Горад Бругэ

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Бругэ
нідэрл.: Brugge
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Bruges view from the belfry.JPG

Каардынаты: 51°12′34″ пн. ш. 3°13′12″ у. д. / 51.209444° пн. ш. 3.22° у. д. (G) (O) (Я)51°12′34″ пн. ш. 3°13′12″ у. д. / 51.209444° пн. ш. 3.22° у. д. (G) (O) (Я)

Краіна
Плошча
138 км²
Вышыня цэнтра
2 м
Насельніцтва (2006)
117 200 чалавек
Часавы пояс
Афіцыйны сайт
http://www.brugge.be/
(гал.)  (фр.)  (ням.)  (англ.) 

Бругэ (Бельгія)
Бругэ
Бругэ

Герб горада Бругэ

Бругэ (нідэрл.: Brugge; фр.: Bruges; англ.: Bruges) — горад у Фландрыі, у Бельгіі. Сталіца правінцыі Заходняя Фландрыя.

Гістарычны цэнтр (плошчай 430 га), як сярэднявечны горад, занесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У часы свайго росквіту ў перыяд Сярэднявечча насельніцтва складала 200.000 жыхароў (цяпер — крыху больш за 117 тыс.). Дзякуючы сярэднявечнаму багаццю сённяшні Бругэ лічыцца адным з самых маляўнічых гарадоў Еўропы.

Бругэ — важны эканамічны цэнтр краіны. На прыканцы XX стагоддзя па-за межамі гістарычнага ядра быў пабудаваны сучасны марскі порт, дзякуючы чаму горад вярнуў сабе згубленую ролю гандлёвага марскога горадп.

Паходжанне назвы[правіць | правіць зыходнік]

Найстарэйшая крыніца, ў якой упершыню даецца назва горада, датуецца 875 годам. Гэтая крыніца — старажытныя манеты, на якіх напісана Bruggia і Bruccia. Аднак дакладнае паходжанне назвы дагэтуль не зафіксаванае. Магчыма, гэта скажонае кельцкае імя для ракі Рае (нідэрл.: Reie), якая цячэ праз горад. Што тычыцца назвы самой ракі, то яна, імаверна, паходзіць ад кельцага слова Рогія (Rogia), што значыць «Святая вада». У працэсе эвалюцыі імя ракі з Rogia да Ryggia, змянялася і назва горада — да Bryggia.

Пазней адбылося змяшэнне са старажытнанарвежскім словам bryggja, што абазначае «памосткі» і «прыстань». Старажытнанарвежскі ўплыў бярэцца да ўвагі дзякуючы інтэнсіўным гандлёвым сувязям з Скандынавіяй па Паўночным моры.

Гіпотэза, якая звязвае назву горада са словам «мост» (нідэрл.: brug) лічыцца найменш імавернай. Абгрунтаванне непрыняцця такога паходжання назвы падмацоўваецца эвалюцыяй самаго слова brug, якое раней вымаўлялася як Brigge (для параўнання, англійскае слова bridge, старажытнаанглійскае — brycg, фрызскае — brigge або bregge, гальскае — briva).

Неафіцыйныя назвы горада[правіць | правіць зыходнік]

Часта горад называюць «Паўночнай Венецыяй» з-за вялікай колькасці каналаў і мастоў (каналы ў Бругэ атрымалі ўласнае імя — ра́ен («reien») ад назвы ракі, што цячэ праз горад — Рае). Таксама жыхары Бругэ называюць свой горад — Брэйдэлстад («Breydelstad»). Гэтая назва пайшла ад імі легендарнага героя з паданняў XIV стагоддзя Яна Брэйделя.

Жартаўлівая мянушка жыхароў Бругэ — «Бругскія вар'яты» («Brugse zotten»). Гэтая мянушка з'явілася дзякуючы наступнай легендзе: жыхары горадп падчас сваёй барацьбы за аўтаномію ў Свяшчэннай Рымскай імперыі, ў 1488 годзе зняволілі на чатыры месяцы Максіміліяна I Аўстрыйскага. За гэта гораду было забаронена праводзіць штогадовы кірмаш. Каб неяк задобрыць манарха, жыхары Бругэ для яго правялі вялікі фестываль для вяртання дазволу на правядзенне кірмашу, на спагнанне падаткаў і … будаўніцтва вар'яцкага дому. Яго адказ быў такі: «Зачыніце ўсе порты Бругэ і атрымаеце вар'яцкі дом!».

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Горад знаходзіцца на паўночным захадзе краіны, за 15 км ад марскога берагу. Бругэ атачаюць урадлівыя раўніны. Горад знаходзіцца на чыгуначнай лініі Гент — Остэндэ. На тэрыторыі горада зліваюцца тры каналы — ў накірунку Гента, Слаўса і Остэнда; глыбіня гэтых каналаў дазваляе хадзіць па ім вялікім марскім караблям.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Гісторыя да XVI стагоддзя[правіць | правіць зыходнік]

Гісторыя Бругэ, якая падмацоўваецца дакладнымі звесткамі, адносіцца да III стагоддзя — перыяд Рымскай імперыі, калі рымскія войскі для абароны тэрыторыі ад набегаў германскіх плямёнаў пабудавалі шэраг умацаванняў. Адное з такіх умацаванняў было разлічана на абарону ад уварвання з Паўночнага мора і працягнулася на ўз'ярэжжы ля вусця ракі Рае, дзе пазней паўстаў горад.

Марскі гандаль атрымаў у гэтым раёне значнае развіццё дзякуючы блізкасці Англіі і зносінамі са Скандынавіяй. Аднак спачатку вялікія караблі маглі дасягаць Бругэ толькі падчас прыліву. Так было да XII стагоддзя, пакуль пасля паслядоўнага напаўнення вадой аднаго з рукавоў ракі, горада не атрымаў прамога і дастаткова глыбокага выхаду да мора.

У XIII стагоддзя Бругэ становіцца важным міжнародным гандлёвым цэнтрам на шляхах з поўдня на поўнач Еўропы. Горад набыў прывіеляваную пазіцыю ў гандлі тканінамі з Англіяй у параўнанні з астатнімі фламандскімі гарадамі. Важнай прычынай было і тое, што Бругэ меў добрыя сувязі з унутранымі раёнамі Еўропы, якія праходзілі праз іншыя важныя гарады — горад Гент, горад Мехелен, Брусель і горад Лёвен. У непарыўнае сувязі з міжнародным гандлем развіваліся і іншыя галіны эканомікі, ў тым ліку банкаўская сфера.

Пра багацце горада ў тыя часы сведчаць пабудаваныя ў 1240 годзе палата суконшчыкаў і вежа-званіца, а таксама адрамантаваны пасля пажару ў 1280 годзе замак, як прыкмета палітычнай і эканамічнай самастойнасці горада.

XIV стагоддзя па праве лічыцца «Залатым векам» Бругэ. Насельніцтва ў гэты перыяд дасягнула 46.000 жыхароў — у ім больш ніколі не жыло да пачатку XIX стагоддзя.

Заняпад XV—XVI стагоддзяў[правіць | правіць зыходнік]

У XV стагоддзі эканамічныя пазіцыі Бругэ саслабіліся. Асноўнай прычынай да таго стала паступовае абмяленне выхаду да мора, з-за чаго порт Антверпена стаў болей зручным для марскога гандлю. Неўзабаве з Бругэ ў Антверпен пераехалі і ганзейскія канторы і факторыі. Акрамя таго, для заняпаду былі і палітычныя прычыны: пасля нечаканай смерці графіні Марыі Бургундскай у 1482 годзе і паўстання ў Фландрыі супраць Максіміліяна I Аўстрыйскага, горад трапіў у няміласць. Бругэ вымушаны быў зруйнаваць свае муры і адмовіцца ад самастойнасці.

Падчас Васмідзесяцігадовае вайны Бругэ быў некалькі разоў полем бітваў. У 1579 годзе горад далучыўся да Утрэхцкай уніі (ваенна-палітычны саюс аб'яднанных паўночных правінцый Нідэрландаў супраць іспанскага панавання). Аднак унія супраць Іспаніі не хутка вярнула эканамічнае развіццё: выхад да мора застаўся на пэўны час за іспанцамі. Гэта значна ўскладняла гандаль, аднак горад працягваў жыць. У 1510 годзе Бругскі магістрат заснаваў школу для хлапчукоў з бедных сем'яў. Восем гадоў пасля, ў 1518-м, была заснавана школа для дзяўчынак.

Бругскія карункі і «паміраючы горад» (перыяд XVII—XVIII стст.)[правіць | правіць зыходнік]

XVII стагоддзя ў гісторыі Бругэ непарыўна асацыюецца з вырабам карункаў. Каклюшкі са звычайнага занятку жанчын перараслі спачатку ў рамяство, а потым і ў цэлую гарадскую індустрыю.

З 1612 года пачынаюць адчыняцца школы для дзяўчынак, дзе сярод іншага іх вучылі і майстэрству вырабу карункаў. Павялічэнне школ для дзяйчынак у параўнанні з колькасцю школ для хлапчукоў (125 супраць 15) даказвае, што выраб дадзенай прадукцыі быў запатрабаваным на рынку і паступова становіцца важнай крыніцай прыбытку Бругэ. У 1802 годзе прыкладна 6 тыс. жанчын займаліся вырабам карункаў (пры прыкладнай колькасці жыхароў горада ў 40 тыс. чалавек).

Гарадское кіраўніцтва прымала спробы да вяртання былой славы Бругэ. Самае галоўнае было будаўніцтва новага канала. Аднак відавочных змен для эканомікі горада гэта не прынесла: як і раней Бругэ не мог канкурыраваць з больш развітымі портамі Фландрыі — Гентам і Антверпенам. Бругэ — як звычайны правінцыйны горад — застаўя ў баку ад галоўных падзей XIX стагоддзя: Французская рэвалюцыя, набыццё Бельгіяй незалежнасці, прамысловая рэвалюцыя і г. д. У 1850 годзе Бругэ лічыўся найбяднейшым горадам Фландрыі.

Сучаснікі, якія бывалі ў горадзе, адзначалі яго сгаслую прыгажосць. Так апісаў у сваіх падарожных нататках Бругэ французскі пісьменнік Віктор Гюго. Аднак самай трапнай ацэнкай жыцця горада стаў раман Жоржа Родэнбаха «Мёртвы Бругэ» (фр.: Bruges-la-Morte) у 1892 годзе. Яго твор меў вялікі поспех у Еўропе, пазней быў неаднаразова экранізаваны.

У 1877 бельгійскі кароль Леапольд II сказаў, што быў бы рады, калі б «усе прыгожыя дамы і помнікі былі адноўлены так, каб горад зрабіўся вялікім музеем». Неўзабаве так і стала дзякуючы архітэктару Луі дэ ла Сенсеры (фр.: Louis de la Censerie), рэстаўрацыйныя працы якога зрабілі з правінцыйнага горада славутую мясціну.

XX стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

У 1895 годзе быў рэалізаваны план бельгійскага ўрада па будаўніцтве новага порту — Зэебруге (нідэрл.: Zeebrugge), які б злучаўся з унутраным портам Бругэ. Мэта праекту — павялічыць эканамічную прывабнасць порту горада, аднак з-за недастатку шляхоў зносін з іншымі рэгіёнамі краінамі а таксама з-за неразвітай прамысловасці ўнутры горада, нельга было чакаць хуткага поспеху. Акрамя таго, паступоваму развіццю порту перашкодзіла Першая сусветная вайна, падчас якой нямецкія войскі захапілі Бругэ. Горад быў вызвалены брытанцамі толькі праз 4 гады — ў 1918. Пасляваенны порт пачаў працаваць праз два годы — ў 1920-м.

Падчас Другой сусветнай вайны порт Бругэ быў зноў захоплены і на працягу чатырох гадоў знаходзіўся пад акупацыяй. Выкарыстанне порту аднавілася толькі ў 1951 годзе, і з гэтага часу пачынаецца няспынны рост яго значнасці. Ужо з 1960-га года порт здольны прымаць найвялікшыя кантэйнерныя караблі і танкеры. З 1970 па 1985 была праведзена наступная рэканструкцыя порту: пабудаваныя дзве новыя марскія дамбы, што дазволіла вынесці гавані глыбей у мора, таксама пабудаваныя два вялікіх дока. У горадзе злучаюцца тры каналы-Генцкі, Слэйскі і Остэндскі.

Выбітныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

Музеі[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг ЮНЕСКА Сусветная спадчына ЮНЕСКА, аб'ект № 996
рус.англ.фр.