Іван Кандратавіч Бялькевіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Іван Кандратавіч Бялькевіч
Дата нараджэння 22 лютага (6 сакавіка) 1883
Месца нараджэння
Дата смерці 18 кастрычніка 1960(1960-10-18) (77 гадоў)
Месца смерці
Род дзейнасці вучоны
Навуковая сфера мовазнаўства
Месца працы Інбелкульт, Інстытут мовазнаўства АН БССР
Альма-матар Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт

Іван Кандратавіч Бяльке́віч, Янка Бялькевіч (22 лютага (6 сакавіка) 1883, в. Варонічы Слонімскага павета Гродзенскай губерні, цяпер Слонімскі раён Гродзенскай вобласці[1] — 18 кастрычніка 1960, Жданаў, цяпер Марыупаль Данецкай вобласці, Украіна) — беларускі савецкі мовазнавец, педагог.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

У 1909 годзе скончыў Свіслацкую настаўніцкую семінарыю; выкладаў у школах Слонімшчыны[2]. З 1915 г. у эвакуацыі ў Саратаўскай губерні (Расія), у 19191920 гг. зноў на Слонімшчыне. Са жніўня 1920 г. працаваў у Наркамаце асветы БССР, у школах Мінска. У пачатку 1920-х гг. быў членам БПС-Р[2]. У 1925 годзе скончыў этнолага-лінгвістычнае аддзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта[1]. У 19251927 гг. выкладчык і дырэктар Мсціслаўскага педтэхнікума[1]. З 1927 года навуковы супрацоўнік Інбелкульта і Інстытута мовазнаўства АН БССР[1][2].

Арыштаваны ДПУ БССР 17 лютага 1930 г. па справе «Саюза вызвалення Беларусі». Вінаватым сябе не прызнаў. Паводле пастановы калегіі АДПУ СССР ад 10 красавіка 1931 г. сасланы на 5 гадоў у Іашкар-Алу[2]. Працаваў на лесапавале. Пасля вызвалення выехаў у Данецкую вобласць, дзе выкладаў у школах рускую мову і літаратуру. У 19481958 гг. працаваў у розных навучальных установах Жданава. Да канца жыцця не атрымаў дазволу вярнуцца на Радзіму. Рэабілітаваны 19 верасня 1960[2] г.

Навуковая праца[правіць | правіць зыходнік]

Вывучаў дыялекталогію і культуру беларускай літаратурнай мовы. Аўтар артыкулаў па беларускаму мовазнаўству і «Краёвага слоўніка Усходняй Магілёўшчыны» (падрыхтаваны ў 1920-х гг. (выдадзены ў 1970) годзе) — самага вялікага абласнога слоўніка беларускай мовы (каля 20 тысяч слоў)[1].

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Бялькевіч І. Краёвы слоўнік усходняй Магілёўшчыны. — Мінск, 1970.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Белькевич Иван Кондратьевич // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 52. — 737 с.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. — Т. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Германовіч І. К. Беларускія мовазнаўцы: Нарысы жыцця і навуковай дзейнасці. Мн., 1985. С. 133—179
  • Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0.
  • Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. — Т. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9
  • Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т., Т. 1. А капэла — Габелен / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Т. 1. — С. 547. — 727 с. — 10 000 экз.