Якуцкая вобласць

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Якуцкая вобласць
Coat of Arms of Russian Empire.svgвобласць Расійскай імперыі
Герб
Coat of Arms of Yakutsk oblast (Russian empire).png
Map of Yakutsk Oblast, 1913.gif
Цэнтр Якуцк
Утворана 1805
Скасавана 1920
Плошча 3 489 689
Насельніцтва 269 880[1]
Пераемнасць:
Якуцкая АССР

Якуцкая вобласць — гістарычная адміністрацыйная адзінка ў складзе Расійскай імперыі і РСФСР (да 1920).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Якуцк.

Якуцкая вобласць з красавіка 1920 года паводле рашэння Сібрэўкама была пераўтворана ў асаблівы раён Іркуцкай губерні, потым, з верасня 1920 года абвешчана самастойнай Якуцкай губерняй. 27 красавіка 1922 года ў складзе РСФСР была ўтворана Якуцкая АССР, якая ўключыла ў сябе Якуцкую губерню без раёна Ніжняй Тунгускі, (які ўвайшоў у склад Кірэнскага павета Іркуцкай губерні), Хатанга-Анабарскі раён Енісейскай губерні, Алёкмінска-Сунтарскую воласць Кірэнскага павета Іркуцкай губерні і ўсе астравы Паўночнага Ледавітага акіяна, размешчаныя паміж мерыдыянамі 84° і 140½° усходняй даўгаты. У наш час большая частка гэтай тэрыторыі ўваходзіць у Рэспубліку Саха (Якуція).

Фізіка-геаграфічная характарыстыка[правіць | правіць зыходнік]

Геаграфічнае становішча[правіць | правіць зыходнік]

Вобласць знаходзіцца паміж 54° і 73° пн. ш. і 103° і 171° у. д.; мяжуе на поўначы з Паўночным Ледавітым акіянам, на захадзе з Енісейскай губерняй, мяжой з якой служаць рэкі Ілімцэя, прыток Ніжняй Тунгускі, і Анабара, якая ўпадае ў Паўночны Ледавіты акіян; паміж гэтымі рэкамі мяжой служыць уяўная ламаная лінія, паказаная на нашых картах так, што рэкі, што цалкам належаць Якуцкай вобласці — Алянёк і Вілюй — пададзены такімі, што бяруць пачатак у Енісейскай губерні.

На паўднёвым захадзе Якуцкая вобласць мяжуе з Іркуцкай губерняй, на поўдні — з Амурскай, на паўднёвым усходзе і ўсходзе — з Прыморскай вобласцю. Плошча Якуцкай вобласці, па вылічэнні Стральбіцкага, роўная 3 489 689 кв. вёрстаў (каля 368 млн дзес.).

Па прасторы Якуцкая вобласць складае 1/3 частку ўсей Сібіры і 2/3 Еўрапейскай Расіі; гэта самая шырокая з усіх губерняў і абласцей Імперыі. Нягледзячы на шэраг навуковых экспедыцый, яна яшчэ мала даследавана.

Навука і адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Усяго ў вобласці было 85 навучальных устаноў, у тым ліку 4 сярэдніх — Якуцкае рэальнае вучычлішча з 134 уч., жаночая гімназія з 86 вучаніц., духоўная семінарыя з 46 вучнямі і жаночая епархіяльная вучэльня з 60 уч. Духоўнае вучылішча з 109 навучэнцамі, узорнае вучылішча пры семінарыі з 30 вучнямі, Марыінскі дзіцячы прытулак (5 мальч. і 16 паннаў.), місіянерская 2-класная царкоўна-прыходская школа (68).

Гарадскіх пачатковых вуч. 8, з 226 вуч. Сельскіх пачатковых вучылішчаў 11, з 221 вуч. (з іх 49 паннаў.). Царк.-парафія. вучылішчаў і вучылішчаў граматы 57, з 877 вуч. (153 паннаў.). Больш за ўсё школ у Якуцкім окр.; у Алёкмінскай акрузе ўсяго 9 школ, у Вілюйскай 17, у Верхаянскім 8, у Калымскам 4. На залатых капальнях 4 пачатковыя вучылішчах, з 200 вучнямі. Усіх навучэнцаў у вобласці ў 1900 г. было (апроч капальняў) 1500 малы. і 445 дзеў. Усе выдаткі па адукацыі складалі 144525 руб.

6 назіральнікаў царкоўных школ.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Памятная книжка Якутской области на 1863 год. СПб.1864,сс.6; 115.
  • Административно-политическое строение Союза ССР: (материалы о территориальных преобразованиях с 1917 года по 1 июля 1925 года) / С. И. Сулькевич, консультант Адм. Комис. ВЦИК. — Ленинград: Государственное издательство, 1926. 300 с.: таблицы — Перечень республик, областей и губерний с данными о площадях и населении по исчислению ЦСУ на 1 января 1925 года.
  • Список губерний, уездов и волостей Сибири на 1 марта 1921 года; Информационно инструкторский политотдел Отдела Управления Сибревкома; Государственное издательство Сибирское областное отделение; г. Омск; ст. 20.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]