Чырвоная Русь

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Чырвоная Русь (Rotreussen) на нямецкай карце 1892 года, якая адлюстроўвае Рэч Паспалітую ў 1660 годзе

Чырвоная Русь — традыцыйная назва некаторых усходнеславянскіх тэрыторый (пераважна Галічыны і Валыні), а таксама сучаснай Беларусі, у заходнееўрапейскіх крыніцах XVIXIX стагоддзяў.

Тэрмін Чырвоная Русь пачаў ужывацца на Захадзе прыкладна тады ж, калі і Чорная Русь, і працяглы час канкураваў з ім за «права» абазначаць адныя і тыя ж тэрыторыі. В. Насевіч мяркуе, што, магчыма, «калісьці было адно супрацьпастаўленне (белы — чорны ці белы — чырвоны), якое затым расшчапілася на два». Магчыма, упершыню назва Чырвоная Русь з'явілася ў «Хроніцы Канстанцкага сабору» Ульрыха фон Рыхенталя (1420-я гады). Прычым мяркуючы па тым, што да яе быў аднесены Смаленск, менавіта Чырвонай называлі тады тую частку Русі, якая ўваходзіла ў склад ВКЛ, — задоўга да таго, як яе пачалі трывала называць Белай. На карце Фра Маўра (1459) побач з Літвой знаходзілася не Белая, а менавіта Чырвоная Русь. У яе ўваходзілі нібыта і Кіеў, і высунутая далёка на захад, у параўнанні з рэальнасцю, Разань. Паводле Яна Ласкага (1514), чырвоныя русіны «знаходзяцца ў складзе Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага». На глобусе 1535 года землі на поўдзень ад Жамойці названыя Plescovia Rubea, гэта значыць «Чырвоная Пскоўшчына» (чытай: Чырвоная Русь). На карце Вопеля 1566 года паўночны край Rote Reussen дасягае Слуцка і Капыля. Такім чынам, менавіта Чырвоная Русь была першай з «каляровых» назваў, якую на Захадзе свядома ўжывалі для абазначэння ў тым ліку тэрыторыі сучаснай Беларусі. Аднак ужо на Айхштэцкай карце 1491 года Rubea Russia паказаная ў традыцыйным пазней значэнні «Галіцка–Валынская Русь».

У апісанні Сымона Старавольскага, польскага гісторыка і географа XVII ст., Чырвоная Русь ад поўдня межавала з Венгрыяй, Малдавіяй, Бесарабіяй, з поўначы — з Белай Руссю, якая ляжыць па-над рэкамі Стыр і Прыпяць, з захаду — з Малой Польшчай, з усходу — стэпамі Скіфіі і царствам Масковіі.

Пасля 1772 года для Чырвонай Русі аўстрыйскай уладай афіцыйна ўжывалася назва Галіцыя і Ладамерыя, часам (у навуцы і публіцыстыцы) ужывалася і далей назва Чырвоная Русь.

Як і ў выпадку з Белай і Чорнай Руссю, гэты стэрэатып з часам настолькі глыбока пранік у свядомасць гісторыкаў, што яны часта прыпісваюць ужыванне гэтай назвы такім крыніцам, у якіх ён на самай справе не сустракаецца.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Гістарычныя рэгіёны Беларусі Шаблон:Гістарычныя вобласці рассялення ўкраінцаў