Іван Сямёнавіч Сапега

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Іван Сапега
Ivan Siamionavič Sapieha. Іван Сямёнавіч Сапега (1709).jpg
Іван Сапега. Невядомы мастак, 1709
Herb Sapiehów.PNG
Герб «Ліс»
 
Нараджэнне: каля 1450
Смерць: 4 снежня 1517
Пахаванне:
Род: Сапегі
Бацька: Сямён Сапега
Жонка: невядомая
Альжбета з Глябовічаў
Дзеці: ад 1-га шлюбу: Павел, Міхал, Фёдар, Даброхна, Ганна

Іван Сямёнавіч Сапега, Івашка Сапежыч (~1450 — 1517) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар1488) і маршалак гаспадарскі1504), сакратар вялікі літоўскі1506), ваявода віцебскі (15111514) і падляшскі1514).

Заснавальнік коданьскай лініі роду Сапегаў, заклаў асновы яе лаціфундыі[1].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Іван Сямёнавіч Сапега (гравюра І. Шубелера, 1872; з партрэта 16 ст.)

Прадстаўнік шляхецкага роду Сапегаў герба «Ліс», другі сын Сямёна, пісара гаспадарскага, і Настассі Паўшанкі. Меў брата Багдана, заснавальніка чарэйска-ружанскай лініі роду.

Пісар гаспадарскі Казіміра Ягелончыка з 1488 г. Пасол у Маскву (1497, 1498, 1499), у Рым у 1501 г., дзе дамогся ад папы зацвярджэння мітрапаліта Іосіфа I Балгарыновіча, там далучыўся да Фларэнційскай царкоўнай уніі. 3 1501 г. канцлер вялікай княгіні Алены Іванаўны. У 1502 г. пасол да магістра Лівонскага ордэна, у 1503 г. — у Маскву, заключыў 6-гадовае перамір’е, якое скончыла вайну Маскоўскай дзяржавы з ВКЛ (1500—1503). Маршалак гаспадарскі з 1504 г. Пасля абрання на сталец Жыгімонта Старога (1506) тытулаваўся найвышэйшым сакратаром ВКЛ. У 1505 г. зноў пасол у Маскву, аднак працягнуць тэрмін перамір’я не ўдалося. Намеснік віцебскі ў 1508—1514 (з 1511 г. ваявода). Пасол у Маскву ў 1508 г., заключыў мір, якім скончана вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім (1507—1508). У 1512 вёў перамовы ў Каралеўстве Польскім з кароннай радай пра дапамогу ў вайне Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (15121522).

Удзельнічаў у кампаніі 1514 пад камандаю гетмана Канстанціна Астрожскага. Камандаваў часткай войска ў бітве на Бярэзіне 27 жніўня 1514 і ў Аршанскай бітве (1514)[2]. Ваявода падляшскі з 1514 г. Заснавальнік коданьскай лініі роду Сапегаў, заклаў асновы яе латыфундыі. У 1504 збудаваў мястэчка Іказнь і Іказненскі замак, заснаваў мястэчка Кодань з замкам (на левым беразе Буга каля Берасця). У выніку войнаў страціў смаленскія маёнткі, але атрымаў ад вялікіх князёў новыя — на Браслаўшчыне, Падляшшы і Берасцейшчыне[1].

Пахавалі І. Сапегу ў царкве Святога Духа ў Кодні.

Сям’я[правіць | правіць зыходнік]

Быў двойчы жанатым. Імя і паходжанне першай жонкі невядомыя, другі раз ажаніўся з Альжбетай Глябовіч. У першым шлюбе нарадзіліся дзеці:

  • Павел (пам. 1579), ваявода падляшскі і новагародскі
  • Міхал (пам. каля 1540)
  • Фёдар (пам. каля 1548), дваранін гаспадарскі
  • Даброхна (пам. па 1528), жонка кашталяна люблінскага Яна Тэнчынскага
  • Ганна, жонка старосты чаркаскага і канеўскага Яна Неміровіча

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Грыцкевіч А. Сапегі // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 547.
  2. Грыцкевіч А. Сапегі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]