Тона

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Куб з эбенавага дрэва масай в адну тону

Тона (фр.: tonne, ад сяр.-стаг. лац.: tunna - бочка) - назва некаторых адзінак вымярэння вагі, масы і аб'ёму.

  • Тона (метрычная тона) = 10 цэнтнераў = 1000 кілаграмаў. Беларускае пазначэнне: т; міжнароднае: t. Пазасыстэмная адзінка, у Беларусі дапушчана да выкарыстання нараўне з адзінкамі Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) без абмежавання тэрміну і вобласці прымянення.
  • Амерыканская тона (кароткая тона) = 907,18474 кілаграмаў.
  • Англійская тона (доўгая тона) = 1.016,0469088 кілаграмаў.
  • Рэгістравая тона - адзінка, якой у суднаходстве вымяраюць аб'ём памяшкання, які можа быць занятым пад карысны груз. Роўная 2,83 м³.
  • Фрахтавая тона - адзінка вымярэння памеру фрахту. Для цяжкіх і кампактных грузаў роўная 1016,0469088 кг, а для лёгкіх і аб'ёмных грузаў - 1,12 м³.

Адзінкі масы[правіць | правіць зыходнік]

Сухая тона таксама пазначае вагу, але такога рэчыва, якое была высушана да адносна нізкага, кансістэнтнага ўзроўню ўтрымання вільгаці (чыстая вага). Можа выкарыстоўвацца для такіх рэчываў, як шлам, пульпа, кампост і падобныя сумесі, у якіх цвёрды матэрыял замочаны у вадзе або раствораны вадой. Калі рэчыва знаходзіцца ў сваім натуральным, мокрым стане, то прымяняецца назва «тона вільготнага матэрыялу».

Агульнапрынятыя скарачэнні[правіць | правіць зыходнік]

У горназдабыўной прамысловасці ЗША скарачэнне ў выглядзе вялікай літары 'T' выкарыстоўваецца для аддзялення традыцыйнай тоны ад мэтрычнай тоны, але 'T' таксама можа быць скарачэннем ад «тэсла». Скарачэнне ў выглядзе малой літары 't' традыцыйна выкарыстоўваецца як для англійскай і амерыканскай тоны, так і для мэтрычнай тоны.

Прапісная літара 'T' раней выкарыстоўвалася таксама для абазначэння тона-сілы, у той час як маленькая літара 't' пазначала тону як адзінку масы.

Адзінкі аб'ёму[правіць | правіць зыходнік]

Тона водазмяшчэння - гэта адзінка вымярэння аб'ёму, якая выкарыстоўваецца для разліку водазмяшчэння судна. Калі водазмяшчэннем называюць грузападымальнасць карабля, то маюць на ўвазе аб'ём вады, выцесненай суднам, памножаны на яе шчыльнасць і вымяраны ў англійскіх тонах (тонах водазмяшчэння). Тона водазмяшчэння - аб'ём вады, які важыць адну тону. Гэта эквівалентна каля 0,97 м³ вады.

Адна фрахтавая тона - каля 1,13 м³. Яна паказвае аб'ём грузавога аўтамабіля, цягніка ці іншага сродку перавозкі. Раней выкарыстоўвалася і для караблёў, цяпер жа выкарыстоўваецца рэгістравая тона, якая адпавядае 2,83 м³.

Раней у Вялікабрытаніі выкарыстоўвалася такая адзінка вымярэння, як вадзяная тона, якая была эквівалентная 1,02 м³. Гэта быў аб'ём, займаны масай адной англійскай тоны вады.

Адзінкі энергіі[правіць | правіць зыходнік]

Вышыня ядзернага грыба у залежнасці аж энергіі
  • тона у трацілавага эквівалента - адзінка вымярэння энергіі, роўная 4,184·109 Дж або 109 тэрмахімічных калорый (адна гігакалорыя); вызначаецца як колькасць энергіі, вылучаюцца пры дэтанацыі 1 тоны трынітраталуёл (ТНТ). Пры дэтанацыі кілатоны або мегатоны трацілу вылучаецца адпаведна 4,184·1012 або 4,184·1015 Дж. Вымярэння у трацілавым эквіваленце могуць выкарыстоўвацца для апісання сілы ядзернай зброі або ў сейсмалогіі.
  • тона умоўнага паліва (т.у.п.) - адзінка вымярэння энергіі, роўная 2,93·1010 Дж; вызначаецца як колькасць энергіі, што вылучаецца пры згаранні 1 тоны паліва з цеплатворнай здольнасцю 7000 ккал/кг (адпавядае тыповай цеплатворнай здольнасці каменнага вугалю).

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі