Эндрэ Адзі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Эндрэ Адзі
Ady Endre
Endre Ady.jpg
Асабістыя звесткі
Псеўданімы: венг.: Ida
Дата нараджэння: 22 лістапада 1877(1877-11-22)[1][2][…]
Месца нараджэння: Эрміндсент, Трансільванія, Аўстра-Венгрыя
Дата смерці: 27 студзеня 1919(1919-01-27)[4][1][…] (41 год)
Месца смерці: Будапешт, Каралеўства Венгрыя
Пахаванне:
Грамадзянства:
Альма-матар:
Літаратурная дзейнасць
Род дзейнасці:
Жанр: вершы
Мова твораў: венгерская
Дэбют: Вершы (венг.: Versek). Дэбрэцэн, 1899
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Э́ндрэ А́дзі, або А́ды (венг.: венг.: Ady Endre; 22 лістапада 1877, с. Эрміндсент, Аўстра-Венгрыя, цяпер Румынія — 27 студзеня 1919, Будапешт, Каралеўства Венгрыя) — венгерскі паэт, публіцыст.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў вёсцы Эрміндсент(рум.) бел. (цяпер знаходзіцца ў румынскім жудзецы Сату-Марэ і пераназвана ў гонар паэта). Бацька Эндрэ Адзі — збяднелы трансільванскі дваранін Лёрынц Адзі (венг.: Ady Lőrinc) быў дробным землеўладальнікам, маці, Марыя Пастар (венг.: Pásztor Mária), адбывалася з сям'і пратэстанцкага прапаведніка.

Адукацыя Адзі атрымліваў спачатку ў рэфармацкай школе, якую скончыў з адзнакай, маючы толькі дзве адзнакі «добра» (па матэматыцы і старажытнагрэчаскай мове), а затым — на юрыдычным факультэце Дэбрэцэнскага ўніверсітэта. З 1899 года працаваў журналістам у мясцовай газеце Debreceni Hírlap да свайго пераезду ў Арадзю (венг.: Nagyvárad, рум.: Oradea).

Памёр 27 студзеня 1919 года ў Будапешце, пахаваны на могілках Керэпешы.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Першы зборнік «Вершы» (1899). У зборніках «Новыя вершы» (1906), «Кроў і золата» (1907), «Хацеў бы, каб мяне любілі» (1909), «На чале мерцвякоў» (1918), прасякнутых рэвалюцыйна-рамантычнай сімволікай, вытокі якой у фальклорных і біблейскіх вобразах, — непрыняцце тагачаснай рэчаіснасці, душэўная драма і пакуты чалавека XX ст., трагізм венгерскай гісторыі, пратэст супраць сусветнай вайны і адначасова вера ў ачышчальную сілу дэмакратычнай рэвалюцыі. У вершах традыцыі класічнай венгерскай паэзіі цесна перапляталіся з мадэрнісцкімі павевамі. Пасмяротны зборнік «Апошнія караблі» (1923)[5].

Пераклады[правіць | правіць зыходнік]

На беларускую мову асобныя яго вершы перакладалі М. Аўрамчык, М. Калачынскі, Ю. Свірка, Я. Семяжон, М. Хведаровіч[5].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  2. 2,0 2,1 Roux P. d. Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — Vol. 1. — P. 20. — ISBN 978-2-221-06888-5
  3. Endre Ady // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Ади Эндре // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.
  5. 5,0 5,1 Адзі Эндрэ. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. ISBN 985-11-0036-6.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.