Перайсці да зместу

Беларускі расследавальніцкі цэнтр

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Беларускі расследавальніцкі цэнтр
Выява лагатыпа
URL investigatebel.org
Тып сайта Журналісцкія расследаванні
Аўтар Станіслаў Івашкевіч
Бягучы статус актыўны

Беларускі расследавальніцкі цэнтр — незалежны сродак масавай інфармацыі, які спецыялізуецца на аналітычных жанрах журналістыкі. Цэнтр вырабляе пяць відаў кантэнту — журналісцкія расследаванні, антыфейк, а таксама аналітычныя рэпартажы, навінныя праграмы і эканамічныя агляды[1].

Беларускі расследавальніцкі цэнтр быў створаны ў 2018 годзе[2]. Каманда БРЦ з’ехала з Беларусі ў 2021-м годзе, калі беларускія ўлады сталі актыўна рэпрэсаваць розныя СМІ і арыштоўваць журналістаў. Таксама разграмілі студыю БРЦ у Мінску, пасля чаго большая частка каманды выехала за мяжу[1].

29 чэрвеня 2021 года сайт БРЦ быў заблакаваны[1].

У кастрычніку 2022 года па заяве пракуратуры горада Мінска інфармацыйная прадукцыя Беларускага расследавальніцкага цэнтра, а таксама лагатыпы, якія змяшчаюць абрэвіятуру «BIC» і словы «Belarusian Investigative Center» былі прызнаныя «экстрэмісцкімі матэрыяламі»[3].

У снежні 2022 г. Беларускі расследавальніцкі цэнтр далучыўся да Глабальнай сеткі журналістаў-расследавальнікаў[en]. Раней сёлета цэнтр стаў сябрам Цэнтра па даследаванні карупцыі і арганізаванай злачыннасці[en][4].

У верасні 2023 года Вярхоўны суд Беларусі прызнаў БРЦ экстрэмісцкай арганізацыяй[5].

Расследаванні

[правіць | правіць зыходнік]

У студзені 2022 года Беларускі расследавальніцкі цэнтр разам з Re:Baltica і Delfi Estonia апублікаваў матэрыял-расследаванне, у якім паказалі трохразовы рост экспарту нафты з Беларусі ў Эстонію пры параўнанні паказчыкаў за 2021 і 2020 гады. 4 лютага 2022 года Эстонія абвясціла аб увядзенні дадатковых санкцый у дачыненні да Беларусі ў выглядзе прыпынення транзіту вугальнай нафты[6].

Пасля расследавання БРЦ і The Guardian улады Вялікабрытаніі замарозілі лонданскую маёмасць Саіда Гуцарыева, сына «кашалька» Лукашэнкі Міхаіла Гуцарыева, на 200 мільёнаў долараў[7][няма ў крыніцы].

У снежні 2022 года бізнесмена Саўлюса Гірчыса, які ўдзельнічаў у схеме нелегальнага продажу беларускага лесу ў ЕС праз Казахстан і Кыргызстан, у выніку расследавання БРЦ выключылі са сваёй палітычнай партыі[8].

Пасля сумеснага расследавання з Siena пра спосабы абыходу санкцый супраць «Гродна Азот», Літва канфіскавала беларускія ўгнаенні на мільёны еўра і ўзмацніла меры кантролю на мяжы[9].

Таксама БРЦ выпусціў расследаванні пра беларускія кампаніі і VIP-персон, такіх як «БелАЗ»[10], «Гродна Азот»[11][12], Dana Holdings[13], Ірына Абельская[14], Аляксей Алексін[15], Мікалай Варабей[16], Міхаіл Гуцарыеў[17], Аляксандр Зайцаў[18], Павел Тапузідзіс[19], Аляксандр Шакуцін[20][21][22], Сяргей Цяцерын[23], Юрый Чыж[24] і Віктар Шэйман[25], а таксама пра міграцыйны крызіс на мяжы паміж Беларуссю і Еўрапейскім саюзам[26] і вываз у Беларусь дзяцей з акупаваных Расіяй тэрыторый Украіны[27]. Некаторыя з расследаванняў БРЦ праводзіліся сумесна з OCCRP, Кіберпартызанамі і мясцовымі расследавальніцкімі СМІ.

  • Навіны з Чалым
  • Чалы: Эканоміка
  • Weekly Top Fake (WTF) — штотыднёвае шоу, якое выкрывае фальшывыя навіны ў беларускіх і расійскіх СМІ. Праграма-падпісант кодэкса прынцыпаў Міжнароднай сеткі праверкі фактаў Інстытута Пойнтэра[en][28].

Журналісты БРЦ — лаўрэаты нацыянальнай прэміі «Вольнае слова» Беларускай асацыяцыі журналістаў за расследаванні ў 2018, 2019, 2020 і 2021 гадах. На «Вольным слове» у 2021 годзе каманда БРЦ атрымала першае месца ў катэгорыі «Аналітыка»[29].

Зноскі

  1. а б в Белорусские журналисты-расследователи продолжают работу из-за рубежа
  2. Belarusian Investigative Center (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2023. Праверана 11 ліпеня 2023.
  3. Прызналі «экстрэмісцкім» Беларускі расследавальніцкі цэнтр
  4. Беларускі расследавальніцкі цэнтр уступіў у GIJN
  5. Беларусский расследовательский центр признан «экстремистской» организацией (руск.). Reform.by (15 верасня 2023).
  6. The Belarus-Baltics trade war (англ.). Bne IntelliNews[en] (9 лютага 2022).
  7. The sanctioned oligarch’s son and a £160m London property empire
  8. Lithuanian Politician gets Expelled from the Party after OCCRP Investigation (англ.). OCCRP (22 снежня 2022).
  9. Lithuania Cracks Down on Sanction Evasion Schemes after OCCRP Investigation (англ.). OCCRP (2 сакавіка 2023).
  10. Шарунас Черняускас, Алесь Ярошевич, Мигле Кранцевичюте. Бывший тюремщик из Литвы пошел на сделку в миллион долларов с находящимся под санкциями белорусским БелАЗом (руск.). OCCRP (25 лістапада 2021).
  11. Фірму-пракладку для абыходу санкцый узначальвае старшыня аднаго з выбаркамаў 2020 года — расследаванне. Наша Ніва (20 лютага 2023). Праверана 17 мая 2024.
  12. Акно ў Еўропу для «Гродна Азоту». Як Узбекістан дапамагае Беларусі абыходзіць забарону і прадаваць у ЕС угнаенні. Наша Ніва (28 верасня 2023). Праверана 17 мая 2025.
  13. Колькі «будаўнічыя кашалькі» Лукашэнкі вывелі грошай з Беларусі і як іх адмывалі. Наша Ніва (11 кастрычніка 2022). Праверана 7 мая 2024.
  14. Як Ірына Абельская аказалася заснавальніцай прыватнай школы ў Драздах. Наша Ніва (3 верасня 2022).
  15. Надзея Бельская. Каманда Беларускага Расследвальніцкага Цэнтру знайшла 9 аўтаў у Лукашэнкі ад Алексіна. Белсат (29 лістапада 2021).
  16. Шале ў гарах і дзве кватэры ў Вене. «Кашалёк Лукашэнкі», нягледзячы на санкцыі, захаваў багацці ў Еўрасаюзе. Наша Ніва (27 верасня 2022).
  17. Як Гуцэрыеў хаваў свае актывы. «The Guardian» апублікавала супольнае расследаванне з камандаю «Белсату». Белсат (24 мая 2022).
  18. Абыходзіць санкцыі «кашальку Лукашэнкі» Зайцаву дапамагае стаўбцоўскі ксёндз Лашук — БРЦ. Наша Ніва (21 красавіка 2023).
  19. Аляксандр Ярашэвіч. З «Каронай» на чале. Як Павел Тапузідзіс далучыўся да «фальшывага транзіту» і пабудаваў бізнес-імперыю. Беларускі расследавальніцкі цэнтр (1 сакавіка 2022). Праверана 19 красавіка 2024.
  20. БРЦ: Аляксандр Шакуцін працягвае зарабляць мільёны даляраў у Еўропе, нягледзячы на накладзеныя санкцыі. Наша Ніва (27 студзеня 2023). Праверана 14 мая 2024.
  21. Раман Шавель. Уладальнік «Амкадора» зарабляе грошы на абыходзе санкцыяў пад выглядам імпартазамяшчэння. Белсат (13 верасня 2023). Праверана 1 чэрвеня 2024.
  22. Сяргей Крот. Набліжанага да Лукашэнкі бізнесоўца злавілі на шэрым імпарце ў Беларусь заходняй тэхнікі. Белсат (18 кастрычніка 2023). Праверана 1 чэрвеня 2024.
  23. Хто завозіць у Беларусь шакалад Ritter Sport, які трапіў пад лукашэнкаўскія «контрсанкцыі»?. Наша Ніва (3 чэрвеня 2023).
  24. Як Чыж і яго таемны літоўскі партнёр зарабілі мільярды на хітрай нафтавай схеме. Наша Ніва (31 кастрычніка 2022).
  25. Самы маштабны зліў дакументаў «Pandora papers»: што гэта, што там пра Беларусь, пры чым тут Шэйман і яго сын. Наша Ніва (5 кастрычніка 2021).
  26. Хто мог зарабіць мільёны на міграцыйным крызісе на мяжы Беларусі і ЕС?. Наша Ніва (8 чэрвеня 2023).
  27. Сяргей Крот. Расследавальнікі абвінавацілі членаў сям’і Лукашэнкі ў датычнасці да вывазу ўкраінскіх дзяцей. Белсат (31 ліпеня 2023).
  28. Пра нас
  29. Узнагароды