Вялікі-Праслаў

Вялікі-Праслаў
	Горад
Вялікі-Праслаў
	балг.: Велики-Преслав
	Герб
	43°09′31″ пн. ш. 26°49′00″ у. д.HGЯO
Краіна	Балгарыя
Рэгіён	Шуменская вобласць
Кмет	Рача Рачаў Кажухараў
Гісторыя і геаграфія
Ранейшыя назвы	да 1878 — Эскі-Стамбул; да 1993 — Праслаў;
Горад з	1883
Вышыня цэнтра	92 м
Часавы пояс	UTC+2, летам UTC+3
Насельніцтва
Насельніцтва	▼5 628 чал. (31 снежня 2025);
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	(+359) 538
Паштовы індэкс	9850
Аўтамабільны код	H
	bulgaria.domino.bg/velikipreslav//velikipreslav/ (балг.)
Паказаць/схаваць карты
	; Вялікі-Праслаў
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Вялі́кі-Прасла́ў (балг.: Велики Преслав, да 1878 — Эскі-Стамбул) — горад у Балгарыі, у Шуменскай вобласці, на левым беразе ракі Галяма-Камчыя.

Аднайменная сталіца Першага Балгарскага царства з 893 па 971 гады знаходзілася ў 3 км ад сучаснага горада.

Гісторыя

У 3 кіламетрах на поўдзень ад Праслава знаходзяцца разваліны аднайменнага старажытнага горада — сталіцы Першага Балгарскага царства.

Сталіца Першага Балгарскага царства

У 893 годзе пасля звяржэння Уладзіміра Расатэ, новы балгарскі цар Сімяон Вялікі пераносіць сталіцу ў горад Праслаў, якая ў процівагу старой язычніцкай сталіцы Пліска, становіцца цэнтрам хрысціянізацыі Балгарыі.

У 919 годзе на царкоўным саборы ў Праславе была абвешчана аўтакефалія Балгарскай Царквы і ўзвядзенне яе ў ранг патрыярхата.

У 968 годзе горад разам з усёй Балгарыяй, відавочна, акупаваў кіеўскі князь Святаслаў Ігаравіч. Сталіцай Святаслаў зрабіў горад Пераяславец, тоеснасць якога з Праславам не ўсталявана.

У 971 годзе візантыйскія войскі Іаана Цымісхія захопліваюць Праслаў, і Усходняя Балгарыя ўваходзіць у склад імперыі (гл. Руска-візантыйская вайна 970—971 гадоў).

Другое Балгарскае царства

У XI—XII стст., у перыяд візантыйскага валадарства, горад знаходзіўся ў стане заняпаду. Пасля паўстання братоў Пятра і Асеня ўплыў Праслава часткова аднаўляецца. Іван Асень кіраваў краінай з Тырнава, цэнтра паўстання, а яго брат Пётр з Праслава, сімвала аднаўлення Балгарскай дзяржаўнасці. У выніку ў якасці сталіцы канчаткова быў выбраны Тырнава і горад паступова пачаў пусцець. У канцы XIII стагоддзя горад быў канчаткова разбураны татарамі і апошнія жыхары Праслава перасяліліся на новае месца, тэрыторыю сучаснага Праслава.

Насельніцтва

Год	Колькасць
1998	10 676	^[2]
1998	10 449	^[2]
1999	10 270	^[3]
1999	10 642	^[3]
2000	10 482	^[4]
2000	10 187	^[4]
2001	10 328	^[5]
2001	10 194	^[5]

Год	Колькасць
2002	9 358	^[1]
2003	9 361	^[1]
2004	9 337	^[1]
2005	9 265	^[1]
2006	9 208	^[1]
2007	9 120	^[1]
2008	9 022	^[1]
2009	8 951	^[1]

Год	Колькасць
2010	8 886	^[1]
2011	7 655	^[1]
2012	7 593	^[1]
2013	7 555	^[1]
2014	7 460	^[1]
2015	7 345	^[1]
2016	7 275	^[1]
2017	7 178	^[1]

Год	Колькасць
2018	7 103	^[1]
2019	6 981	^[1]
2020	6 916	^[1]
2021	6 741	^[1]
2022	5 821	^[1]
2023	5 759	^[1]
2024	5 694	^[1]
2025	5 628	^[1]

Музей Вялікі-Праслаў

З канца XIX стагоддзя ў горадзе праводзяцца рэгулярныя археалагічныя раскопкі. Праслаў складаўся з дзвюх частак — знешняга горада, акружанага каменнай сцяной, вышынёй да 10 метраў і таўшчынёй 3,25 метраў з брамай і вежамі, і ўнутранага горада — комплексу царскіх будынкаў, таксама акружанага каменнай сцяной. Ва ўнутраным горадзе даследаваны руіны палацаў, складзеных з буйных камянёў (у тым ліку Вялікага палаца ці так званай Троннай палаты з рэшткамі калон, пліт з разьбяным раслінным арнаментам і пола з мармуру і парфіра). У вакольным горадзе — рэшткі жылых дамоў, майстэрняў, а таксама так званай Залатой (Круглай) царквы (X стагоддзе) з атрыумам і прытворам, багата ўпрыгожанай мармурам, мазаікамі, паліванымі ўзорнымі керамічнымі пліткамі. У наш час на тэрыторыі старажытнага горада знаходзіцца нацыянальны гісторыка-археалагічны музей Вялікі-Праслаў.

Галерэя

Крыніцы

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 http://www.nsi.bg/bg/node/2973/ — National Statistical Institute.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12287889'></a>
1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-1998.txt
1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-1999.txt
1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-2000.txt
1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-2001.txt

Спасылкі

[_19c5039fcd2adde9-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 http://www.nsi.bg/bg/node/2973/ — National Statistical Institute.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12287889'></a>

[_d1664e06e0402f10-2] 1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-1998.txt

[_f20c0fe905bcffb8-3] 1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-1999.txt

[_3e704962cb64245c-4] 1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-2000.txt

[_30e1e80957e07ba8-5] 1 2 https://www.grao.bg/tna/tadr-2001.txt

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Г Р П Гарады Балгарыі
Сталіца	Сафія
Гарады 300 000+	Плоўдзіў Варна
Гарады 100 000+	Бургас Плевен Русэ Стара-Загора
Гарады 50 000+	Благоеўград Відзін Враца Вяліка-Тырнава Габрава Добрыч Кюстэндзіл Пазарджык Пернік Слівен Хаскава Шумен Ямбал
Гарады 30 000+	Асенаўград Горна-Арахавіца Дзімітраўград Дупніца Казанлык Кырджалі Ловеч Мантана Петрыч Разград Свіштоў Сілістра Смолян Тырговіштэ
Гарады 10 000+	Айтос Балчык Боцеўград Велінград Вялікі-Праслаў Гоцэ-Дэлчаў Каварна Карлава Карнабат Нова-Загора Нясебыр Паморые Панагюрыштэ Пяшцера Разлог Самакаў Санданскі Свіленград Стамбалійскі Траян
Гарады 10 000-	Абзор Алфатар Антонава Апрылцы Ардзіна Ахелой Ахтопал Балгарава Банкя Банска Батак Белаградчык Беліца Бяла (Варненская вобласць) Бяла (Русенская вобласць) Выршац Дабрыніштэ Дзеўня Івайлаўград Каблешкава Камена Капрыўшціца Кітэн Крэсна Лом Малка-Тырнава Мелнік Пліска Прыморска Сазопал Свеці-Влас Сімітлі Сопат Срэдэц Сунгурларэ Траўна Тутракан Хаджыдзімава Харманлі Хісара Царава Шабла Шыпка Якаруда