Марцыял

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Марцыял
Martialis.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння:

сакавік 40[1]

Месца нараджэння:

Augusta Bilbilis[d]

Дата смерці:

104[2]

Месца смерці:

Augusta Bilbilis[d]

Грамадзянства:

Старажытны Рым

Літаратурная дзейнасць
Род дзейнасці:

паэт, пісьменнік

Жанр:

паэзія

Мова твораў:

лацінская мова

Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Марк Валерый Марцыял (лац.: Marcus Valerius Martialis; каля 40 — паміж 102 і 104) — рымскі паэт. Найбольш вядомы дванаццаццю кнігамі эпіграм, лічыцца стваральнікам эпіграмы ў яе сучасным выглядзе.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся, вырас і атрымаў адукацыю ў горадзе Більбіліс у Іспаніі. Каля 64 года перабраўся ў Рым і ў часы дынастыі Флавіяў дасягнуў значнага поспеху як паэт. Яго першаю ўдачаю была «Кніга відовішчаў», прысвечаная адкрыццю Калізея ў 80 годзе. За ўдалаю кнігаю з’явіліся іншыя, у тым ліку 2 тэматычныя кнігі эпіграм: «Гасцінцы» і «Падарункі». Вядомасць прынеслі 12 кніг змешанага зместу. Амаль палова вершаў — сатырычныя эпіграмы, астатнія — традыцыйныя: прысвячальныя, хвалебныя, застольныя, надмагільныя, медытатыўныя.

Сваімі літаратурнымі талентамі заслужыў прыхільнасць імператараў Ціта і Даміцыяна, атрымаў званне вершніка. Пад канец жыцця, у 98 годзе, вярнуўся ў Іспанію, дзе і памёр у падораным яму маёнтку паблізу роднага Більбіліса.

Высмейваў чалавечыя заганы, выкрываў прадстаўнікоў розных сацыяльных груп і прафесій, паказваў маральнае падзенне знаці ў Рымскай імперыі. Яго эпіграмы адметныя жыццёвай дакладнасцю, сцісласцю і яскравасцю апісанняў, дасціпнасцю і тонкім гумарам паўплывалі і на паэтаў Новага часу.

Аматар смачна паесці, Марцыял служыць сёння, між іншым, карыснаю крыніцаю звестак па гісторыі рымскай кухні: у сваіх вершах ён шмат паведамляе пра тое, што трапляла да рымлян на сталы, а адна кніга, «Xenia», цалкам прысвечаная разнастайнай ежы і пітву.

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

Асобныя творы пераклалі Васіль Зуёнак, Антон Брыль і Анатоль Клышка.

Зноскі

  1. Encyclopædia Britannica Encyclopædia Britannica, Inc., 1768. — Т. 22. — ISBN 978-1-59339-292-5
  2. Martial // SNAC Праверана 9 кастрычніка 2017.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]