мая 1945 (1945-05-11) года ўрад быў пераведзены ў Прагу. У выніку выбараў 1946 года быў сфарміраваны новы ўрад Нацыянальнага фронту на чале з кіраўніком камуністаў, якія атрымалі перамогу, Клементам Готвальдам. 20 лютага 1948 (1948-02-20) года прадстаўнікі трох партый ва ўрадзе Готвальда падалі ў адстаўку, пасля чаго камуністы абвінавацілі іх у парушэнні прынцыпаў дзейнасці Нацыянальнага фронту і заклікалі да яго змянення на аснове ўключэння ў яго масавых грамадскіх арганізацый (напрыклад, кіраваных імі прафсаюзаў). У выніку лютаўскіх падзей Нацыянальны фронт з кааліцыі палітычных партый трансфармаваўся ў грамадска-палітычнае аб'яднанне пад кантролем камуністаў (астатнія партыі прызналі іх кіруючую ролю), увабраўшы ў сябе многія грамадскія арганізацыі. Кароткі перыяд ад 1945 да 1948 года ў гістарыяграфіі прынята называць Трэцяй Чэхаславацкай Рэспублікай (чэшск.: Třetí republika).

старшыня ўрада Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
10
(I—II)
Zdeněk Fierlinger 1932.jpg Здэнек Фірлінгер
(1891—1976)
чэшск.: Zdeněk Fierlinger
5 красавіка 1945 (1945-04-05) 6 лістапада 1945 (1945-11-06) Чэхаславацкія сацыял-дэмакраты

у складзе Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў,
ва ўрад уваходзілі прадстаўнікі
Дэмакратычнай партыі(славацк.) бел.,
Камуністычнай партыі Чэхаславакіі,
Камуністычнай партыі Славакіі(славацк.) бел.,
Чэхаславацкай нацыянальна-сацыялістычнай партыі,
Чэхаславацкай народнай партыі
Фірлінгер-
I
(чэшск.) бел.
6 лістапада 1945 (1945-11-06) 2 ліпеня 1946 (1946-07-02) Фірлінгер-
II
Шаблон:Ref-ccsбел.
11
(I—II)
Bundesarchiv Bild 183-R90009, Budapest, II. Weltfestspiele, Festumzug, tschechische Delegation (cropped KG).jpg Клемент Готвальд
(1896—1953)
чэшск.: Klement Gottwald
2 ліпеня 1946 (1946-07-02) 25 лютага 1948 (1948-02-25) Камуністычная партыя Чэхаславакіі

у складзе Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў,
ва ўрад уваходзілі прадстаўнікі
Дэмакратычнай партыі(славацк.) бел.,
Чэхаславацкіх сацыял-дэмакратаў,
Камуністычнай партыі Славакіі(славацк.) бел.,
Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыі,
Чэхаславацкай народнай партыі
1946 Готвальд-
I
(чэшск.) бел.
25 лютага 1948 (1948-02-25) 15 чэрвеня 1948 (1948-06-15) Камуністычная партыя Чэхаславакіі

на чале Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў
Готвальд-
II
(чэшск.) бел.
12 Antonín Zápotocký.JPG Антанін Запатацкі
(1884—1957)
чэшск.: Antonín Zápotocký
15 чэрвеня 1948 (1948-06-15) 21 сакавіка 1953 (1953-03-21) 1948(англ.) бел. Запатацкі/
Шыракі-
I
(чэшск.) бел.
13
(I—II)
Viliam Široký.jpg Вільям Шыракі
(1902—1971)
славацк.: Viliam Široký
21 сакавіка 1953 (1953-03-21) 12 снежня 1954 (1954-12-12)
12 снежня 1954 (1954-12-12) 11 ліпеня 1960 (1960-07-11)[5] 1954(англ.) бел. Шыракі-
II
(чэшск.) бел.

Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка (1960—1990)[правіць | правіць зыходнік]

11 ліпеня 1960 (1960-07-11) года была прынята канстытуцыя, якая абвясціла перамогу сацыялізму і змяніла назва краіны на «Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка» (чэшск.: Československá socialistická republika), а таксама якая замацавала кіруючую ролю Нацыянальнага фронту ў грамадска-палітычным жыцці краіны.

1 студзеня 1969 (1969-01-01) года (у адпаведнасці з Канстытуцыйным законам(англ.) бел. № 143 ад 28 кастрычніка 1968 года) Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка стала федэрацыяй дзвюх раўнапраўных дзяржаў — Чэшскай Сацыялістычнай Рэспублікі (чэшск.: Česká socialistická republika) і Славацкай Сацыялістычнай Рэспублікі (славацк.: Slovenská socialistická republika).

старшыня ўрада Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
13
(III)[6]
Viliam Široký.jpg Вільям Шыракі
(1902—1971)
славацк.: Viliam Široký
11 ліпеня 1960 (1960-07-11)[5] 20 верасня 1963 (1963-09-20) Камуністычная партыя Чэхаславакіі

на чале Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў
1960(англ.) бел. Шыракі-III(чэшск.) бел.
14 Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg Ёзаф Ленарт
(1923—2004)
славацк.: Jozef Lenárt
20 верасня 1963 (1963-09-20) 8 красавіка 1968 (1968-04-08) Ленарт(чэшск.) бел.
1964(англ.) бел.
15
(I—III)
(Zari68)Oldrich Cernik.jpg Олдржых Чэрнік
(1921—1994)
чэшск.: Oldřich Černík
8 красавіка 1968 (1968-04-08) 31 снежня 1968 (1968-12-31) 1968(англ.) бел. Чэрнік-I(чэшск.) бел.
31 снежня 1968 (1968-12-31) 27 верасня 1969 (1969-09-27) Чэрнік-II(чэшск.) бел.
27 верасня 1969 (1969-09-27) 28 студзеня 1970 (1970-01-28) Чэрнік-III(чэшск.) бел.
16
(I—VI)
Lubomír Štrougal - P1059081.jpg Любамір Штроўгал
(1924—)
чэшск.: Lubomír Štrougal
28 студзеня 1970 (1970-01-28) 9 снежня 1971 (1971-12-09) Штроўгал-I(чэшск.) бел.
9 снежня 1971 (1971-12-09) 11 лістапада 1976 (1976-11-11) 1971(чэшск.) бел. Штроўгал-II(чэшск.) бел.
11 лістапада 1976 (1976-11-11) 17 чэрвеня 1981 (1981-06-17) 1976(чэшск.) бел. Штроўгал-III(чэшск.) бел.
17 чэрвеня 1981 (1981-06-17) 16 чэрвеня 1986 (1986-06-16) 1981(чэшск.) бел. Штроўгал-IV(чэшск.) бел.
16 чэрвеня 1986 (1986-06-16) 20 красавіка 1988 (1988-04-20) 1986(чэшск.) бел. Штроўгал-V(чэшск.) бел.
20 красавіка 1988 (1988-04-20) 11 кастрычніка 1988 (1988-10-11) Штроўгал-VI(чэшск.) бел.
17 Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg Ладзіслаў Адамец
(1924—)
чэшск.: Lubomír Štrougal
11 кастрычніка 1988 (1988-10-11) 7 снежня 1989 (1989-12-07) Адамец(чэшск.) бел.
18
(I—II)
Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg Марыян Чалфа
(1946—)
славацк.: Marián Čalfa
7 снежня 1989 (1989-12-07) 10 снежня 1989 (1989-12-10) Чалфа-I(чэшск.) бел.
10 снежня 1989 (1989-12-10) 29 сакавіка 1990 (1990-03-29)[7] Камуністычная партыя Чэхаславакіі

у складзе кааліцыйнага ўрада
нацыянальнай згоды, у якім камуністы і апазіцыя мелі аднолькавую колькасць месцаў
Чалфа-II(чэшск.) бел.
Грамадскасць супраць гвалту[8]

у складзе кааліцыйнага ўрада
нацыянальнай згоды

Чэшская і Славацкая Федэратыўная Рэспубліка (1990—1992)[правіць | правіць зыходнік]

Паводле канстытуцыйнага закона Чэхаславацкай Сацыялістычнай Рэспублікі № 81/1990 Sb. ад 29 сакавіка 1990 (1990-03-29) года назва дзяржавы была заменена на Чэхаславацкая Федэратыўная Рэспубліка[9] (чэшск.: Československá federativní republika, славацк.: Česko-slovenská federatívna republika).

Неўзабаве, 20 красавіка 1990 (1990-04-20) года, быў прыняты канстытуцыйны закон № 101/1990 Sb., паводле якога краіна атрымала новую назву — Чэшская і Славацкая Федэратыўная Рэспубліка[10] (чэшск.: Česká a Slovenská Federativní Republika, славацк.: Česká a Slovenská Federatívna Republika).

1 студзеня 1993 (1993-01-01) года ЧСФР была распушчана, Чэшская і Славацкая рэспублікі сталі незалежнымі дзяржавамі.

старшыня ўрада Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
18
(II[11]—III)
Flag of the Czech Republic.svg Марыян Чалфа
(1946—)
славацк.: Marián Čalfa
29 сакавіка 1990 (1990-03-29)[7] 27 чэрвеня 1990 (1990-06-27) Грамадскасць супраць гвалту

у складзе кааліцыйнай урады нацыянальнай згоды
(1986(чэшск.) бел.) (Чалфа-II(чэшск.) бел.)
27 чэрвеня 1990 (1990-06-27) 2 ліпеня 1992 (1992-07-02) Грамадскасць супраць гвалту

у кааліцыі з Грамадзянскім рухам(чэшск.) бел., Хрысціянска-дэмакратычным рухам, Грамадзянскім дэмакратычным альянсам(чэшск.) бел., Грамадзянскай дэмакратычнай партыяй, Камуністычнай партыяй Чэхаславакіі і незалежнымі палітыкамі
1990 Чалфа-III(чэшск.) бел.
19 Strasky.jpg Ян Страскі
(1940—2019)
чэшск.: Jan Stráský
2 ліпеня 1992 (1992-07-02) 31 снежня 1992 (1992-12-31) Грамадзянская дэмакратычная партыя

у кааліцыі з Рухам за дэмакратычную Славакію і Хрысціянска-дэмакратычным саюзам — Чэхаславацкай народнай партыяй.
1992 Страскі(чэшск.) бел.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Masaryk prezidentem i volba první čs. vlády — před 95 lety se poprvé sešlo Revoluční Národní shromáždění
  2. kol. aut.: Československé dějiny v datech. Praha : Svoboda, 1987. ISBN 80-7239-178-X. S. 387.
  3. 25 сакавіка 1919 (1919-03-25) года партыя Чэшская дзяржаўна-прававая дэмакратыя рэгіструецца як Чэхаславацкая нацыянальная дэмакратыя.
  4. Створана 21 лістапада 1938 (1938-11-21) года на аснове распушчаных у сярэдзіне лістапада асноўных партый Чэхаславакіі. Шэраг партый працягнулі існаваць у асяроддзі эміграцыі, а іх прадстаўнікі ўдзельнічалі ў фарміраванні чэхаславацкага ўрада ў выгнанні.
  5. 5,0 5,1 Абвяшчэнне Чэхаславацкай Сацыялістычнай Рэспублікі.
  6. Працяг паўнамоцтваў трэцяга ўрада Вільяма Шыракага.
  7. 7,0 7,1 Дата перайменавання краіны ў Чэхаславацкую Федэратыўную Рэспубліку.
  8. 18 студзеня 1990 (1990-01-18) года Марыян Чалфа перайшоў у грамадска-палітычную арганізацыю Грамадскасць супраць гвалту, якая з'яўлялася славацкім партнёрам Грамадзянскага форума.
  9. Ústavní zákon č. 81/1990 Sb., o změně názvu Československé socialistické republiky
  10. Ústavní zákon č. 101/1990 Sb., o změně názvu Československé federativní republiky
  11. Працяг паўнамоцтваў другога ўрада Марыяна Чалфы.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]