Аляксей Іванавіч Кайгарадаў

Аляксей Іванавіч Кайгарадаў
Аляксей Іванавіч Кайгарадаў
	руск.: Алексей Иванович Кайгородов
Дата нараджэння	14 лістапада 1881
Месца нараджэння	Ноўгарад, Наўгародская губерня, Расійская імперыя;
Дата смерці	27 верасня 1951 (69 гадоў)
Месца смерці	Масква, РСФСР, СССР;
Грамадзянства	Расійская імперыя; СССР;
Род дзейнасці	кліматолаг, геафізік
Навуковая сфера	кліматалогія і геафізіка
Месца працы	Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія; Фізіка-тэхнічны інстытут НАН Беларусі; Федэральная служба па гідраметэаралогіі і маніторынгу навакольнага асяроддзя Расіі[d]; Расійскі дзяржаўны гідраметэаралагічны ўніверсітэт[d]; Маскоўскі дзяржаўны абласны ўніверсітэт[d];
Навуковая ступень	доктар фізіка-матэматычных навук
Навуковае званне	прафесар;
Альма-матар	Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт;
Член у	Нацыянальная акадэмія навук Беларусі;
Узнагароды	акадэмік Акадэміі навук Беларускай ССР

Аляксей Іванавіч Ка́йгарадаў^[1] (руск.: Алексей Иванович Кайгородов; 14 лістапада 1881, Вялікі Ноўгарад — 27 верасня 1951) — кліматолаг і геафізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1934), правадзейны член АН БССР (з 1947 года, член-карэспандэнт з 1936), прафесар (1949).

Біяграфія

Скончыў у 1907 годзе Пецярбургскі ўніверсітэт. З 1914 года працаваў у Галоўнай геафізічнай лабараторыі ў Петраградзе. Быў прафесарам Горацкага сельскагаспадарчага інстытута (цяпер Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія), дзе выступіў адным з ініцыятараў стварэння Цэнтральнай беларускай абсерваторыі^[2]. Член ЦВК БССР у 1924—1926 гадах^[3].

У 1927 годзе ўзначаліў наваствораную Беларускую геафізічную службу («Белгеафіз») і стаў дырэктарам праектуемай Геафізічнай абсерваторыі ў Мінску^[4]. Яшчэ ў 1929 годзе распрацаваў праект будынка абсерваторыі, будаўніцтва якога завяршылася ў 1935 годзе^[5].

Адначасова ў 1932—1938 гадах вучоны спецыяліст у Фізіка-тэхнічным інстытуце Акадэміі навук БССР, у 1936—1938 гадах — член Прэзідыума Акадэміі навук БССР^[3].

У 1937 годзе, пасля перападпарадкавання беларускай службы Смаленскаму ўпраўленню гідраметслужбы і пачатку палітычнага ціску на супрацоўнікаў, цяжка захварэў і быў звольнены з пасады дырэктара абсерваторыі загадам ад 21 ліпеня 1937 года^[5].

З 1938 года працаваў у Галоўным упраўленні гідраметэаслужбы СССР, у 1941—1944 гадах у Маскоўскім гідраметэаралагічным інстытуце на пасадзе загадчыка кафедры^[3]. З 1945 года А. І. Кайгарадаў займаў пасаду загадчыка кафедры ў Маскоўскім абласным педагагічным інстытуце^[3].

Навуковая дзейнасць

Аўтар прац пра клімат Беларусі. Правёў вялікую працу па натуральнай класіфікацыі кліматаў зямнога шару. Аўтар больш за 50 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій^[3].

Бібліяграфія

Кліматычны атляс Беларусі. — Менск, 1927
Практическая метеорология, 2 изд. — Горький, 1927;
Клімат БССР, Заходняй Беларусі і сумежных краін. (т. 1) — Менск. 1933.
Нарыс сельскагаспадарчых кліматычных умоў БССР: (манаграфія) / А. І. Кайгарадаў; Галоўнае кіраўніцтва адзінай гідро-метслужбы БССР. — Выд. 2, пашыр. і дап. — Менск: Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі, Сельгассектар, 1935. — 1935 с.
Естественная зональная классификация климатов земного шара / А. И. Кайгородов, действ. чл. Акад. наук Белорус. ССР; Акад. наук СССР, Ин-т географии Акад. наук БССР, Ин-т соц. сельского хозяйства. — Москва: изд-во Акад. наук СССР, 1955. — 119 с., 1 л. портр, 8 отд. л. карт.: ил.

Крыніцы

↑ Беларусь 1995.
↑ Аўчыннікава 2022, с. 522.
1 2 3 4 5 Памяти учёного: Кайгородов Алексей Иванович (руск.)
↑ Каштоўнасці мінуўшчыны 1 (нявызн.). knihi.com. Праверана 28 снежня 2025.
1 2 Аўчыннікава 2022, с. 525.

Літаратура

Кайгарадаў Аляксей Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 439. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
Кайгарадаў Аляксей Іванавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 354. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
Алексей Иванович Кайгородов // Лившиц, В. М, Цыганов, А. Р., Саскевич, П. А. Гордость и слава Белорусской государственной сельскохозяйственной академии. Профессора и выпускники: академики и члены корреспонденты. — Горки: 2017.ISBN 978-895-467-1 °C.18-19
Максимов С. А. Алексей Иванович Кайгородов // Метеорология и гидрология № 10, 1951.
Р. И. Овчинникова К истории метеорологии Беларуси. Макаревский Николай Иванович (к 100-летию создания Метеобюро в Минске) // Журнал Белорусского государственного университета. География. Геология. — 2022. — № 1. — С. 94–103.

Спасылкі

Памяти учёного: Кайгородов Алексей Иванович (руск.) // НАН Беларусі
Аляксей Іванавіч Кайгарадаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі (руск.)

[FOOTNOTEБеларусь1995-1] Беларусь 1995.

[FOOTNOTEАўчыннікава2022522-2] Аўчыннікава 2022, с. 522.

[НАН-3] 1 2 3 4 5 Памяти учёного: Кайгородов Алексей Иванович (руск.)

[4] Каштоўнасці мінуўшчыны 1 (нявызн.). knihi.com. Праверана 28 снежня 2025.

[FOOTNOTEАўчыннікава2022525-5] 1 2 Аўчыннікава 2022, с. 525.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]