Сербска-косаўскі крызіс (2022)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Сербска-косаўскі крызіс
North Kosovo map RU.svg
Аранжавым колерам вылучаны рэгіён Паўночнае Косава, насельніцтва якога не падпарадкоўваецца ўладам Прышціны.
Дата 31 ліпеня2 жніўня 2022
Месца Балканы
Прычына Сербія не прызнае незалежнасць Косава і не лічыць магчымым для яе ўсталёўваць правілы па рэгістрацыі аўтамабіляў
Вынік Улады Косава адклалі вырашэнне пытання па аўтамабільных нумарах да 1 верасня, пачатак Сербіяй вучэнняў у зоне бяспекі ля мяжы[1]
Праціўнікі

ускосны ўдзел:

ускосны ўдзел: Flag of NATO.svg НАТА

Камандуючыя
Страты
1 паранены (па заяве Сербіі[6]) няма

Сербска-косаўскі крызіс (сербск.: Српска-косаўска крыза, алб.: Kriza serbo-kosovare) — абвастрэнне сітуацыі паміж Сербіяй і Косава, якое фармальна адбылося з-за заканчэння 1 жніўня 2022 года 11-гадовага тэрміну дзеяння сербскіх дакументаў на аўтамабілі.

Перадгісторыя[правіць | правіць зыходнік]

22 верасня 1991 года абвешчана стварэнне незалежнай Рэспублікі Косава. 22 кастрычніка дзяржаву прызнала Албанія. У 2008 годзе парламент Косава заявіў аб незалежнасці ад Сербіі, якая гэта не прызнала, лічачы, што вобласць з’яўляецца яе часткай пад назвай аўтаномны край Косава і Метохія.

У 2011 годзе было заключана пагадненне паміж Сербіяй і Косава па выкарыстанні нейтральных дакументаў і нумарных знакаў. Дагавор губляў сваю сілу 1 жніўня 2022 года[7]. Пасля гэтага сербскія грамадзяне, якія ўязджаюць на тэрыторыю Рэспублікі, павінны былі атрымаць часовыя косаўскія дакументы аб пераездзе праз мяжу, а сербскія адпаведна станавіліся несапраўднымі[8].

Сербія не прызнае незалежнасць Косава і не лічыць магчымым для яе ўсталёўваць правілы па рэгістрацыі аўтамабіляў[9]. Большасць краін Еўрапейскага Саюза[9] і некаторыя краіны свету прызнаюць гэтую дзяржаву[10], у той час як Расія, Кітай і яшчэ 95 краін-удзельніц ААН лічаць рэгіён сербская тэрыторыяй[9]. Прэм’ер-міністр Косава Альбін Курці заявіў, што Рэспубліка падасць заяўку на членства ў ЕС да канца 2022 года[9].

Ход падзей[правіць | правіць зыходнік]

31 ліпеня Армія Сербіі была прыведзена ў стан павышанай баявой гатоўнасці, а сербскае насельніцтва на поўначы Косава пачало будаваць барыкады[11]. Косаўскія сілавікі пад кіраўніцтвам НАТА накіравалі войскі для патрулявання вуліц[4]. У той жа час спецпрызн Рэспублікі закрыў мяжу[11]. Кіраўнік сербскага МЗС Нікола Селакавіч паведаміў, што Косава «літаральна рыхтуе пекла ў бліжэйшыя дні» для сербаў, якія там пражываюць[11]. Член Сербскай прагрэсіўнай партыі Уладзімір Джуканавіч заявіў аб неабходнасці «дэнацыфікаваць Балканы»[12]. Паводле звестак сербскай газеты «Данас», на поўначы Рэспублікі Косава ўключылі сірэны паветранай трывогі[13] (у населеных пунктах Косаўска-Мітравіца, Зубін-Паток, Метохія[14]).

Міністэрства абароны Сербіі заявіла: «У сувязі з вялікай колькасцю дэзінфармацыі, якую ў эфір наўмысна ўкідвае адміністрацыя ў Прышціне, што распаўсюджваецца праз ілжывыя акаўнты ў сацыяльных сетках і асобныя сайты, дзе паказана, што нібыта адбыліся нейкія сутыкненні арміі Сербіі і так званай косаўскай паліцыі, Міністэрства абароны паведамляе, што армія Сербіі не перасякала адміністрацыйную лінію і ніякім чынам не ўваходзіла на тэрыторыю Косава і Метохіі»[15]. Прэзідэнт Аляксандр Вучыч адзначыў, што яго краіна «ніколі не была ў больш складанай сітуацыі [па Косава], чым сёння»[16].

Па папярэдніх дадзеных, ля сербскага горада Нові Пазар жыхары чулі страляніну з аўтаматычнай зброі[17]. Сербія заявіла аб параненым на адным з КПП, але Косава гэтую інфармацыю адмаўляла[6].

1 жніўня пасля перамоў з прадстаўнікамі ЗША і ЕС улады Косава часова адклалі забарону на сербскія дакументы да 1 верасня[18].

Рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Сілы KFOR заявілі пра гатоўнасць у любы момант абараніць бяспеку на тэрыторыі Косава[5].
  • Міністэрства замежных спраў Украіны заявіла, што не рэкамендуе суайчыннікам наведваць паўднёвыя раёны Сербіі[19].
  • Кіраўнік дыпламатыі ЕС Жазеп Барэль павітаў рашэнне Прышціны аб пераносе прыняцця законапраекта аб непрызнанні сербскіх дакументаў[20].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Минобороны Сербии заявило о начале учений в зоне безопасности у Косово
  2. ВЗГЛЯД / Эксперт: На Балканах может повториться 1999 год :: Новости дня. Архівавана з першакрыніцы 1 жніўня 2022.
  3. Вучич поблагодарил Россию за поддержку в ситуации с Косово. Архівавана з першакрыніцы 1 жніўня 2022.
  4. 4,0 4,1 Tensions Rise as Kosovo Implements Reciprocity Measures on Serbia
  5. 5,0 5,1 Миссия НАТО заявила о готовности вмешаться в ситуацию на севере Косово. Архівавана з першакрыніцы 1 жніўня 2022.
  6. 6,0 6,1 Ситуация накаляется. Что происходит между Сербией и Косово (онлайн). Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  7. Обострение в Косово — сербы строят баррикады и готовятся к конфликту. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  8. Белград обвинил Приштину в подготовке «ада» для сербов в Косово. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Tensions Rise Again Along Serbia-Kosovo Border As Protesters Block Crossings. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  10. Президент Сербии обвинил Косово в подготовке нападения. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  11. 11,0 11,1 11,2 На сербско-косовской границе начались вооруженные столкновения, — СМИ. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  12. В партии президента Сербии заговорили о «денацификации Балкан». Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  13. СМИ сообщили о сиренах тревоги в городах на границе Сербии и Косово. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  14. Вооруженные столкновения начались на сербско-косовской границе. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 20222022-07-31. Праверана 18 верасня 2022.
  15. Минобороны Сербии опровергло сообщения о вводе армии в Косово. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  16. Эскалация вокруг Косово: сербы строят баррикады и переводят армию в повышенную готовность. Архівавана з першакрыніцы 2 жніўня 2022.
  17. Стрельба в Сербии: на сербско-косовской границе начались вооруженные столкновения, — СМИ (видео). Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  18. Косово отложило запрет на сербские документы до 1 сентября. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  19. Громадянам України рекомендовано утриматись від відвідування південних районів Сербії, — МЗС. Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2022.
  20. Косово и Сербия находятся на грани военного конфликта. Что важно знать. Архівавана з першакрыніцы 1 жніўня 2022.