Генрык Мінкевіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Генрык Мінкевіч-Адрованж
польск.: Henryk Minkiewicz-Odrowąż
Henryk Minkiewicz, okres legionowy.jpg
Дата нараджэння 19 студзеня 1880(1880-01-19)
Месца нараджэння Сувалкі, Царства Польскае
Дата смерці 9 красавіка 1940(1940-04-09) (60 гадоў)
Месца смерці Катынь, РСФСР, СССР
Прыналежнасць Flag of Poland.svg Польшча
Род войскаў Пяхота
Гады службы 1914—1934
Званне Naramiennik Generał dywizji land.png Генерал дывізіі
Камандаваў Гарнізон Варшава (1917—1918)
2 пяхотная дывізія легіёнаў (1918—1920)
2 брыгада польскіх легіёнаў (1920—1921)
Корпус аховы памежжа (1924—1929)
Бітвы/войны Першая сусветная вайна
Польска-ўкраінская вайна
Польска-савецкая вайна
Узнагароды і прэміі
Сярэбраны крыж ордэна «За вайсковую доблесць»
Ордэн Адраджэння Польшчы 2-й ступені
Ордэн Адраджэння Польшчы 3-й ступені
Крыж Незалежнасці
Чатырохразова ўзнагароджаны Крыжом Храбрых
Commons-logo.svg Генрык Мінкевіч на Вікісховішчы

Ге́нрык Мінке́віч (польск.: Henryk Minkiewicz-Odrowąż; 19 студзеня 1880, Сувалкі — 9 красавіка 1940, Катынь) — польскі ваенны дзеяч, удзельнік Першай сусветнай і польска-савецкай вайны, генерал дывізіі Войска Польскага, першы камандзір Корпуса аховы памежжа.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Генрык Мінкевіч нарадзіўся 19 студзеня 1880 года ў Сувалках. Належаў да шляхецкай сям’і гербу «Адрованж»: бацька — Казімер Мінкевіч — быў падатковым інспектарам, маці — Караліна Міхалоўская, брат — Рамуальд Мінкевіч — польскі біёлаг.

Пасля сканчэння гімназіі ў Марыямпалі Генрык Мінкевіч паступіў у 1898 г. у Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт, дзе вывучаў прыродазнаўчыя навукі, а таксама далучыўся да Польскай сацыялістычнай партыі. Праз чатыры гады пераехаў у Кракаў, дзе ў наступным годзе быў залічаны ў Ягелонскі ўніверсітэт на медычны факультэт, а пасля — на жывапіс у Кракаўскую акадэмію мастацтваў, якую так і не скончыў[1].

Пасля завяршэння адукацыі стаў займацца палітычнай дзейнасцю: быў сябрам Цэнтральнага камітэту рабочых Польскай сацыялістычнай партыі, дзе пасябраваў з Юзафам Пілсудскім, удзельнічаў у Баявой сацыялістычнай арганізацыі, Саюзе актыўнай барацьбы і стралковым звязе. У 1909 годзе разам з Казімерам Пужакам у Рыме выканаў смяротны прысуд, прызначаны палітычнаму правакатару Эдмунду Тарантовічу. Пасля канфлікту з Юзафам Пілсудскім, выкліканага рознымі поглядамі на дзейнасць стралковага аддзелу «Закапаны», быў выключаны з Саюза актыўнай барацьбы і стралковага звяза[2].

Падчас Першай сусветнай вайны Генрык Мінкевіч далучыўся да польскіх легіёнаў, атрымаў званне паручніка і камандаванне першай ротай трэцяга пяхотнага палка пад кіраўніцтвам капітана Юзафа Галера. У ходзе службы быў павышаны да падпалкоўніка і камандзіра брыгады таго ж палка. 6 ліпеня 1916 г. у бітве пад Касцюхноўкай быў паранены і ўзяты ў палон рускімі войскамі, адкуль у наступным годзе збег[1]. У ліпені 1917 года Генрыка Мінкевіча прынялі на службу ў польскія ўзброеныя сілы і 13 жніўня таго ж года пяхотны генерал Ганс Гартвіг фон Безелер павысіў яго да палкоўніка, што дазволіла Мінкевічу стаць камандзірам першай пяхотнай брыгады і камендантам Варшаўскага гарнізону[3]. Па сканчэнні вайны камандаваў раззбраеннем частак германскай імперскай арміі і заняццем важных аб’ектаў жаўнерамі Польскага сацыялістычнага звязу, потым быў прызначаны намеснікам камандзіра вайсковай акругі «Пшэмысль»[4].

У 1918—1920 гадах служыў на ўсходнім фронце. Як камандзір аперацыйных злучэнняў браў удзел у польска-ўкраінскай вайне, а пазней, знаходзячыся на чале другой пяхотнай дывізіі легіёнаў, ваяваў з чырвонаармейцамі падчас польска-савецкай вайны. 1 мая 1920 года адбылося павышэнне ў званні колішняга палкоўніка да генерала падпаручніка ў звязку афіцэраў былых польскіх легіёнаў[5]. Прыняў удзел у варшаўскай бітве, а ад 25 ліпеня быў намеснікам вайсковага губернатара Варшавы і камандзіра першай арміі генерала Францішака Лацініка. 8 ліпеня 1921 г. узяў камандаванне чацвёртай пяхотнай дывізяй ва Улацлаваку[6]. 1 мая 1922 г. Генрык Мінкевіч быў узведзены на пасаду намесніка камандзіра Акругі корпуса №5 у Кракаве, а 30 жніўня наступнага года — на аналагічную пасаду ў першым варшаўскім корпусе[7], у сувязі з чым неўзабаве атрымаў званне брыгаднага генерала са старшынствам з 1 чэрвеня 1919 г. і 33 нумарам у адпаведным корусе[8].

1 верасня 1924 г. быў звольнены з пасады намесніка камандзіра акругі корпуса і прадстаўлены ў распараджэнне Міністэрства ўнутраных справаў у якасці камандзіра новаўтворанага Корпуса аховы памежжа, што было афіцыйна зацверджана загадам прэзідэнта Станіслава Вайцяхоўскага ад 16 лютага 1925 года[9]. У 1929 годзе быў звольнены па загадзе Юзафа Пілсудскага, нягледзячы на шматлікія арганізацыйныя і камандзірскія дасягненні Генрыка Мінкевіча, а таксама тое, што падчас службы ён атрымаў чарговае павышэнне да генерала дывізіі[2]. Пасля звальнення Генрык Мінкевіч застаўся ў распараджэнні Міністэрства ўнутраных справаў, аднак больш не займаў кіраўнічых пастоў і ў 1934 г. падаў у адстаўку[10].

Па выхадзе ў адстаўку пражываў у ваеннай асадзе Ямна ў Брэсцкім павеце, дзе і быў арыштаваны савецкімі органамі ўнутраных справаў неўзабаве пасля пахода Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і, нягледзячы на сталы ўзрост і статус адстаўнога афіцэра, быў пасаджаны ў лагер у Казельску, дзе быў афіцэрам найвышэйшага рангу сярод вязнікаў. У сувязі з пачаткам ліквідацыі лагера ў красавіку 1940 года і на падставе чутак пра далейшы лёс арыштаваных выдаў ліст да польскіх жаўнераў у знак пратэсту супраць меркаванай перадачы іх немцам і супраць вымушанага ўтрымлівання ў СССР[11].

Паводле некалькіх ацалелых дзённікаў вязняў Казельска вынікае, што генералы Герык Мінкевіч, Мечыслаў Смаравінскі і Браніслаў Багатырэвіч, а таксама каля 120 іншых афіцэраў былі вывезены з лагеру 7 красавіка 1940 года[12]. Верагодна, што іх расстрэл адбыўся праз два дні, таму што генерал быў у адным лісце адпраўкі разам з Адамам Солскім, які вёў дзённік з апісаннем таго дня, калі іх вывезлі ў лес і даглядзелі[13]. Цела Генрыка Мінкевіча не было апазнана сярод пахаваных на Польскім ваенным могільніку ў Катыні[14], у адрозенні ад парэшткаў генералаў Багатырэвіча і Смаравінскага.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

  • Ад 20 студзеня 1992 года падляскі адзел памежнай службы ў Беластоку называецца ў гонар «генерала дывізіі Генрыка Мінкевіча»[17].
  • Пастановай № 112-48-07 Прэзідэнта Польскай Рэспублікі Леха Качыньскага ад 5 кастрычніка 2007 года Генрыку Мінкевічу пасмяротна прысвоена званне генерала. Узнагароджанне прайшло 9 лістапада ў Варшаве падчас мерапрыемства «Памятаем Катынь — святкуем подзвігі герояў»[18].
  • 15 жніўня 2014 года, у гонар 94-годдзя варшаўскай бітвы на вайсковых могілках у Асаўцы была адчынена шыльда з пералічэннем камандзіраў польскіх аддзяленняў, якія ўдзельнічалі ў бітвах і былі забіты ў Катыні. На шыльдзе сярод іншых камандзіраў было змешчана імя Генрыка Мінкевіча[19].

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4, s.339
  2. 2,0 2,1 Zbrodnia katyńska na Suwalszczyźnie
  3. Odprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295b, s. 532.
  4. Dziennik Rozporządzeń Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 09.12.1918 r.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 18 z 15 maja 1920 roku, poz. 501.
  6. Mieczysław Bielski: Generałowie odrodzonej Rzeczypospolitej. Toruń: Wydawnictwo Turpress, 1995. ISBN 83-902482-8-X, s.130
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych, Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, s.382
  8. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922, s.15
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 18 lutego 1925 roku, s. 62.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 251.
  11. Tadeusz Felsztyn: Druga strona Kozielska. W: Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Relacje, wspomnienia, publicystyka. Warszawa: Alfa, 1989, s. 33. ISBN 83-7001-296-5.
  12. Janusz Zawodny: Pamiętniki znalezione w Katyniu. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 83, 104-106, 125, 136, 186. ISBN 2-86914-044-4.
  13. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy „Rebis”, 2011, s. 329. ISBN 978-83-7510-814-9.
  14. Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Warszawa 2000, s. 404.
  15. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 41 z 1921 roku, s. 1608.
  16. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 341.
  17. Podlaski Oddział Straży Granicznej - Historia
  18. Monitor Polski, nr 85 z 16 listopada 2007, poz. 885
  19. Odsłonięcie w Ossowie popiersi gen. Andrzeja Błasika i abp. Mirona Chodakowskiego

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  • Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Mieczysław Bielski: Generałowie odrodzonej Rzeczypospolitej. Toruń: Wydawnictwo Turpress, 1995. ISBN 83-902482-8-X.
  • Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
  • Stawecki P., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i popr.
  • Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Katyń. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2000. s. 404..