Васіль Цімафеевіч Якавенка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Васіль Цімафеевіч Якавенка
Yakavenka-Vasil.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння:

5 мая 1936(1936-05-05) (81 год)

Месца нараджэння:

Пажыхар, Парыцкі раён, БССР, СССР

Грамадзянства:

Flag of Belarus.svg Беларусь

Альма-матар:

Беларускі дзяржаўны каледж прамысловасці будаўнічых матэрыялаў[d]
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт

Літаратурная дзейнасць
Род дзейнасці:

публіцыст, пісьменнік, грамадскі дзеяч

Пакутны век: трылогія. 2-е выд. — Мн.: БелСаЭС «Чарнобыль», 2009.

Васіль Цімафеевіч Якавенка (нар. 5 мая 1936, в. Пажыхар, Светлагорскі раён Гомельская вобласць) — беларускі празаік, публіцыст, грамадскі дзеяч.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 5 мая 1936 г. у вёсцы Пажыхар былога Васілевіцкага, цяпер Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці, у сялянскай сям'і.

Вучыўся ў Васілевіцкай беларускай школе, у 1956 г. скончыў Беларускі індустрыяльны тэхнікум па спецыяльнасці геолаг. Служыў у Групе Савецкіх Войскаў у Германіі (1956—1958). Працаваў майстрам па здабычы фрезернага торфу на торфапрадпрыемстве «Васілевічы-2», тэхнікам, інжынерам у розных геалагічных партыях і праектных інстытутах рэспублікі, рэдактарам на Беларускім радыё. У 1966 г. завочна скончыў БДУ. У 1972—1977 гг. — рэдактар аддзела навукі і мастацтва, потым аддзела нарыса і публіцыстыкі літаратурнага часопіса «Полымя». У 1977—1978 гг. — адказны сакратар праўлення Саюза кінематаграфістаў БССР. З 1990 г. — кіраўнік Беларускага сацыяльна-экалагічнага саюза «Чарнобыль». Заснавальнік і галоўны рэдактар газеты «Набат» (1991—1996), сайта «Мы — нацыя!». З 1977 года член Саюза пісьменнікаў БССР і СССР.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

У друку выступае з 1948 года (газеты «Зорька», «Гомельская праўда»), з мастацка-публіцыстычнымі творамі — з 1962 (газета «Калгасная праўда»). Піша на беларускай і рускай мовах. Выдаў тры кнігі ў перакладзе на рускую мову.

Самыя значныя творы В. Ц. Якавенкі — раман «Надлом», трылогія «Пакутны век».

Грамадская дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

У 1980-я гады, выяўляючы сябе эколагам, актыўна выступаў супраць вялікага меліярацыйнага праекта абвалавання і спрамлення рэчышча Прыпяці, асушэння яе шырокай поймы, што пагражала Беларусі пустыняй. На падрыхтаванай ім разам з паплечнікамі навукова-практычнай канферэнцыі ў Доме літаратара ў1988 годзе, В. Ц. Якавенка выступіў з дакладам «Ці ёсць у нас канцэпцыя гаспадарання?». У ліку ўдзельнікаў былі акадэмікі і міністры…Разгарнулася працяглая і зацятая дыскусія. Праект меліярацыі поймы Прыпяці быў скасаваны, і адсюль пайшоў паварот да новай нацыянальнай палітыкі ў меліярацыі.

Таксама В. Ц. Якавенка заснаваў ГА Беларускі сацыяльна-экалагічны саюз «Чарнобыль» і актыўна ўдзельнічаў у раскрыцці наступстваў Чарнобыльскай катастрофы, спрыянні аздараўленню дзяцей за мяжой, а таксама на месцы, у сумесна адкрытым беларуска-японскім санаторыі «Кюсю-на-Свіслачы» (у спарткомплексе «Стайкі» пад Мінскам у 1992–1996 гадах). У 1991 годзе заснаваў і рэдагаваў па 1996 год уключна сацыяльна-экалагічную газету «НАБАТ», якая карысталася сталым поспехам і падтрымкай далёка за межамі Беларусі.

У апошнія гады, ён з’яўляецца каардынатарам грамадзянскай ініцыятывы «Інстытут нацыянальнай памяці». У 2007 годзе рэдагаваў грамадскі бюлетэнь «Рэха ГУЛАГу». Арганізаваў і правёў пры падтрымцы акадэмікаў, дзеячаў культуры і шырокай грамадскасці ў 2009 годзе акцыю ў падтрымку беларускай мовы, якая набыла была шмат прыхільнікаў таксама сярод уладнага люду, але не атрымала свайго завяршэння. Ён актыўна выступае з эсэ і публіцыстычнымі артыкуламі па пытаннях нацыянальнай беларускай спадчыны. Прапагандуе этнакультурнае і нацыянальнае развіццё ў палітычным жыцці краіны (брашура «Як знайсці духоўнасць і гармонію ў грамадстве»).

Прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Кнігі[правіць | правіць зыходнік]

  • Земля, открытая нами : художественные очерки. — Мінск : Маст. літ., 1971.
  • Пробны камень : нарысы. — Мінск : Маст. літ., 1974.
  • Приручение земли. — М. : Политиздат, 1975. (Сер. «Повести о делах и людях партии»).
  • Пакуль сонца ў зеніце : аповесць у нарысах. — Мінск : Маст. літ., 1977.
  • Персона нон грата : п'еса (у сааўтарстве з М. Місюком) пастаўлена ў Магілёўскім абласным тэатры імя Дуніна-Марцінкевіча (1981) // Гаючая квецень. Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 2004.
  • Через гать : очерки. — М. : Сов. писат., 1982.
  • Дайсці да ладу : нарысы. — Мінск : Маст. літ., 1985.
  • Вясковыя дыспуты : падарожнае эсэ. — Мінск : Маст. літ., 1987.
  • Другой зямлі не будзе : публіцыстычныя аповесці, нарысы. — Мінск : Маст. літ., 1989.
  • На что нам жизнь дана : повести, очерки. — М. : Сов. писат., 1991.
  • Смяльчак Лузь : казкі. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 1995.
  • Чорная ружа : Казкі. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 1996.
  • Чернобыль. Десять лет спустя : эссе. — Минск : БелСоЭС «Чернобыль», 1996.
  • Сказ пра беларусаў : публіцыстыка, вершы / у сааўт. з Л. Эмілітам. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 2000.
  • Крушэнне на ростані : эсэ, артыкулы, гутаркі. — Мінск : Бел. кнігазбор, 2002.
  • Надлом. — Мінск : Бел. кнігазбор, 2003. (Сер. «Беларускі гістарычны раман»).
  • Пакутны век : трылогія. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 2006.
  • Нячывелле : апавяданні, публіцыстыка, дакументы. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 2008.
  • Пакутны век : трылогія. 2-е выд. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 2009.
  • Прывіды Шанхая над Свіслаччу: эсэ, гутаркі, артыкулы. –– Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль». –– 2011.
  • Надлом. Кручина вековая (Пакутны век) : трилогия. –– Санкт-Петербург : Нестор-История. –– 2015.
  • Як знайсці духоўнасць і гармонію ў грамадстве: эсэ, брашура. –– Мінск : Тэхналогія. –– 2015.

Асобныя творы ў калектыўных зборніках[правіць | правіць зыходнік]

  • Пройдуць гады. — Мінск : Маст. літ., 1968.
  • В судьбе природы — наша судьба : писатели об экологических проблемах. — М. : Худ. лит., 1990.
  • Птушка шчасця : зборнік казак. — Мінск : Юнацтва, 1991.
  • Земля тревоги нашей : публицистическое издание. — Минск : Ураджай, 1991.
  • След чорнага ветру : зборнік сачыненняў школьнікаў. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 1995. (Перакладзены на японскую, партугальскую і нямецкую мовы).
  • Письма к живым : дайджест газеты «Набат» / общ. ред В. Яковенко. — Минск : БелСоЭС «Чернобыль», 1999
  • Гаючая квецень : творы, напісаныя медыкамі. — Мінск : БелСаЭС «Чарнобыль», 2004.
  • Якавенка, Василь. Връщането на земята // Антология белорускай прозы / сост. В. Ипатова. — София : Илинда — Евтимов, 2005. — С. 286—292.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Акинчиц, И. Глумление над исторической памятью народа // Товарищ. — 2007. — 11 янв.
  • Багамолава, А. Моўная адметнасць сучаснага гістарычнага рамана // Наша слова. — 2004. — 30 чэрв.
  • Буланда, В. Веліч праўды ў трылогіі В. Якавенкі “Пакутны век”// Роднае слова. –– 2015. — № 7.
  • Васілеўскі, П. Як «тутэйшыя» сталі нацыяй // Народная воля. — 2007. — 8 лют.
  • Гранін, Д. Пра загадку беларусаў і трылогію В. Якавенкі “Надлом. Кручина вековая» // Наша слова. –– 2015. — № 29. — 22 ліп.
  • Гучок, Я. Раман без берагоў // Дзеяслоў. –– 2010. —  № 6.
  • Здановіч, І. Мінулае вачыма беларуса // Раённыя будні (Пружаны). — 2004. — 22 чэрв.
  • Каленкович, И. Летопись подвига // Заря (Брест). — 1978. — 30 ноября.
  • Картановіч, В. Пакуль сонца ў зеніце // Гомельская праўда. — 1978. — 30 ліст.
  • Кенька, М. Дарога жыцця : штрыхі да партрэта пісьменніка Васіля Якавенкі // Роднае слова. — 2006. — № 5. — С. 15-17.
  • Лапіцкая, А. Не па канонах // Літаратура і мастацтва. –– 2015. — 27 сак.
  • Лойка, А. Мастацкі ўзор і веліч праўды // Наша слова. — 2008. — 12 лістап. — № 46.
  • Лысенка, А. Человек и его заботы // Неман. — 1983. — № 7.
  • Малько, М. Выяўленне нацыі // Дзеяслоў. — 2010. — № 6.
  • Малько, М. Надлом // Народная воля. — 2003. — 12 верас.
  • Маслоўскі, В. Дапамагае выпрастацца «Надлом» // Наша слова. — 2004. — 24 сак.
  • Мімрык, А. Укрыжаваная гісторыя // Настаўніцкая газета. — 2003. — 18 верас.
  • Мяльгуй, А. Чытаючы 2-е выданне рамана «Пакутны век» // Новы час. — 2009. — 19 снеж.
  • «Пакутны век» Васіля Якавенкі : Гучок, Я. Раман без берагоў ; Аляшкевіч, М. Цяжкая кніга ; Малько, М. Выяўленне нацыі ; Мартыненка, В. Вяртанне эпасу ; Гонта, М. Дыназаўр у мегаполісе // Дзеяслоў. — 2010. — Снеж. — № 4 (49).
  • Паўлоўскі, Б. На слізкім раздарожжы… // Вечерний Брест. — 2009. — 16 верас.
  • Рагуля, А. Накаты: этнос на историческом перевале // Перербургские строчы. –– 2015.
  • Рагуля, А. Панорама білоруського буття в епопеі В. Яковенка “Стражденна доба” // Украінська літературна газета. –– 2012. — № 22–23.
  • Рагуля, А. Светласкоп Васіля Якавенкі // Наша слова. — 2010. — 15 снеж. — № 50.
  • Рагуля, О. Світлоскоп Василя Яковенка // Літературна Україна. — 2007. — 16 жн. — № 31.
  • Сакалоўскі, У. З эпохай — твар у твар : гутарка з беларускім пісьменнікам Васілём Якавенкам // Наша слова. — 2006. — 3 мая. — № 18. — С. 3.
  • Старахатні, Я. Праўда, якую хаваюць ад маладога пакалення // Народная воля. — 2007. — 15 чэрв.
  • Сцяпанаў, Л. Пакутны век працягваецца // Наша слова. — 2008. — 29 кастр.
  • Тарасевіч, З. З-пад завалаў гісторыі // Народная воля. — 2007. — 15 чэрв.
  • Цыркуноў, А. Няўдачы ад бяспсмяцтва // Новы час. — 2009. — 28 лют.
  • Чапурны, В. Енциклопедія білоруської покути // Сіверщина (Чарнігаў). — 2009. — 19 крас.
  • Швэдзэк, М. Нячывелле Васіля Якавенкі // Беларус (ЗША). — 2009. — Студз. — № 552.
  • Швэдзюк, М. Брава, спадар Якавенка // Народная воля. — 2007. — 15 чэрв.
  • Швэдзюк, М. Пакутны век Васіля Якавенкі // Беларус (ЗША) . — 2007. — Ліп. — № 534.
  • Шымук, В. Жыццёвымі прасцягамі // Звязда. — 1978. — 2 ліст.
  • Юрэвіч, У. Па дарозе ўгору // Полымя. — 1975. — № 10.
  • Явар, С. Высокім парыванням продкаў прысвячае // Літаратура і мастацтва. — 2003. — 28 сак.
  • Якавенка Васіль. «Пакутны век» у асвятленні пісьменніка Васіля Якавенкі, з якім гутараць вядомы драматург Алесь Петрашкевіч і прафесар філалогіі Аляксей Рагуля // Народная воля. — 2006. — 17 мая.
  • Яковенко Василь : «Я счастлив счастьем сеятеля… Беседа с писателем» // Свободные новости плюс. — 2009. — 2 дек.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]