Архангельск

Архангельск
	Горад
Архангельск
	руск.: Архангельск
	Герб[d]
	64°32′35″ пн. ш. 40°32′15″ у. д.HGЯO
Краіна	Расія
Суб’ект федэрацыі	Архангельская вобласць
Муніцыпальны раён	Arkhangelsk Urban Okrug[d]
Кіраўнік	Q105150513?
Гісторыя і геаграфія
Заснаваны	1584
Першая згадка	1584
Вышыня цэнтра	3 м
Часавы пояс	UTC+03:00
Насельніцтва
Насельніцтва	▼294 914 чал. (1 студзеня 2025);
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	8182
Паштовы індэкс	163000–163072
Код АКАТП	11401000000
	arhcity.ru
Паказаць/схаваць карты
	; Архангельск
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Архангельск — горад у Расіі на Паўночнай Дзвіне, за 40—45 км ад яе ўпадзення ў Белае мора, адміністрацыйны цэнтр Архангельскай вобласці, культурна-гістарычная сталіца Памор’я. Клімат субарктычны, марскі, з працяглай зімой і кароткім летам. Сярэдняя тэмпература студзеня — −13°, ліпеня — +17°. 529 мм ападкаў у год.

Гісторыя

Забудоўваецца з 1584 г. Больш за стагоддзе быў адзіным марскім портам Расіі. З заснаваннем Санкт-Пецярбурга значэнне Архангельска зніжаецца. Канчаткова страціў значэнне як гандлёвы порт з 1916 г. — з пабудовай на беразе Кольскага заліва незамярзаючага порта Мурманск. З пачатку 1990-х ідзе дэкаланізацыя расійскай Поўначы, колькасць насельніцтва Архангельска пастаянна скарачаецца.

7 красавіка 2019 г. на Плошчы прафсаюзаў прайшоў несанкцыянаваны мітынг супраць будаўніцтва смеццевага палігона каля станцыі Шыес. Мітынгоўцы (каля 2—3 тыс. чал.) заклікалі губернатара вобласці Ігара Арлова, які падтрымлівае будаўніцтва, сысці ў адстаўку^[3]. Супрацоўнікі паліцыі спрабавалі разагнаць пратэстуючых, але не затрымлівалі іх^[4].

Насельніцтва

Год	Колькасць
2017	351 488	^[5]
2018	349 742	^[6]
2025	294 914	^[2]

Адукацыя и культура

Эканоміка

Прамысловасць: дрэваперапрацоўчая, лесахімічная, цэлюлозна-папяровая, рыбная.

Памятныя мясціны

Саломбала

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары

Аляксандр Леапольдавіч Верашчагін (нар. 1949) — беларускі мастак.
Вячаслаў Мікалаевіч Данілаў (1948—2017) — беларускі архітэктар.
Міхаіл Навумавіч Калік — савецкі кінарэжысёр
Барыс Андрэевіч Калавандзін^[7] (1938—1988) — вучоны ў галіне механікі і гідрадынамікі.
Алена Іванаўна Малахавец
Міхаіл Васілевіч Плятнёў — расійскі піяніст, кампазітар, дырыжор.
Клара Уладзіміраўна Сакалова (нар. 1931) — беларускі архітэктар.
Ірына Аляксандраўна Трусава (нар. 1957) — беларускі спецыяліст у галіне металургіі чорных, каляровых і рэдкіх металаў, прамысловай цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (2005), прафесар (2005).

Зноскі

↑ https://web.archive.org/web/20201112045328/https://arh.aif.ru/politic/dmitriy_morev_stal_novym_glavoy_administracii_arhangelska
↑ ^а ^б Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года — М.: Росстат, 2025.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q133797648"></a>
↑ В Архангельске участники митинга против строительства мусорного полигона в Шиесе потребовали отставки губернатора (руск.)(недаступная спасылка). Новая газета (7 красавіка 2019). Архівавана з першакрыніцы 7 красавіка 2019.
↑ Здоровье смешали с мусором (руск.). Коммерсантъ (7 красавіка 2018).
↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
↑ 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680"></a>
↑ Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі

На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Архангельск
Афіцыйны сайт горада

[_a4ccc5830ff3e028-1] ttps://web.archive.org/web/20201112045328/https://arh.aif.ru/politic/dmitriy_morev_stal_novym_glavoy_administracii_arhangelska

[_d270c3363b57f66e-2] а ^б Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года — М.: Росстат, 2025.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q133797648"></a>

[3] В Архангельске участники митинга против строительства мусорного полигона в Шиесе потребовали отставки губернатора (руск.)(недаступная спасылка). Новая газета (7 красавіка 2019). Архівавана з першакрыніцы 7 красавіка 2019.

[4] Здоровье смешали с мусором (руск.). Коммерсантъ (7 красавіка 2018).

[_0e7135a15e428de4-5] ttp://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar

[_b58ef8497511dca6-6] 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680"></a>

[Бел-7] Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Г Р П Архангельская вобласць
Раёны	Анежскі Вельскі Верхнятоемскі Вілягодскі Вінаградаўскі Запалярны Каргапольскі Конашскі Котласкі Краснаборскі Ленскі Лешуконскі Мязенскі Новая Зямля Няндамскі Пінежскі Плясецкі Прыморскі Салавецкі Усцьянскі Халмагорскі Шэнкурскі
Гарады	Анега Архангельск Вельск Каражма Каргапаль Котлас Мірны Мязень Навадзвінск Нар’ян-Мар Няндама Сальвычагодск Северадзвінск Шэнкурск
Пгт	Абазерскі Акцябрскі Бялуш’я Губа Бярэзнік Вычагодскі Іскацеляў Каменка Конаша Кулой Малашуйка Плясецк Прыводзіна Савінскі Севераанежск Урдама Шыпіцына
Сёлы — цэнтры раёнаў	Верхняя Тойма Ільінска-Подамскае Карпагары Краснаборск Лешуконскае Холмагары Ярэнск