Чарнобыльская катастрофа

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Здымак Чарнобыльскай АЭС са станцыі Мір 27 красавіка 1997 года

Чарнобыльская аварыя — тэхнагенная катастрофа, якая адбылася ў ноч на 26 красавіка 1986 на чацвёртым энергаблоку Чарнобыльскай атамнай станцыі (ЧАЭС, Украіна, тады Украінская ССР у складзе СССР). Аварыя стала найвялікшай тэхнагеннай катастрофай у гісторыі чалавецтва.

Прычыны аварыі на ЧАЭС[правіць | правіць зыходнік]

Прычыны аварыі караніліся ў тэхнічным адставанні СССР і сур'ёзных праліках у развіцці атамнай энэргетыкі. Непасрэдна 26 красавіка ў выніку непрадуманых дзеянняў дзяжурнай змены пры наяўнасці слабасцей у канструкцыі рэактара і станцыі ў цэлым адбыўся выбух на 4-м энергаблоку ЧАЭС. Разбурэнне рэактара прывяло да выкіду ў паветра велізарнай колькасці радыеактыўных рэчываў, якія патокамі паветра сталі хутка распаўсюджвацца[1][2][3].

Дзяржаўная камісія, сфарміраваная ў СССР для расследавання прычын катастрофы, усклала асноўную адказнасць за яе на аператыўны персанал і кіраўніцтва ЧАЭС. МАГАТЭ стварыла сваю кансультатыўную групу, вядомую як Кансультатыўны камітэт па пытаннях ядзернай бяспекі (INSAG; International Nuclear Safety Advisory Group), які на падставе матэрыялаў, прадстаўленых савецкім бокам, і вусных выказванняў спецыялістаў (дэлегацыю савецкіх спецыялістаў ўзначаліў У. А. Лягасаў, першы намеснік дырэктара ІАЭ імя І. В. Курчатава) у сваёй справаздачы 1986 [4] таксама ў цэлым падтрымаў гэты пункт гледжання. Сцвярджалася, што аварыя з'явілася следствам малаверагоднага супадзення шэрагу парушэнняў правілаў і рэгламентаў эксплуатацыйным персаналам, а катастрафічныя наступствы набыла з-за таго, што рэактар ​​быў прыведзены ў нерэгламентны стан[5].

Грубыя парушэнні правілаў эксплуатацыі АЭС, учыненыя яе персаналам, згодна з гэтага пункту гледжання[5], заключаюцца ў наступным:

  • Правядзенне эксперыменту «любой цаной», нягледзячы на змену стану рэактара;
  • Вывад з працы спраўных тэхналагічных абарон, якія проста спынілі б рэактар яшчэ да таго, як ён трапіў у небяспечны рэжым;
  • Замоўчванне маштабу аварыі ў першыя дні кіраўніцтвам ЧАЭС.

Наступствы Чарнобыльскай катастрофы[правіць | правіць зыходнік]

Блок паштовых марак Беларусі, прысвечаны дзесяцігоддзю аварыі

Дзеянні саюзных і рэспубліканскіх улад у першыя дні пасля аварыі[правіць | правіць зыходнік]

Саюзныя і рэспубліканскія ўлады ў першыя дні абралі тактыку замоўчання інфармацыі аб маштабах бяды і практычна замарудзілі арганізацыю дзеянняў, якія маглі б паменшыць адмоўныя вынікі для насельніцтва. На другі дзень пасля аварыі пра рэзкае павышэнне радыяцыйнага фону ў паветранай прасторы сваіх краін загаварылі прадстаўнікі Швецыі, Нарвегіі, Англіі і інш. Толькі пасля гэтага афіцыйныя СМІ СССР сціпла паведамілі аб аварыі, у выніку якой адбылося «некаторае павышэнне радыяцыйнага фону».

Забруджаныя тэрыторыі[правіць | правіць зыходнік]

Забруджаная тэрыторыя, 1996

У выніку аварыі тэрыторыя на дзясяткі кіламетраў вакол ЧАЭС была забруджана радыенуклідамі звыш дапушчальных значэнняў. З саюзнага сельскагаспадарчага абароту было выведзена каля 5 млн га зямель, вакол ЧАЭС створана 30-кіламетровая зона адчужэння, знішчаны сотні дробных населеных пунктаў.

Для Беларусі наступствы аварыі аказаліся найбольш цяжкімі. На тэрыторыю Беларусі прыпала 70% усяго радыеактыўнага забруджвання. На землях з узроўнем забруджання цэзіем-137 звыш 36кБк/кв. апынулася каля 2 млн. 100 тыс. чалавек (25 % насельніцтва рэспублікі).

У Брэсцкай вобласці шчыльнасць забруджвання радыенуклідамі на ўзроўні ад 1 да 15 кюры на км2 маюць наступныя рэгіёны[6]:

Страты Беларусі ад аварыі склалі 235 млрд. долараў ЗША. З усіх галін беларускай эканомікі найбольшыя страты панесла сельская гаспадарка. 1866 тыс. га сельскагаспадарчых зямель падверглася рдыёактыўнаму забруджванню шчыльнасцю звыш 1 Кі/км2. пры гэтым на 141 тыс. га шчыльнасць забруджвання склала ад 15 да 40 Кі/км2. У выніку з сельскагаспадарчага звароту давялося вывесці 264 тыс. га зямель. Мпынілі сваё існаванне 54 калгасы і саўгасы. Хаця ў зоне радыёактыўнага забруджвання аказалася каля 340 прадпрыемстваў (17% агульнага аб'ёму выпуска прамысловай прадукцыі рэспублікі) на найбольш забруджанай тэрыторыі (ад 15 да 40 Кі/км2) знаходзіліся толькі 20 прамысловых прадпрыемстваў, у асноўным невялікіх, якія ўваходзілі ў сістэму харчовай прамысловасці[7].

У літаратуры[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Проект ICRIN (2011). Международный Чернобыльский портал chernobyl.info. http://chernobyl.info. Retrieved on 2011. 
  2. Международное агентство по атомной энергии (2008). Экологические последствия аварии на Чернобыльской АЭС и их преодоление. Двадцатилетний опыт. Доклад экспертной группы "Экология" Чернобыльского форума. Vienna: IAEA. pp. 180. ISBN 978-92-0-409307-0. http://www-pub.iaea.org/MTCD/publications/PDF/Pub1239r_web.pdf. 
  3. Источники и эффекты ионизирующего излучения. Приложение Д. Эффекты на здоровье вызванные ионизирующим излучением при Чернобыльской аварии. Доклад Научного комитета ООН по действию атомной радиации. Нью Йорк: НКДАР ООН. 2011. pp. 174. http://www.unscear.org/docs/reports/2008/Advance_copy_Annex_D_Chernobyl_Report.pdf. 
  4. International Nuclear Safety Advisory Group. Summary Report on the Post-Accident Review on the Chernobyl Accident. Safety Series No. 75-INSAG-1. IAEA, Vienna, 1986.
  5. 5,0 5,1 Информация об аварии на Чернобыльской АЭС и её последствиях, подготовленная для МАГАТЭ // Атомная энергия, т. 61, вып. 5, ноябрь 1986
  6. А. С. Судас, Н. К. Филипенко, Л. В. Жуковская, А. А. Зайцев. Актуальные проблемы ликвидации последствий катастрофы на чернобыльской АЭС в загрязненных радионуклидами районах Брестской области на современном этапе.
  7. Лыч, Г. М., Патеева, З. Г. Чернобыльская катастрофа: социально-экономические проблемы и пути их решения / НАН Беларуси, Белорусский республиканский фонд фундаментальных исследований, Ин-т экономики НАН Беларуси. — Мн., 1999. — 291, [1] с. — С. 3, 40 — 47, 66. — ISBN 985-442-027-8.
  8. Пакуль Чарнобыль глядзіць у душу. Верхнедвинская центральная районная библиотека им. Т.Хадкевича. Праверана 3 кастрычніка 2016. (руск.) 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]