Альфонса V Вялікадушны

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Альфонса V Вялікадушны
ісп.: Alfonso V el Magnánimo
Альфонса V Вялікадушны
сцяг
18-ы кароль Арагона
1416 — 1458
Папярэднік: Фердынанд I Справядлівы
Пераемнік: Хуан II Бязверны
сцяг
8-ы кароль Неапаля
1435 — 1458
(пад імем Альфонс I)
Папярэднік: Джаванна II
Пераемнік: Фердынанд I
сцяг
23-і кароль Сіцыліі
1416 — 1458
(пад імем Альфонс I)
Папярэднік: Фердынанд I Справядлівы
Пераемнік: Хуан II Бязверны
 
Нараджэнне: 1394(1394)
Медзіна-дэль-Кампа
Смерць: 27 чэрвеня 1458(1458-06-27)
Неапаль
Пахаваны: манастыр Паблет
Род: Трастамара
Бацька: Фердынанд I Справядлівы
Маці: Элеанора Альбукеркская
Жонка: Марыя Кастыльская
Дзеці: Фердынанд Трастамара
Марыя Трастамара
Элеанора Трастамара

Альфонса V Вялікадушны (ісп.: Alfonso V el Magnánimo; 1394, Медзіна-дэль-Кампа — 27 чэрвеня 1458, Неапаль) — кароль Арагона і Сіцыліі з 1416 года, кароль Неапаля пад імем Альфонс I з 1435 года. Прадстаўнік дынастыі Трастамара.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Сын караля Арагона і Сіцыліі Фердынанда I Справядлівага і Элеаноры Альбукеркскай[en] (1374—1435). У 1416 годзе атрымаў у спадчыку ад бацькі прастол.

У 1420 годзе ўступіў у вайну з Генуяй за ўладанне Корсікай.

У 1420 годзе Альфонса быў усыноўлены бяздзетнай неапалітанскай каралевай Джаваннай II, супраць якой распачаў вайну прэтэндэнт на Неапаль у трэцім пакаленні Людовік III Анжуйскі. У верасні 1420 года Альфонс V са сваім флотам прыбыў у Неапаль і быў абвешчаны сынам і спадчыннікам Джаванны і атрымаў традыцыйны для неапалітанскіх спадчыннікаў прастола тытул герцага Калабрыйскага. Вайна Альфонса V і Джаванны II супраць Людовіка III Анжуйскага скончылася ў 1422 годзе перамогай Альфонса.

Неўзабаве адносіны паміж Альфонса і Джаваннай II пагоршыліся. Альфонса, грэбуючы правамі сваёй прыёмнай маці, паводзіў сябе як кароль Неапаля, жыў у палацы каралевы, яго гвардыя неаднаразова ўступала ў сутычкі з прыдворнымі каралевы. У маі 1423 года Альфонса зманам заманіў да сябе Карачола, фаварыта Джаванны II, а затым паспрабаваў арыштаваць і саму каралеву. Папярэджаная загадзя Джаванна II бегла з Неапаля ў Аверсу пад абарону свайго кандацьера Сфорцы, абвясціла пра адхіленне Альфонса ад правоў на пераход у спадчыну прастола і ўсынавіла замест яго Людовіка III Анжуйскага.

У самым пачатку адноўленай вайны Альфонса V быў вымушаны з'ехаць у Арагон. У адсутнасць Альфонса яго прыхільнікі пацярпелі паражэнне, утрымаўшы толькі некалькі прыбярэжных гарадоў. Джаванна II абвясціла сваім спадчыннікам Людовіка III Анжуйскага, а пасля яго смерці ў 1434 годзе — яго брата Рэнэ Добрага.

Да моманту смерці Джаванны II (2 лютага 1435 года) Рэнэ Добры, які вёў працяглую барацьбу за герцагства Латарынгія, знаходзіўся ў палоне. Альфонса V, скарыстаўшыся адсутнасцю законнага спадчынніка, захапіў Неапаль. Вызваліўшыся з палону, Рэнэ Добры прыбыў у Неапаль толькі ў 1438 годзе. Вайна паміж каралямі-супернікамі скончылася ў 1442 годзе перамогай Альфонса V. У тым жа годзе Папа, вярхоўны суверэн Неапаля, прызнаў Альфонса каралём гэтай дзяржавы.

У 1442—1458 гадах Альфонса ўвесь час жыў у Неапалі, аддаючы перавагу Італіі, а не сваім спадчынным уладанням. Кароль вёў раскошны лад жыцця, атачыў сябе шматлікімі фаварыткамі, пераканаў шматлікіх арагонскіх і сіцылійскіх вяльможаў перасяліцца ў Неапаль, што надало яго двару нябачаны раней бляск. Альфонса праславіўся як мецэнат, апекаваючыся над вучонымм і мастакамм. Гады яго валадарання пакінулі пра сябе памяць як сапраўдны залаты век, час свету, небывалага для Неапаля, які раней раздзіраўся войнамі.

Альфонса V быў жанаты на сваёй стрыечнай сястры, Марыі Кастыльскай[en] (14 лістапада 1401 — 4 верасня 1458), дачцы кастыльскага караля Энрыке III, але не пакінуў законных дзяцей. Спадчыннікам Альфонса ў яго спадчынных уладаннях — Арагоне і Сіцыліі — стаў яго брат Хуан II Бязверны. Набытае шляхам усынаўлення і заваявання Неапалітанскае каралеўства Альфонса завяшчаў свайму пазашлюбнаму сыну Фердынанду I (1423—1494).

Лічыцца заснавальнікам Барселонскага ўніверсітэта.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Папярэднік:
Фердынанд I Справядлівы
Кароль Арагона
1416—1458
Пераемнік:
Хуан II Бязверны
Папярэднік:
Джаванна II
Кароль Неапаля
1435—1458
Пераемнік:
Фердынанд I