Сяргей Аркадзевіч Сардараў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Сяргей Аркадзевіч Сардараў
арм.: Սերգեյ Արշակի Սարդարով
Дата нараджэння 25 лютага 1909(1909-02-25)
Месца нараджэння
Дата смерці 9 верасня 1987(1987-09-09) (78 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Альма-матар
Прыналежнасць Red Army flag.svg СССР
Род войскаў Ваенна-паветраныя сілы, Войскі ППА краіны
Гады службы 19311971
Званне
Генерал-палкоўнік ВПС СССР
Камандаваў 2-я асобная армія ППА
Бітвы/войны
Узнагароды і прэміі
Ордэн ЛенінаОрдэн Чырвонага СцягаОрдэн Чырвонага СцягаОрдэн Айчыннай вайны I ступені
Ордэн Чырвонай ЗоркіОрдэн Чырвонай ЗоркіОрдэн Чырвонай Зоркі
Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
Медаль «За абарону Каўказа»
Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»20 years of victory rib.png30 years of victory rib.png
Юбілейны медаль «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту»
Медаль «40 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Медаль «50 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Медаль «60 гадоў Узброеных Сіл СССР»

Сяргей Аркадзевіч Сардараў (арм.: Սերգեյ Արշակի Սարդարով; 25 лютага 1909, сяло Азох, Елізаветпальская губерня[К 1] — 6 верасня 1987, Мінск) — савецкі военачальнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, генерал-палкоўнік авіяцыі (16.06.1965).

Дзяцінства і маладосць[правіць | правіць зыходнік]

З беднай шматдзетнай (7 дзяцей) сялянскай сям’і. Армянін. У пошуках лепшай долі сям’я пераехала ў Баку. У 1918 годзе, ратуючы сям’ю ад падзей Грамадзянскай вайны, якія ў Баку насілі кровапралітны характар, бацька перавёз сям’ю ў Ташкент. Скончыў няпоўную школу ў 1921 годзе. З 1921 года працаваў вучнем слясарачы і слесарам у майстэрні па рамонце веласіпедаў у Ташкенце. Вучыўся на рабфаку (скончыў у 1929 годзе), адначасова вучыўся ў Ташкенцкім аэраклубе. У 1929 годзе накіраваны на вучобу ў Маскоўскае механіка-машынабудаўнічае вучылішча, скончыў 2 курсы, быў сакратаром камсамольскай арганізацыі курсу.

Пачатак ваеннай службы[правіць | правіць зыходнік]

У 1931 годзе па партыйнай мабілізацыі прызваны ў Чырвоную Армію. Скончыў Ленінградскую ваенна-тэарэтычную школу лётчыкаў у 1933 годзе, курсы лётна-каманднага саставу пры 1-й Качынскай авіяцыйнай школе ў 1934 годзе. З 1936 года служыў на Далёкім Усходзе: камандзір звяна, камандзір авіяатрада, з 1938 года — ваенны камісар эскадрыллі. З 1939 года — ваенны камісар 18-га знішчальнага авіяцыйнага палка ў Адмысловай Чырванасцяжнай Далёкаўсходняй арміі. З 1940 года — камандзір 307-га знішчальнага авіяцыйнага палка на Далёкім Усходзе.

Вялікая Айчынная вайна[правіць | правіць зыходнік]

Увосень 1941 года быў накіраваны на вучобу і ў пачатку 1942 года скончыў курсы ўдасканалення каманднага саставу пры Ваенна-паветранай акадэміі РСЧА (якая тады знаходзілася ў эвакуацыі ў Чкалаве, цяпер — Арэнбург). З 1 жніўня 1942 года — камандзір 965-га знішчальнага авіяцыйнага палка ППА. Полк уваходзіў у склад Архангельскага раёна ППА, са студзеня 1943 — у склад 126-й знішчальнай авіяцыйнай дывізіі ППА Грозненскага раёна ППА, з лютага 1944 года — у Закаўказскую зону ППА, з мая 1944 года — у 123-ю знішчальную авіяцыйную дывізію ППА Паўднёвага фронту ППА[1]. З кастрычніка 1944 года да канца вайны — намеснік камандзіра 123-й знішчальнай авіяцыйнай дывізіі. За гады вайны знішчальныя часткі ППА пад яго камандаваннем прыкрывалі ў паветры Архангельск і арктычныя канвоі саюзнікаў, якія прыбывалі ў яго, у час бітвы за Каўказ — прыкрывалі камунікацыі і прамысловыя цэнтры Паўночнага Каўказа і Закаўказзя, затым па меры наступу савецкіх войскаў — аб’екты на вызваленай тэрыторыі Таманскага паўвострава, Наварасійска, Крыма, Румыніі. За гады вайны С. А. Сардараў выканаў вялікую колькасць (каля 600) вылетаў на прыкрыццё аб’ектаў і войскаў, але не меў паветраных баёў і збітых самалётаў. Сваёй першай узнагародай — ордэнам Чырвонай Зоркі — быў узнагароджаны 29 сакавіка 1944 года за выдатную баявую падрыхтоўку свайго палка[2].

Паваенная служба[правіць | правіць зыходнік]

У паваенныя працягваў службу ў Войсках ППА краіны на ранейшай пасадзе. З 1948 па 1950 гады — камандзір знішчальнай авіяцыйнай дывізіі. У 1952 годзе скончыў Вышэйшую ваенную акадэмію імя К. Я. Варашылава. З 1952 года камандаваў корпусам ППА. Шмат лятаў, асвоіў рэактыўныя знішчальнікі. З мая 1960 па люты 1966 года — камандуючы 2-й асобнай арміяй ППА (Мінск). З 1966 года — намеснік начальніка Ваеннай каманднай акадэміі проціпаветранай абароны (Калінін).

У лютым 1971 года — у запасе па стане здароўя. Жыў у Мінску. Там жа пахаваны на Усходніх могілках.

Член КПСС з 1930 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР. Член Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі Беларусі.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Воінскія званні[3][правіць | правіць зыходнік]

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Помнік пастаўлены ў родным сяле Азох у 2010 годзе [4].

Каментарыі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Анохин В. А. Быков М. Ю. Все истребительные авиаполки Сталина. Первая полная энциклопедия. — Научно-популярное. — Москва: Яуза-пресс, 2014. — 944 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-9955-0707-9
  2. Память народа :: Документ о награде :: Сардаров Сергей Аркадьевич, Наградной лист к ордену Красной Звезды. pamyat-naroda.ru. Праверана 28 лістапада 2016.
  3. Пералічаны званні, пра гады прысваення якіх вядома.
  4. Інфармацыя пра адкрыццё помніка С. А. Сардараву на сайце Прэзідэнта Рэспублікі Арцах

Крыніцы і літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Казарьян А. В. Война, люди, судьбы. — Ереван, 1985.
  • Армяне-народ созидатель чужих цивилизаций: 1000 известных армян в мировой истории / С.Ширинян. — Ереван: Авт. изд., 2014. — С.92. — ISBN 978-9939-0-1120-2
  • Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան: 1000 հայազգի գեներալներ,ծովակալներ.-Ե.,Հեղինակային հրատարակություն, 2009 թ.,էջ 393. — ISBN 978-9939-53-105-2
  • Меружанян А. Маршалы, генералы и адмиралы армянского происхождения в Санкт-Петербурге. — 3-е изд. — СПб.: Роза ветров, 2014. — С. 216. — ISBN 978-5-906634-11-5
  • Арутюнян К. А., Погосян Г. Р. Вклад армянского народа в победу в Великой Отечественной войне. — М., 2010.
  • Вирабян А. Знаменитые арцахцы. — Ереван: Аполлон, 1992.
  • «Генералы Победы: Сергей Сардаров»
  • Сардаров А. Вспоминая отца // Ноев Ковчег: Информационно-аналитическая газета армянской диаспоры стран СНГ. — 2004. — № 12 (82, декабрь).