Ятрышнік мужчынскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ятрышнік мужчынскі
Orchis mascula flowers1.jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Orchis mascula (L.) L., 1755

Падвіды
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
NCBI  59338
EOL  1136340
GRIN  t:25895
IPNI  648853-1
TPL  kew-142857

Ятры́шнік мужчынскі[3] (Orchis mascula) — від кветкавых раслін роду Ятрышнік (Orchis) сямейства Архідныя (Orchidaceae).

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «Bilder ur Nordens Flora», 1917—1926

Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 20—50 см, з двума авальнымі клубнямі. Сцябло прамастойнае, мясістае, з фіялетавымі плямамі знізу. Лісце шырокаланцэтнае, звужанае да асновы, даўжынёй 7—12 см, часта з фіялетава-пурпуровымі плямамі, сабранае каля асновы сцябла. Кветкі светла-пурпуровага, ружовага або бледна-фіялетавага колеру. Суквецце — разрэджаны колас. Плод — каробачка.

Распаўсюджанне і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, Заходняй Азіі (Іран, Ірак, Ліван, Турцыя), Паўночнай Афрыкі (Алжыр, Марока), на Каўказе і Канарскіх астравах[4].

Ценевынослівая расліна, мезафіт і мезатроф[5]. Расце на вільготных лугах, узлесках і палянах, ускрайках балот, пераважна на карбанатных глебах. Цвіце ў канцы мая — пачатку чэрвеня[6]. Плады паспяваюць у чэрвені—ліпені[6]. Энтамафіл і анемахор[6]. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна (клубнямі).

Ахоўны статус[правіць | правіць зыходнік]

Від занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь 1-га і 2-га выданняў[6]. Ахоўваецца на тэрыторыі Літвы, Латвіі, Расіі, Украіны, Фінляндыі, Эстоніі, Паўднёвай Асеціі[5]. Уключаны ў Дадатак II Канвенцыі CITES[6].

Гаспадарчае значэнне[правіць | правіць зыходнік]

Лекавая, меданосная і дэкаратыўная расліна.

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
  3. Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ ім. Петруся Броўкі, 1986. — 583 с., іл. — 10 000 экз.
  4. Taxon: Orchis mascula (L.) L.(англ.)  // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)
  5. 5,0 5,1 Ятрышник мужской: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.) 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Красная книга Республики Беларусь(руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Венерын чаравічак Гэты від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і ахоўваецца законам.
II катэгорыя (EN)