Гамаль Абдул Насер

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Гамаль Абдэль Насер
جمال عبد الناصر
Гамаль Абдэль Насер
сцяг
2-і прэзідэнт Егіпта
1-ы Прэзідэнт ААР
16 студзеня 1956 — 28 верасня 1970
Папярэднік: Махамед Нахіл
Пераемнік: Анвар Садат
сцяг
41-ы Прэм'ер-міністр Егіпта
10 верасня 1966 — 19 чэрвеня 1967
Папярэднік: Мухамед Сідкі Сулейман
Пераемнік: Алі Сабры
сцяг
37-ы Прэм'ер-міністр Егіпта
18 красавіка 1954 — 29 верасня 1962
Папярэднік: Махамед Нагіб
Пераемнік: Алі Сабры
сцяг
35-ы Прэм'ер-міністр Егіпта
25 лютага 1954 — 8 сакавіка 1954
Папярэднік: Махамед Нагіб
Пераемнік: Махмуд Фаўзі
 
Партыя: Арабскі сацыялістычны саюз
Веравызнанне: Іслам, суніцкага толку
Нараджэнне: 15 студзеня 1918(1918-01-15)
Александрыя, Егіпет
Смерць: 28 верасня 1970(1970-09-28) (52 гады)
Каір, ААР
Пахаваны: Мячэць Гамаль Абдэль Насера, Каір
Бацька: Абдэль Насер Хусейн
Маці: Фахіма Хамад
Жонка: Tahia Kazem
Дзеці: сыны: Халід, Абдэль Хакім і Абдэль Хамід
дочкі: Хода і Мона
 
Узнагароды:

Медаль «Залатая Зорка»Ордэн Леніна

Гама́ль А́бдэль На́сер (араб.: جمال عبد الناصر — Джамāль ‘Абд ан-Нāсыр, Гамаль Абдэль-Насер; 15 студзеня 1918, Александрыя — 28 верасня 1970, Каір) — другі прэзідэнт Егіпта (1956—1970), дзеяч панарабскага руху, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 15 студзеня 1918 года ў Александрыі, аднак па просьбе бацькі пісарчук занёс Гамаля ў спісы выхадцаў вёскі Бені-Мор, правінцыя Асьют (Егіпет), адкуль былі родам яго бацька і дзед. Бацька — паштовы службовец.

Ужо ў 12-гадовым узросце ўдзельнічаў у антыбрытанскай дэманстрацыі (вучань трэцяга класа пачатковай школы ў Александрыі).

У 1935 скончыў сярэднюю школу (El Nahda Secondary School) у Каіры.

У 1936 паспрабаваў паступіць у ваенную вучэльню, аднак незнатнае паходжанне, а таксама ўдзел у мінулым у антыбрытанскіх дэманстрацыях перашкодзілі яму зрабіць гэта. Таму Гамаль падаў заяву на юрыдычны факультэт Каірскага ўніверсітэта. Правучыўшыся з паўгода, ён пазнаў, што ў ваеннай акадэміі ажыццяўляецца дадатковы набор на сорак чатыры месцы. Гэтым разам Насер заручыўся падтрымкай сакратара міністэрствы абароны Ібрагіма Хейры-ары, якая дазволіла яму паступіць у вучэльню і скончыць яго (з адзнакай) у 1938 у чыне малодшага лейтэнанта. Праходзіў службу ў Пятым эскадроне на поўдні краіны, пасля — у Судане.

У 1942 годзе заснаваў і ўвайшоў у кіраўніцтва таемнай палітычнай арганізацыі «Вольныя афіцэры», якая падрыхтавала і ажыццявіла ў ноч, разам з групай 89 прыхільнікаў, на 23 ліпеня 1952 ваенны пераварот, у выніку якога быў зрынуты кароль Фарук.

У 1944 ажаніўся на Тах'е Казем (Tahia Kazem), дачцэ персідскага гандляра.

Удзельнік араба-ізраільскай вайны 1948—1949, быў паранены. У 19491952 — выкладчык вайскоўца каледжа Генеральнага штаба (падпалкоўнік).

26 ліпеня 1952 была створана Рада рэвалюцыйнага кіраўніцтва (СРР), афіцыйным раздзелам якога быў прызначаны Махамед Нахіл. У той жа дзень кароль Фарук адрокся ад пасады на карысць свайго 7-месячнага сына.

Насер стаў намеснікам старшыні СРР. Пасля працяглага змагання за ўладу ў красавіку 1954 Махамед Нахіл быў адхілены ад кіраўніцтва, улада перайшла да Насера.

У 1956 пасля няўдалай спробы атрымаць дапамогу ад Вялікабрытаніі і ЗША для ажыццяўлення праекту пашырэння Асуанскай плаціны Насер нацыяналізаваў кампанію «Суэцкі канал», чые акцыі знаходзіліся ў асноўным у брытанскіх і французскіх руках. Вялікабрытанія, Францыя і Ізраіль уварваліся ў Егіпет, але суэцкі крызіс быў спынены дзякуючы пратэстам міжнароднай грамадскасці і дыпламатычнаму ўмяшанню ЗША і СССР.

23 чэрвеня 1956 гады падчас нацыянальнага рэферэндуму прынятая першая рэспубліканская канстытуцыя Егіпту. Насер быў абраны выканаўцам абавязкаў прэзідэнта.

У 1954—1956 (з невялікімі перапынкамі) — прэм'ер-міністр, адначасова выконваў абавязкі прэзідэнта. З чэрвеня 1956 — прэзідэнт Егіпту.

C 1 лютага 1958 — прэзідэнт Аб'яднанай Арабскай Рэспублікі (ААР).

З 1963 — старшыня партыі Арабскі сацыялістычны саюз.

У 1967 параза Егіпту ў «Шасцідзённай вайне» з Ізраілем вымусіла Насера прыняць рашэнне аб адстаўцы. Але пасля дэманстрацый у яго падтрымку, якія прайшлі па ўсёй краіне, перагледзеў сваё рашэнне.

За час кіравання Гамаля Насера Егіпет паступова ператварыўся ў сацыялістычную краіну, у якой дзяржаўны сектар складаў больш 80 адсоткаў эканомікі краіны. Пераход да сацыялізму адбыўся падчас зямельнай рэформы канца 1950-х гадоў і нацыяналізацыі прамысловасці, а таксама фінансавых устаноў у пачатку 1960-х гадоў.

Памёр 28 верасня 1970 года ў Каіры ў выніку інфаркта, пры выкананні прэзідэнцкіх абавязкаў.

Аб Насеры ў Егіпце быў зняты фільм «Насер 56» (Nasser 56, 1956).

Насер — Герой Савецкага Саюза[правіць | правіць зыходнік]

Па асабістай ініцыятыве Хрушчова, які знаходзіўся з 9 па 25 мая 1964 года ў Егіпце з афіцыйным візітам, Указам Прэзідыўма Вярхоўнай Рады СССР ад 13 мая 1964 года Насер быў ганараваны званні Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» № 11 224. Узнагароджанне Насера выклікала жарт:[1]

Лежит на пляже кверху пузом
полуфашист-полуэсер,
Герой Советского Союза
Гамаль Абдель-на всех-Насер.

Уладзімір Высоцкі напісаў песню «Адбярыце ордэн у Насера»:

Потеряли истинную веру,
Больно мне за наш СССР.
Отберите орден у Насера,
Не подходит к ордену Насер.


Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons

Зноскі

  1. Раскин, Іосіф. Вялікая энцыклапедыя хулиганствующего ортодокса. — М.: Кніжны клуб 36.6, 2005. З. 278. ISBN 5-98697-021-7