Інфармацыйныя спісы

Прэм’ер-міністры Чэхаславакіі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Старшыня ўрада Чэхаславакіі
Скасаваная
дзяржаўная пасада
Ян Страскі
(апошні на пасадзе)

Краіна Чэхаславакія
Першы на пасадзе Уласціміл Тусар
Апошні на пасадзе Ян Страскі
Заснавана 14 лістапада 1918 (1918-11-14) года
Скасавана 31 снежня 1992 (1992-12-31) года

Старшыня ўрада Чэхаславакіі (чэшск.: předseda vlády Československa, славацк.: predseda vlády Česko-Slovenska) з'яўляўся главой урада Чэхаславакіі, з моманту стварэння Першай Чэхаславацкай Рэспублікі ў 1918 годзе да роспуску Чэшскай і Славацкай Федэратыўнай Рэспублікі ў 1992 годзе.

У перыяды, калі пасада прэзідэнта Чэхаславакіі была вакантнай, некаторыя прэзідэнцкія абавязкі выконваліся старшынёй урада (што не было прама прапісана чэхаславацкімі канстытуцыямі).

Першая і Другая Чэхаславацкія Рэспублікі (1918—1939)[правіць | правіць зыходнік]

Першая Чэхаславацкая Рэспубліка (чэшск.: první Československá republika) — першая чэхаславацкая дзяржава, якая існавала з 1918 года па 1938 год. Яна складалася з Багеміі, Маравіі, Чэшскай Сілезіі, Славакіі і Падкарпацкай Русі.

Рэвалюцыйны нацыянальны сход Чэхаславакіі (чэшск.: Revoluční národní shromáždění, славацк.: Revolučné národné zhromaždenie), вышэйшы прадстаўніцкі і заканадаўчы орган у перыяд стварэння Чэхаславакіі, быў створаны 14 лістапада 1918 (1918-11-14) года на базе Нацыянальнага камітэта на аснове палажэнняў Часовай канстытуцыі. У той жа дзень на першым пасяджэнні[1] ім быў распушчаны абвешчаны ў Парыжы часовы ўрад Томаша Масарыка і зацверджаны ўрад Карала Крамаржа[2]. Пасля мясцовых выбараў 1919 года, якія прынеслі перамогу левым сілам, сход перадаў уладу першаму ўраду Уласціміла Тусара. Праца Рэвалюцыйнага нацыянальнага сходу скончылася пасля прыняцця Канстытуцыйнай Хартыі 1920 года(англ.) бел. і правядзенні на яе аснове выбараў у Нацыянальны сход у красавіку 1920 года.

Пасля падпісання 30 верасня 1938 (1938-09-30) года Мюнхенскага пагаднення (без удзелу прадстаўнікоў Чэхаславакіі) Германія далучыла да сябе Судэцкую вобласць, затым адбыліся новыя тэрытарыяльныя страты на карысць Польшчы і Венгрыі. Традыцыйна пост-мюнхенскі перыяд чэхаславацкай гісторыі з 1 кастрычніка 1938 (1938-10-01) года ці, у залежнасці ад пункта гледжання, з 6 кастрычніка 1938 (1938-10-06) года (даты абвяшчэння аўтаноміі Славакіі), і да ўтварэння 15 сакавіка 1939 (1939-03-15) года на чэшскіх землях Пратэктарата Багеміі і Маравіі, называюць Другой Чэхаславацкай Рэспублікай (чэшск.: Druhá československá republika).

Адзіная чэхаславацкая дзяржава спыніла існаванне пасля абвяшчэння незалежнасці 14 сакавіка 1939 (1939-03-14) года Славацкай Рэспублікі (славацк.: Slovenská republika; у гістарычнай літаратуры названай «Першая Славацкая Рэспубліка»), утварэння 15 сакавіка 1939 (1939-03-15) года на чэшскіх землях германскага Пратэктарата Багеміі і Маравіі і абвяшчэння ў той жа дзень незалежнай Карпацкай Украіны (укр.: Карпатська Україна) на тэрыторыі Падкарпацкай Русі, якая 18 сакавіка 1939 (1939-03-18) года была цалкам акупавана Венгрыяй.

старшыня савета міністраў Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
1 Karel Kramář.jpg Карал Крамарж
(1860—1937)
чэшск.: Karel Kramář
14 лістапада 1918 (1918-11-14) 8 ліпеня 1919 (1919-07-08) Чэшская дзяржаўна-прававая дэмакратыя
Чэхаславацкая нацыянальная дэмакратыя[3]

у кааліцыі з Аграрнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэшскай сацыялістычнай партыяй, Каталіцкай нацыянальнай партыяй Маравіі і незалежнымі палітыкамі
Крамарж
2
(I—II)
Vlastimil Tusar.jpg Уласціміл Тусар
(1880—1924)
чэшск.: Vlastimil Tusar
8 ліпеня 1919 (1919-07-08) 25 мая 1920 (1920-05-25) Чэхаславацкая сацыял-дэмакратычная
рабочая партыя


у кааліцыі з Рэспубліканскай партыяй чэхаславацкага сяла, Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй і незалежнымі палітыкамі
Тусар-I
25 мая 1920 (1920-05-25) 16 верасня 1920 (1920-09-16) 1920 Тусар-II
3
(I)
Jan Černý.jpg Ян Чэрны
(1874—1959)
чэшск.: Jan Černý
16 верасня 1920 (1920-09-16) 27 верасня 1921 (1921-09-27) незалежны Чэрны-I
4 Edvard Beneš.jpg Эдвард Бенеш
(1884—1948)
чэшск.: Edvard Beneš
27 верасня 1921 (1921-09-27) 7 кастрычніка 1922 (1922-10-07) незалежны

у кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Рэспубліканскай партыяй чэхаславацкага сяла, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй і незалежнымі палітыкамі
Бенеш
5
(I—II)
Antonín Švehla.jpg Антанін Швегла
(1873—1933)
чэшск.: Antonín Švehla
7 кастрычніка 1922 (1922-10-07) 9 снежня 1925 (1925-12-09) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй і незалежным палітыкам
Швегла-I
9 снежня 1925 (1925-12-09) 19 сакавіка 1926 (1926-03-19) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. и независимыми политиками
1925 Швегла-II(чэшск.) бел.
3
(II)
Jan Černý.jpg Ян Чэрны
(1874—1959)
чэшск.: Jan Černý
19 сакавіка 1926 (1926-03-19) 13 кастрычніка 1926 (1926-10-13) незалежны Чэрны-II(чэшск.) бел.
5
(III)
Antonín Švehla.jpg Антанін Швегла
(1873—1933)
чэшск.: Antonín Švehla
13 кастрычніка 1926 (1926-10-13) 1 лютага 1929 (1929-02-01) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Глінкавы славацкай народнай партыяй, Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Нямецкай хрысціянска-сацыяльнай народнай партыяй(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Швегла-III(чэшск.) бел.
6
(I—II)
František Udržal.jpg Францішак Удржал
(1866—1938)
чэшск.: František Udržal
1 лютага 1929 (1929-02-01) 7 снежня 1929 (1929-12-07) Удржал-I(чэшск.) бел.
7 снежня 1929 (1929-12-07) 30 кастрычніка 1932 (1932-10-30) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. и незалежнымі палітыкамі
1929(англ.) бел. Удржал-II(чэшск.) бел.
7
(I—III)
Jan Malypetr.jpg Ян Маліпетр
(1873—1947)
чэшск.: Jan Malypetr
30 кастрычніка 1932 (1932-10-30) 14 лютага 1934 (1934-02-14) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянальнай дэмакратыяй, Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Маліпетр-I(чэшск.) бел.
14 лютага 1934 (1934-02-14) 4 чэрвеня 1935 (1935-06-04) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Маліпетр-II(чэшск.) бел.
4 чэрвеня 1935 (1935-06-04) 5 лістапада 1935 (1935-11-05) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
1935(англ.) бел. Маліпетр-III(чэшск.) бел.
8
(I—III)
Milán Hodža.jpg Мілан Годжа
(1878—1944)
славацк.: Milan Hodža
5 лістапада 1935 (1935-11-05) 18 снежня 1935 (1935-12-18) Годжа-I(чэшск.) бел.
18 снежня 1935 (1935-12-18) 21 ліпеня 1937 (1937-07-21) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Нямецкай хрысціянска-сацыяльнай
народнай партыяй
(чэшск.) бел., Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Годжа-II(чэшск.) бел.
21 ліпеня 1937 (1937-07-21) 22 верасня 1938 (1938-09-22) Рэспубліканская партыя земляробчага
і дробнасялянскага насельніцтва


у кааліцыі з Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, Чэхаславацкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй, Чэхаславацкай народнай партыяй, Чэхаславацкай гандлёва-камерцыйнай партыяй сярэдняга класа(чэшск.) бел., Нацыянальным аб'яднаннем(чэшск.) бел., Нямецкай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыяй у Чэхаславакіі(чэшск.) бел., Нямецкім саюзам земляробаў і сельскіх рабочых(чэшск.) бел., Нямецкай хрысціянска-сацыяльнай народнай партыяй(чэшск.) бел. і незалежнымі палітыкамі
Годжа-III(чэшск.) бел.
8
(I—II)
JAN SYROVÝ.jpg Ян Сыравы
(1888—1970)
чэшск.: Jan Syrový
22 верасня 1938 (1938-09-22) 14 кастрычніка 1938 (1938-10-14) незалежны Сыравы-I(чэшск.) бел.
14 кастрычніка 1938 (1938-10-14) 1 снежня 1938 (1938-12-01) Сыравы-II(чэшск.) бел.
9 R. Beran.JPG Рудальф Беран
(1887—1954)
чэшск.: Rudolf Beran
1 снежня 1938 (1938-12-01) 15 сакавіка 1939 (1939-03-15) Партыя нацыянальнага адзінства[4] Беран(чэшск.) бел.

Урады ў выгнанні (1939—1945)[правіць | правіць зыходнік]

17 кастрычніка 1939 (1939-10-17) года арганізаваная ў Парыжы Янам Шрамекам(чэшск.) бел. нарада абвясціла пра стварэнне Чэхаславацкага нацыянальнага камітэта(чэшск.) бел. на чале з прэзідэнтам у выгнанні Эдвардам Бенешам і часовым віцэ-прэзідэнтам Янам Шрамекам. Нацыянальны камітэт быў прызнаны ўрадамі Вялікабрытаніі і Францыі ў якасці прадстаўніка чэхаславацкага народа. У 1940 годзе пад пагрозай германскай акупацыі Францыі, Нацыянальны камітэт перамясціўся ў Лондан.

9 ліпеня 1940 (1940-07-09) года Эдвард Бенеш паведаміў пра пераўтварэнне Нацыянальнага камітэта ў сістэму часовага дзяржаўнага кіравання, якая ўключала прэзідэнта, урад і дзяржаўны савет. 21 ліпеня 1940 (1940-07-21) года быў створаны Нацыянальны камітэт вызвалення Чэхаславакіі (чэшск.: Národní výbor pro osvobození Československa), ці Часовая дзяржаўная ўстанова Чэхаславакіі (чэшск.: Prozatímní státní zřízení československé) — чэхаславацкі ўрад у выгнанні, які першапачаткова атрымаў дыпламатычнае прызнанне Вялікабрытаніі, а ў далейшым і іншых краін-саюзніц, уключаючы СССР (праз пасольства СССР пры Саюзных урадах у Лондане).

Ён ставіў мэтай адмену прызнання законнасці Мюнхенскага пагаднення і наступнай нямецкай акупацыі Чэхаславакіі і яе аднаўленне ў граніцах 1937 года. Па меры набліжэння вызвалення краіны стала відавочна, што ўрад павінен забяспечваць кіраванне вызваленымі тэрыторыямі, для чаго 3 жніўня 1944 (1944-08-03) года быў прыняты ўказ аб стварэнні прызначанай урадам канцылярыі па кіраванні вызваленай тэрыторыяй на чале з прэзідэнтам Эдвардам Бенешам. 5 красавіка 1945 (1945-04-05) года ў Кошыцах прадстаўнікамі Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў, чэшскага і славацкага нацыянальных сходаў і ўрада ў выгнанні была ўхвалена ўрадавая праграма(чэшск.) бел. («Нацыянальная і дэмакратычная рэвалюцыйная праграма»), якая ў тым ліку пацвердзіла абвешчаныя напярэдадні паўнамоцтвы Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў як часовага ўрада Чэхаславакіі.

старшыня Нацыянальнага камітэта вызвалення Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Кабінет
А
(I—II)
Jan Šrámek.jpg Ян Шрамек(чэшск.) бел.
(1870—1956)
чэшск.: Jan Šrámek
21 ліпеня 1940 (1940-07-21) 12 лістапада 1942 (1942-11-12) Чэхаславацкая народная партыя

(у кааліцыі з Нацыянальнай партыяй працы,
Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыяй,
Рэспубліканскай партыяй земляробчага і дробнасялянскага насельніцтва і незалежнымі палітыкамі)
Шрамек-I(чэшск.) бел.
12 лістапада 1942 (1942-11-12) 5 красавіка 1945 (1945-04-05) Шрамек-II(чэшск.) бел.

Чэхаславацкая Рэспубліка (1945—1960)[правіць | правіць зыходнік]

У сакавіку 1945 года ў Маскве прадстаўнікамі чэхаславацкага ўрада ў выгнанні і камуністамі быў падпісаны дагавор аб стварэнні Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў (чэшск.: Národní fronta Čechů a Slováků) — аб'яднанні ўсіх антыфашысцкіх і патрыятычных палітычных партый Чэхаславакіі. Першы ўрад Нацыянальнага фронту, які дзейнічаў на вызваленай тэрыторыі, быў прызначаны 5 красавіка 1945 (1945-04-05) года ў Кошыцах. Яго праграма(чэшск.) бел. была абавязковай для выканання ўсімі партыямі Нацыянальнага фронту.

9 мая 1945 (1945-05-09) года была прынята канстытуцыя, якая замацавала народна-дэмакратычныя пераўтварэнні ў краіне. 11 мая 1945 (1945-05-11) года ўрад быў пераведзены ў Прагу. У выніку выбараў 1946 года быў сфарміраваны новы ўрад Нацыянальнага фронту на чале з кіраўніком камуністаў, якія атрымалі перамогу, Клементам Готвальдам. 20 лютага 1948 (1948-02-20) года прадстаўнікі трох партый ва ўрадзе Готвальда падалі ў адстаўку, пасля чаго камуністы абвінавацілі іх у парушэнні прынцыпаў дзейнасці Нацыянальнага фронту і заклікалі да яго змянення на аснове ўключэння ў яго масавых грамадскіх арганізацый (напрыклад, кіраваных імі прафсаюзаў). У выніку лютаўскіх падзей Нацыянальны фронт з кааліцыі палітычных партый трансфармаваўся ў грамадска-палітычнае аб'яднанне пад кантролем камуністаў (астатнія партыі прызналі іх кіруючую ролю), увабраўшы ў сябе многія грамадскія арганізацыі. Кароткі перыяд ад 1945 да 1948 года ў гістарыяграфіі прынята называць Трэцяй Чэхаславацкай Рэспублікай (чэшск.: Třetí republika).

старшыня ўрада Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
10
(I—II)
Zdeněk Fierlinger 1932.jpg Здэнек Фірлінгер
(1891—1976)
чэшск.: Zdeněk Fierlinger
5 красавіка 1945 (1945-04-05) 6 лістапада 1945 (1945-11-06) Чэхаславацкія сацыял-дэмакраты

у складзе Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў,
ва ўрад уваходзілі прадстаўнікі
Дэмакратычнай партыі(славацк.) бел.,
Камуністычнай партыі Чэхаславакіі,
Камуністычнай партыі Славакіі(славацк.) бел.,
Чэхаславацкай нацыянальна-сацыялістычнай партыі,
Чэхаславацкай народнай партыі
Фірлінгер-
I
(чэшск.) бел.
6 лістапада 1945 (1945-11-06) 2 ліпеня 1946 (1946-07-02) Фірлінгер-
II
Шаблон:Ref-ccsбел.
11
(I—II)
Bundesarchiv Bild 183-R90009, Budapest, II. Weltfestspiele, Festumzug, tschechische Delegation (cropped KG).jpg Клемент Готвальд
(1896—1953)
чэшск.: Klement Gottwald
2 ліпеня 1946 (1946-07-02) 25 лютага 1948 (1948-02-25) Камуністычная партыя Чэхаславакіі

у складзе Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў,
ва ўрад уваходзілі прадстаўнікі
Дэмакратычнай партыі(славацк.) бел.,
Чэхаславацкіх сацыял-дэмакратаў,
Камуністычнай партыі Славакіі(славацк.) бел.,
Чэхаславацкай нацыянал-сацыялістычнай партыі,
Чэхаславацкай народнай партыі
1946 Готвальд-
I
(чэшск.) бел.
25 лютага 1948 (1948-02-25) 15 чэрвеня 1948 (1948-06-15) Камуністычная партыя Чэхаславакіі

на чале Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў
Готвальд-
II
(чэшск.) бел.
12 Antonín Zápotocký.JPG Антанін Запатацкі
(1884—1957)
чэшск.: Antonín Zápotocký
15 чэрвеня 1948 (1948-06-15) 21 сакавіка 1953 (1953-03-21) 1948(англ.) бел. Запатацкі/
Шыракі-
I
(чэшск.) бел.
13
(I—II)
Viliam Široký.jpg Вільям Шыракі
(1902—1971)
славацк.: Viliam Široký
21 сакавіка 1953 (1953-03-21) 12 снежня 1954 (1954-12-12)
12 снежня 1954 (1954-12-12) 11 ліпеня 1960 (1960-07-11)[5] 1954(англ.) бел. Шыракі-
II
(чэшск.) бел.

Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка (1960—1990)[правіць | правіць зыходнік]

11 ліпеня 1960 (1960-07-11) года была прынята канстытуцыя, якая абвясціла перамогу сацыялізму і змяніла назва краіны на «Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка» (чэшск.: Československá socialistická republika), а таксама якая замацавала кіруючую ролю Нацыянальнага фронту ў грамадска-палітычным жыцці краіны.

1 студзеня 1969 (1969-01-01) года (у адпаведнасці з Канстытуцыйным законам(англ.) бел. № 143 ад 28 кастрычніка 1968 года) Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка стала федэрацыяй дзвюх раўнапраўных дзяржаў — Чэшскай Сацыялістычнай Рэспублікі (чэшск.: Česká socialistická republika) і Славацкай Сацыялістычнай Рэспублікі (славацк.: Slovenská socialistická republika).

старшыня ўрада Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
13
(III)[6]
Viliam Široký.jpg Вільям Шыракі
(1902—1971)
славацк.: Viliam Široký
11 ліпеня 1960 (1960-07-11)[5] 20 верасня 1963 (1963-09-20) Камуністычная партыя Чэхаславакіі

на чале Нацыянальнага фронту чэхаў і славакаў
1960(англ.) бел. Шыракі-III(чэшск.) бел.
14 Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg Ёзаф Ленарт
(1923—2004)
славацк.: Jozef Lenárt
20 верасня 1963 (1963-09-20) 8 красавіка 1968 (1968-04-08) Ленарт(чэшск.) бел.
1964(англ.) бел.
15
(I—III)
Jitka Malovaná; Busta Oldřicha Černíka, bronz 1995; Slavín, Praha-Vyšehrad.jpg Олдржых Чэрнік
(1921—1994)
чэшск.: Oldřich Černík
8 красавіка 1968 (1968-04-08) 31 снежня 1968 (1968-12-31) 1968(англ.) бел. Чэрнік-I(чэшск.) бел.
31 снежня 1968 (1968-12-31) 27 верасня 1969 (1969-09-27) Чэрнік-II(чэшск.) бел.
27 верасня 1969 (1969-09-27) 28 студзеня 1970 (1970-01-28) Чэрнік-III(чэшск.) бел.
16
(I—VI)
Lubomír Štrougal - P1059081.jpg Любамір Штроўгал
(1924—)
чэшск.: Lubomír Štrougal
28 студзеня 1970 (1970-01-28) 9 снежня 1971 (1971-12-09) Штроўгал-I(чэшск.) бел.
9 снежня 1971 (1971-12-09) 11 лістапада 1976 (1976-11-11) 1971(чэшск.) бел. Штроўгал-II(чэшск.) бел.
11 лістапада 1976 (1976-11-11) 17 чэрвеня 1981 (1981-06-17) 1976(чэшск.) бел. Штроўгал-III(чэшск.) бел.
17 чэрвеня 1981 (1981-06-17) 16 чэрвеня 1986 (1986-06-16) 1981(чэшск.) бел. Штроўгал-IV(чэшск.) бел.
16 чэрвеня 1986 (1986-06-16) 20 красавіка 1988 (1988-04-20) 1986(чэшск.) бел. Штроўгал-V(чэшск.) бел.
20 красавіка 1988 (1988-04-20) 11 кастрычніка 1988 (1988-10-11) Штроўгал-VI(чэшск.) бел.
17 Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg Ладзіслаў Адамец
(1924—)
чэшск.: Lubomír Štrougal
11 кастрычніка 1988 (1988-10-11) 7 снежня 1989 (1989-12-07) Адамец(чэшск.) бел.
18
(I—II)
Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg Марыян Чалфа
(1946—)
славацк.: Marián Čalfa
7 снежня 1989 (1989-12-07) 10 снежня 1989 (1989-12-10) Чалфа-I(чэшск.) бел.
10 снежня 1989 (1989-12-10) 29 сакавіка 1990 (1990-03-29)[7] Камуністычная партыя Чэхаславакіі

у складзе кааліцыйнага ўрада
нацыянальнай згоды, у якім камуністы і апазіцыя мелі аднолькавую колькасць месцаў
Чалфа-II(чэшск.) бел.
Грамадскасць супраць гвалту[8]

у складзе кааліцыйнага ўрада
нацыянальнай згоды

Чэшская і Славацкая Федэратыўная Рэспубліка (1990—1992)[правіць | правіць зыходнік]

Паводле канстытуцыйнага закона Чэхаславацкай Сацыялістычнай Рэспублікі № 81/1990 Sb. ад 29 сакавіка 1990 (1990-03-29) года назва дзяржавы была заменена на Чэхаславацкая Федэратыўная Рэспубліка[9] (чэшск.: Československá federativní republika, славацк.: Česko-slovenská federatívna republika).

Неўзабаве, 20 красавіка 1990 (1990-04-20) года, быў прыняты канстытуцыйны закон № 101/1990 Sb., паводле якога краіна атрымала новую назву — Чэшская і Славацкая Федэратыўная Рэспубліка[10] (чэшск.: Česká a Slovenská Federativní Republika, славацк.: Česká a Slovenská Federatívna Republika).

1 студзеня 1993 (1993-01-01) года ЧСФР была распушчана, Чэшская і Славацкая рэспублікі сталі незалежнымі дзяржавамі.

старшыня ўрада Пачатак паўнамоцтваў Канец паўнамоцтваў Партыя Выбары Кабінет
18
(II[11]—III)
Flag of the Czech Republic.svg Марыян Чалфа
(1946—)
славацк.: Marián Čalfa
29 сакавіка 1990 (1990-03-29)[7] 27 чэрвеня 1990 (1990-06-27) Грамадскасць супраць гвалту

у складзе кааліцыйнай урады нацыянальнай згоды
(1986(чэшск.) бел.) (Чалфа-II(чэшск.) бел.)
27 чэрвеня 1990 (1990-06-27) 2 ліпеня 1992 (1992-07-02) Грамадскасць супраць гвалту

у кааліцыі з Грамадзянскім рухам(чэшск.) бел., Хрысціянска-дэмакратычным рухам, Грамадзянскім дэмакратычным альянсам(чэшск.) бел., Грамадзянскай дэмакратычнай партыяй, Камуністычнай партыяй Чэхаславакіі і незалежнымі палітыкамі
1990 Чалфа-III(чэшск.) бел.
19 Strasky.jpg Ян Страскі
(1940—2019)
чэшск.: Jan Stráský
2 ліпеня 1992 (1992-07-02) 31 снежня 1992 (1992-12-31) Грамадзянская дэмакратычная партыя

у кааліцыі з Рухам за дэмакратычную Славакію і Хрысціянска-дэмакратычным саюзам — Чэхаславацкай народнай партыяй.
1992 Страскі(чэшск.) бел.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Masaryk prezidentem i volba první čs. vlády — před 95 lety se poprvé sešlo Revoluční Národní shromáždění
  2. kol. aut.: Československé dějiny v datech. Praha : Svoboda, 1987. ISBN 80-7239-178-X. S. 387.
  3. 25 сакавіка 1919 (1919-03-25) года партыя Чэшская дзяржаўна-прававая дэмакратыя рэгіструецца як Чэхаславацкая нацыянальная дэмакратыя.
  4. Створана 21 лістапада 1938 (1938-11-21) года на аснове распушчаных у сярэдзіне лістапада асноўных партый Чэхаславакіі. Шэраг партый працягнулі існаваць у асяроддзі эміграцыі, а іх прадстаўнікі ўдзельнічалі ў фарміраванні чэхаславацкага ўрада ў выгнанні.
  5. 5,0 5,1 Абвяшчэнне Чэхаславацкай Сацыялістычнай Рэспублікі.
  6. Працяг паўнамоцтваў трэцяга ўрада Вільяма Шыракага.
  7. 7,0 7,1 Дата перайменавання краіны ў Чэхаславацкую Федэратыўную Рэспубліку.
  8. 18 студзеня 1990 (1990-01-18) года Марыян Чалфа перайшоў у грамадска-палітычную арганізацыю Грамадскасць супраць гвалту, якая з'яўлялася славацкім партнёрам Грамадзянскага форума.
  9. Ústavní zákon č. 81/1990 Sb., o změně názvu Československé socialistické republiky
  10. Ústavní zákon č. 101/1990 Sb., o změně názvu Československé federativní republiky
  11. Працяг паўнамоцтваў другога ўрада Марыяна Чалфы.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]