Анарэ Дам’е

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Анарэ Дам’е
фр.: Honoré Daumier
Фатаграфія
Дата нараджэння 26 лютага 1808(1808-02-26)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 10 лютага 1879(1879-02-10)[6][3][…] (70 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Жонка Alexandrine Dassy[d]
Род дзейнасці мастак, архітэктурны чарцёжнік, карыкатурыст, скульптар, літограф, гравёр, ілюстратар, графік
Месца працы
Жанр Карыкатура[4] і фігурка[d][4]
Мастацкі кірунак рэалізм[d][14]
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

Анарэ Віктарэн Дам’е (фр. Honoré Victorin Daumier; 26 лютага 1808 — 10 лютага 1879) — французскі мастак-графік, жывапісец і скульптар, найбуйнейшы майстар палітычнай карыкатуры XIX стагоддзя.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Анарэ Дам’е нарадзіўся ў Марселі ў 1808 годзе ў сям’і шкляншчыка. З дзяцінства захапляўся маляваннем, асвоіў майстэрства літографа. Спачатку зарабляў на жыццё стварэннем літаграфій-ілюстрацый для музычных і рэкламных выданняў. У 1832 годзе за карыкатуру на караля («Гарганцюа», 1831) Дам’е быў на паўгода зняволены ў турму. З 1848 па 1871 год стварыў не менш за чатыры тысячы літаграфій і яшчэ столькі ж ілюстрацый алоўкам.

Набыў у 1840-х гадах гучную вядомасць карыкатурамі на палітычныя абставіны, грамадскае і прыватнае жыццё выдатных людзей тагачаснай Францыі. У эпоху Луі-Філіпа пачаў працаваць у сатырычным часопісе Caricature Шарля Філіпона. Сатырычныя малюнкі Дам’е пачалі з’яўляцца ў часопісе «Charivari». Гэта былі сцэны з «Прыгод Рабера Макера» (з подпісамі Філіпана).

За гэтай серыяй ішлі іншыя, пад загалоўкамі: «Les Actualites», «Les Divorceuses», «Les Femmes socialistes», «Les Philantropes du jour», «Les Grecs», «Les Gens de justice», «Les Pastorales», « Locataires el proprietaires», «Les beaux jours de la vie» і г. д. Рэвалюцыя 1848 г. даставіла змест двум цікавым яго альбомам: «Idylles parlementaires» і «Les Representants representes». У 1871 годзе Дам’е запісаўся ў члены Парыжскай камуны.

Ён працягваў пісаць карціны да самай смерці, нават калі зусім аслеп.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар вострагратэскавых карыкатур на кіруючыя вярхі грамадства, у т.л. на караля Луі Філіпа. Асновай для серыі літаграфічных партрэтаў-шаржаў «Славутасці залатой сярэдзіны» (1832—33) сталі скульптурныя эскізы-бюсты палітычных дзеячаў (1830—32, захавалася 36 бюстаў). У літаграфіях 1834 Анарэ Дам’е выкрываў бяздарнасць і своекарыслівасць улад («Заканадаўчае чэрава», «Усе мы сумленныя людзі, абдымемся»), ствараў вобразы рабочых («Сучасны Галілей», «Вуліца Транснанен 15 красавіка 1834 года» і інш.).

Пасля забароны ў 1835 палітычнай карыкатуры звярнуўся да бытавой сатыры: серыя «Карыкацюрана» (1836— 38), «Лётныя ў жыцці» (1843—46), «Добрыя буржуа» (1846—49). У перыяд і пасля рэвалюцыі 1848—49 стварыў (спачатку ў статуэтцы, потым у шэрагу літаграфій) абагульнены вобраз палітычнага прайдзісвета Ратапуаля.

«Дон Кіхот» (каля 1868).

У жывапісе Анарэ Дам’е па-наватарску пераасэнсоўваліся традыцыі рамантызму, трагічная велічнасць спалучалася з гратэскам, драма з сатырай, вострая характарнасць вобразаў са свабодай пісьма, смелай абагульненасцю формаў, выразнасцю пластыкі і светлавымі эфектамі. У яго карцінах адлюстраваліся пафас рэвалюцыйнай барацьбы («Паўстанне», каля 1848), прыгажосць простага чалавека («Прачка», каля 1859—60); улюбёнымі матывамі жывапісу былі цырк, тэатр, вандроўныя камедыянты: «Меладрама» (каля 1856—60), «Крыспэн і Скапэн» (каля 1860), серыя карцін «Дон Кіхот» (каля 1868) і інш.

Яго гратэскныя, знарочыста грубіянска выкананыя выявы выклікалі захапленне Манэ і Дэга; існуе меркаванне, што Дам’е быў першым імпрэсіяністам.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 L'HumanitéRF: 1999. — ISSN 0242-6870; 2496-8617
  2. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. 3,0 3,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118523880 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 16 кастрычніка 2015.
  4. 4,0 4,1 4,2 RKDartists
  5. 5,0 5,1 The Fine Art Archive
  6. 6,0 6,1 Lavigne H. état civil d'artistes françaisParis: 1881. — P. 162.
  7. Honoré Daumier
  8. https://www.theartstory.org/artist/daumier-honore/life-and-legacy
  9. 9,0 9,1 Le Figaro, Figaro / A. BrézetParis: Société du Figaro, 1880. — 322497 экз. — ISSN 0182-5852; 2496-8994
  10. Moiroux J. Le cimetière du Père-LachaiseParis: 1908. — P. 121.
  11. Gil BlasRF: 1880. — ISSN 1149-9397; 2420-2401
  12. artist list of the National Museum of Sweden — 2016.
  13. LIBRIS — 2012. Праверана 24 жніўня 2018.
  14. https://www.nga.gov/collection/artist-info.1209.html

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]