Сон лугавы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Сон лугавы
Pulsatilla pratensis subsp nigricans.jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Anemone pratensis (L.) Mill.

Сінонімы
Pulsatilla pratensis
Падвіды
  • Anemone pratensis pratensis
  • Anemone pratensis bohemica Skalický
  • Anemone pratensis hungarica Soó
  • Anemone pratensis nigricans Störck
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на ВікіСховішчы
NCBI   445229
EOL   5529116
GRIN   t:105320
IPNI   712035-1
TPL   kew-2544208

Сон лугавы (Anemone pratensis) — шматгадовая травяністая расліна, від роду Кураслеп, сямейства Казяльцовыя (Ranunculaceae).

Паводле The Plant List на 2013 год, від адносіцца да роду кураслеп, адпаведна мае назву: Anemone patens L.[3].

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Anemone pratensis Sturm41.jpg
Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «Deutschlands Flora in Abbildungen», 1796
2 — Pulsatilla pratensis

Шматгадовая густаапушаная травяністая расліна вышынёй 7-40 см. Карэнішча магутнае, большай часткай вертыкальнае, цёмна-карычневае, адна- або шматгаловае.

Сцябло прамое, густа мякка-валасістае.

Каранёвае лісце на хвосціках, касматых ад густых белых валасінак, у абрысе шырока-яйкападобнае, двойчы-, тройчыперыстапёрыста-рассечанае з двойчы пёрыста-паасобнымі сегментамі, з вузка-лінейнымі завостранымі дзелькамі 1-3 мм шырынёй, касмата-валасістае (галоўным чынам знізу), з'яўляецца адначасова з кветкамі або пасля цвіцення, не зімуе.

Лісточкі пакрывала падзеленыя на лінейныя, валасістыя долі. Кветканосы вышынёй 10—50 см, у час цвіцення на верхавінцы паніклыя, з пладамі моцна падоўжаныя і прамастойныя. Кветкі адзінкавыя, буйныя (дыяметр 2-4 см), звычайна паніклыя, з шасцю званочкавымі збежнымі лісцікамі калякветніка, адагнутымі на верхавінцы, звонку апушанымі, 1,5-2,5 см даўжынёй і 0,6-1 см шырынёй, большай часткай бледна-ліловымі, радзей чырванаватымі, зелянява-жоўтымі або чорна-фіялетавымі. Тычынкі шматлікія, жоўтыя, толькі на 13 карацей лісточкаў калякветніка. Песцік аднолькавай даўжыні з калякветнікам. Цвіце ў красавіку — чэрвені.

Плод — шматарэшак. Плодзікі даўгаватыя, густа адтапырана-валасістыя, з падоўжаным ў выглядзе асцюка да даўжыні 6 см слупком, на верхавіне якога валасінкі звычайна становяцца кароткімі і прылеглымі. Плоданасіць ў чэрвені. Размнажаецца насеннем.

Від апісаны з Швецыі і Германіі.

Pulsatilla pratensis subsp. bohemica6.jpg
Pulsatilla pratensis ssp. nigricans 003.JPG
Pulsatilla pratensis subsp. bohemica5.jpg
Злева направа: кветка ў пачатку цвіцення, у канцы цвіцення, плод

Арэал і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Brzke jaro - cicov - prirodni rezervace 6.JPG
Падвід Pulsatilla pratensis bohemica у Чычоўскім запаведніку(чэшск.) бел., Чэхія

Паўночная Еўропа: Данія, Нарвегія (поўдзень), Швецыя (поўдзень); Цэнтральная Еўропа: Чэхаславакія, Германія (усход), Венгрыя, Польшча; Паўднёвая Еўропа: Балгарыя (захад), Югаславія (поўнач), Румынія (захад); тэрыторыя былога СССР: Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Украіна, Еўрапейская частка Расіі[4].

Месцы росту: сасновыя лішайнікавыя, верасковыя, імшыстыя лясы і сасновае драбналессе з разрэджаным наглебавым покрывам, радзей трапляецца на дзюнах. Расце паасобнымі экземплярамі або невялікімі, часам даволі шматлікімі групамі.

Выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Дэкаратыўная і лекавая расліна. Адрозніваецца моцнай унутрывідавой зменлівасцю.

У медыцыне[правіць | правіць зыходнік]

Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне і ў гамеапатыі. У лячэбных мэтах нарыхтоўваюць траву падчас цвіцення. Расліна валодае мачагонным, адхарквальным, бактэрыцыдным, седатыўным і болесуцішальным дзеяннем. Стымулюе функцыі печані. Гомеапатычны сродак Pulsatilla ужываюць для лячэння дэпрэсій, мігрэні, парушэнняў менструальнага цыклу, страўнікава-кішачных і прастудных захворванняў, хвароб нырак і мачавога пузыра, экзэм, спазмаў сасудаў, рэўматызму, падагры і іншых. Сон лугавы ўваходзіць у склад гомеапатычнага прэпарату «Биолайн колд», які выкарыстоўваецца пры прастудных захворваннях верхніх дыхальных шляхоў.

Расліна надзвычай атрутная. Прымаць яго прэпараты можна толькі пад кантролем медыка.

Ахоўныя мерапрыемствы[правіць | правіць зыходнік]

Колькасць памяншаецца з прычыны чалавечай дзейнасці (узворванне стэпаў, тэрасаванне схілаў, выпас жывёлы, зрыванне на букеты і г.д.). Ва Украіне ахоўваецца ў прыродных запаведніках — Украінскім стэпавым(руск.) бел. (аддзяленне Каменныя Магілы(руск.) бел.), Канеўскім(руск.) бел. і Луганскім(руск.) бел. (аддзяленні Стральцоўскі стэп(руск.) бел. і Луганскі стэп), у заказніках агульнадзяржаўнага значэння — Караставецкім(руск.) бел., Самчынецкім Урочышчы(руск.) бел., Грабаркаўскім(руск.) бел., Бэлька Паўночная Чырвоная(руск.) бел..

Зноскі

  1. Выкарыстоўваецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. Anemone patens L.. The Plant List. Праверана 17 мая 2014.
  4. Згодна дадзеных GRIN. Гл. картку расліны

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
  • Юзепчук С. В. Род 528. Прострел — Pulsatilla // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома Б. К. Шишкин — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1937. — Т. VII. — С. 301—302. — 792 + XXVI с. — 5200 экз.
  • Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 599. Pulsatilla pratensis (L.) Mill. — Прострел луговой // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 214. — ISBN 9-87317-128-9.
  • Всё о лекарственных растениях на ваших грядках / Под ред. Раделова С. Ю. — СПб.: СЗКЭО, 2010. — С. 214. — 224 с. — ISBN 978-5-9603-0124-4.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Венерын чаравічак Гэты від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і ахоўваецца законам.
IV катэгорыя (NT)