Фёдар Іванавіч Фёдараў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Фёдар Іванавіч Фёдараў
Дата нараджэння 19 чэрвеня 1911(1911-06-19)
Месца нараджэння
Дата смерці 13 кастрычніка 1994(1994-10-13) (83 гады)
Месца смерці
Грамадзянства
Бацька: Янка Маўр
Род дзейнасці фізік
Навуковая сфера Фізіка
Месца працы Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт1936); Інстытут фізікі АН Беларусі1953)
Навуковая ступень доктар фізіка-матэматычных навук
Альма-матар
  • Педагагічны факультэт БДУ[d]
Навуковы кіраўнік У. А. Фок
Вядомыя вучні Б. В. Бокуць
А. М. Ганчарэнка
Б. Б. Бойка
Вядомы як Заснавальнік беларускай школы тэарэтычнай фізікі
Узнагароды і прэміі
Герой Сацыялістычнай Працы  — 1978
Ордэн Леніна  — 1971 Ордэн Леніна  — 1978 Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  — 1949 Ордэн «Знак Пашаны»  — 1953
Дзяржаўная прэмія СССР — 1976

Фёдар Іванавіч Фёдараў (19 чэрвеня 1911, в. Турэц, Мінская губерня цяпер Карэліцкі раён — 13 кастрычніка 1994, Мінск) — беларускі фізік-тэарэтык, адзін тых, хто распачаў беларускую тэарэтычную фізіку. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі1966 года), Герой Сацыялістычнай Працы (1978).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям’і Янкі Маўра ў мястэчку Турэц Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці. Закончыў фізіка-матэматычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ у 1931 годзе, пасля чаго працаваў выкладчыкам педагагічнага тэхнікума ў горадзе Крычаў. У 1933 годзе накіраваўся ў Ленінград у аспірантуру. У 1936 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Прымяненне метаду функцыяналаў у пэўных пытаннях тэорыі выпраменвання», якую ён напісаў пад кіраўніцтвам акадэміка АН СССР У. А. Фока. Адразу пасля гэтага становіцца дацэнтам на фізічным факультэце БДУ. У 1938 годзе ініцыяваў утварэнне кафедры тэарэтычнай фізікі на фізічным факультэце БДУ і сам яе ўзначаліў. З 1943 да 1950 года быў дэканам фізічнага факультэта.

У 1954 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Інварыянтныя метады ў оптыцы анізатропных асяроддзяў». У 1955 годзе ўзначаліў лабараторыю тэарэтычнай фізікі Інстытута фізікі АН БССР. Быў рэдактарам фізіка-матэматычнай серыі часопіса «Весці АН БССР», уваходзіў у рэдакцыі ўсесаюзных часопісаў «Журнал прикладной спектроскопии» і «Дифференциальные уравнения».

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Навуковыя працы па крышталяоптыцы, тэорыі пругкіх хваль у крышталях, фізіцы элементарных часціц, квантавай тэорыі поля, тэорыі гравітацыі.

Пабудаваў тэорыю аптычных уласцівасцей магнітных і паглынальных крышталёў, развіў каварыянтныя метады прамога тэнзарнага злічэння ў оптыцы і акустыцы крышталёў. Распрацаваў метад праектыўных аператараў у тэорыі элементарных часціц, вектарную параметрызацыю групы Лорэнца. Прапанаваў універсальную фармулёўку нелінейных ураўненняў фундаментальных фізічных палёў, развіў тэтрадны падыход у агульнай тэорыі адноснасці. Прадказаў новую з’яву ў галіне крышталяоптыкі (гл. зрух Фёдарава), зарэгістраваную як адкрыццё (1980).

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

  • 2 ордэна Леніна (1971, 1978)
  • Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949),
  • Ордэн «Знак Пашаны» (1953),
  • Медалі

Прэміі[правіць | правіць зыходнік]

  • Дзяржаўная прэмія БССР 1972 года за манаграфію «Тэорыя пругкіх хваль у крышталях».
  • Дзяржаўная прэмія СССР 1976 года за працы ў вобласці крышталяоптыкі.

Асноўныя працы[правіць | правіць зыходнік]

  1. Оптика анизотропных сред. Мн.: Из-во АН БССР, 1958; 2-е изд. М.: УРСС, 2004
  2. Теория упругих волн в кристаллах. М.: Наука, 1965.
  3. Theory of Elastic Waves in Crystals. New York, Plenum Press, 1968.
  4. Теория гиротропии. М.: Наука и техника, 1976.
  5. Отражение и преломление света прозрачными кристаллами. Мн.: Наука и техника, 1976 (совм. с В. В. Филипповым).
  6. Группа Лоренца. М.: Наука, 1979; 2-е изд. М.: УРСС, 2003.

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

  • Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 1. № 3/1971.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]